Πράγματι το 1821 «ήταν ένα υπονομευμένο τοπίο για τον ελληνικό κινηματογράφο». Ταινίες που συνταίριαζαν το ένδοξο με το πένθιμο, ήταν άλλοτε ρομαντικές περιπλανήσεις άλλοτε πομπώδεις, με έναν μυθοποιητικό ηρωισμό και παιδαριώδη σενάρια. Ορισμένες από τις παραγωγές αυτές σήμερα θεωρούνται καλτ (μια εκδοχή του κιτς), διασώζονται ως μέρος της φιλμικής ιστορίας μας, ανασύρονται στις επετείους και σχολιάζονται ποικιλοτρόπως. Γι’ αυτό και το εγχείρημα του σκηνοθέτη Στέλιου Χαραλαμπόπουλου να γυρίσει μια ταινία με αφορμή την επέτειο των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση, θα έπεφτε μοιραία σε έναν τοίχο καχυποψίας και αμφίρροπης περιέργειας. Ο «Ανεμος Ελευθερίας 1821», που προβάλλεται από τις 24 Μαρτίου στις αίθουσες, επιλέγει την υβριδική αφήγηση (συνδυασμό ντοκιμαντέρ και μυθοπλασίας) και παρασύρει τον θεατή, αθόρυβα, σε ένα ταξίδι γοητευτικό, στοχαστικό, τεκμηριωμένο οπτικά και ηχητικά (εντυπωσιακό το ηχητικό τοπίο).
Οπως έχει σωστά σχολιάσει ο σκηνοθέτης, η πλούσια τοιχογραφία του ’21 περιλαμβάνει και πολλά πρόσωπα τα οποία βρίσκονται ανάμεσα στην αχλύ μύθου και ιστορίας «για τα οποία δεν γνωρίζουμε πολλά πράγματα και το Χόλιγουντ θα είχε κάνει άπειρες ταινίες πάνω τους» (flix.gr, συνέντευξη στη Βένα Γεωργακοπούλου). «Ο Χριστόφορος Περραιβός είναι μια τέτοια εκπληκτική περίπτωση. Συνωμότης, ακτιβιστής, πολεμιστής, ποιητής, διανοούμενος. Φεύγει μικρός από κάποιο χωριό του Ολύμπου, περνάει στη Βιέννη και μπαίνει στον κύκλο του Ρήγα». Ο ταραχώδης βίος του καταλήγει το 1818 στην Πελοπόννησο. Ως απόστολος της Φιλικής Εταιρείας, είναι ψηλά στην ιεραρχία της, και χάρη σ’ αυτόν, γίνεται η συνένωση των μανιάτικων οικογενειών με την υπογραφή του Συμφώνου των Κιτριών. Οπως επισημαίνει στο ντοκιμαντέρ ο ιστορικός Βασίλης Παναγιωτόπουλος, «είναι μεγάλη στιγμή της οργάνωσης της Επανάστασης αυτό το συμφωνητικό».
Ο «Ανεμος Ελευθερίας» διατρέχει τις εποχές, σε ανοικτό διάλογο με το «συλλογικό παρελθόν μας».
Το κεντρικό πρόσωπο στην ταινία είναι επινοημένο (με ιστορικό υπόβαθρο όμως). Ο Ιωάννης Φίλωνας (τον υποδύεται ο Τίμος Παπαδόπουλος), στέλεχος της Φιλικής Εταιρείας, πολυταξιδεμένος έμπορος – στην προεπαναστατική Πελοπόννησο και στις περιοχές διασποράς του Ελληνισμού. Μάνη, Μεσσηνία, Τεργέστη, Βιέννη, Ιάσιο, Κωνσταντινούπολη σταθμοί στην πορεία του αλλά κυρίως σιωπηλοί μάρτυρες της συνωμοτικής δραστηριότητας ενός φλογερού επαναστάτη. Συνοδοιπόρος και μέντοράς του ο Χριστόφορος Περραιβός. Γέφυρα ανάμεσα στον 19ο αιώνα και το σήμερα μια ερευνήτρια (η ηθοποιός Ρηνιώ Κυριαζή) η οποία συνομιλεί με ιστορικούς. Τα περάσματα από τη μυθοπλασία στην τεκμηρίωση δεν ανακόπτουν τη ροή ούτε αποκόπτουν από την ατμόσφαιρα. Αντίθετα, την ενισχύουν. Κι αυτό είναι ίσως από τα πιο ενδιαφέροντα «πειράματα» της ταινίας: ο τρόπος που ο χρόνος κυλάει με κυματισμούς, που ο λόγος του 19ου αιώνα «δένει» με εκείνον του 21ου, φωτίζοντας την ιστορία με απροσδόκητες συζεύξεις. «Η Ιστορία δεν είναι μέγαρο που χτίζεται σιγά σιγά αλλά γιαπί. Δηλαδή χτίζονται τα μέρη ανάλογα με τα ενδιαφέροντα των ανθρώπων, που πολλές φορές επιστρέφουν μέσα από άλλη οπτική», όπως λέει ο ιστορικός Βαγγέλης Καραμανωλάκης.
Η σύγχρονη σκέψη δανείζεται από το παρελθόν και «ζυμώνει» με υλικά του παρόντος. Η σύλληψη και η σκηνοθεσία δίνουν στον «Ανεμο Ελευθερίας» την άνεση να διατρέχει τις εποχές με ευελιξία, συνοχή, την επιθυμία ενός ανοικτού διαλόγου με το «συλλογικό παρελθόν μας». Με πιστότητα αλλά χωρίς αγκυλώσεις. Αφήνοντας χώρο στον αιφνιδιασμό μέσα και από την περιπλάνηση στη γλώσσα και στην αλήθεια που κομίζει. Οπως στο απόσπασμα που ακούγεται από την έκδοση «Γεωγραφία Νεωτερική» του 1791: «Η Θέση της Ελλάδος αναμεταξύ εις τις 36 και 43 μοίρες του αρκτώου πλάτους, οι καλοί τόποι που γενικώς έχει, κάμνουν να γίνωνται εις αυτήν, όχι μόνο εκείνα που είναι αναγκαία εις τη ζωή, αλλά κι εκείνα που συμβάλλουν στην ευζωία ακόμη […] και να γίνεται και μια εξαγωγή αξιόλογη εις άλλους τόπους. Η Ελλάδα έχοντας έναν τέτοιο τόπο δεν ήθελε δοκιμάζη καμιά φορά πείνα ή ακρίβεια. […] Μα μ’ όλα αυτά οι κάτοικοι είναι δυστυχείς επειδή εις ευζωία συμβάλλει πρώτα η ευνομία».
