Τέτοιες ώρες σαν σήμερα, τον Μάρτιο του 1943, το πρώτο τρένο με Εβραίους της Θεσσαλονίκης ταξίδευε προς το Αουσβιτς. Θα ακολουθήσουν άλλες 17 «αποστολές», που θα μεταφέρουν περί τους 55.000 Εβραίους Ελληνες, στη συντριπτική τους πλειονότητα Θεσσαλονικείς, εκ των οποίων θα επιβιώσουν ως εκ θαύματος γύρω στις 2.000.
Πολλά έχουν γραφτεί για το πώς επέζησαν στις φοβερές συνθήκες των στρατοπέδων, με κορυφαίο το Αουσβιτς-Μπιργκενάου, και ελάχιστοι βρίσκονται ακόμη εν ζωή για να θυμίζουν, με τον απαίσιο αριθμό στο μπράτσο τους, τη φρίκη του Ολοκαυτώματος. Μεθαύριο, Κυριακή, με τον αχό των κανονιών να ακούγεται στην Ανατολική Ευρώπη και ένα νέο γενικευμένο πόλεμο να απειλεί την Ευρώπη, θα γίνει στη Θεσσαλονίκη η καθιερωμένη τα τελευταία χρόνια σιωπηλή πορεία προς τον παλιό σιδηροδρομικό σταθμό, όπου οι Γερμανοί επιβίβαζαν, βίαια, τους Εβραίους Ελληνες στους συρμούς για το ταξίδι δίχως επιστροφή.
Θα είναι μια φορτισμένη πορεία, στην οποία «όλα θα κραυγάζουν σιωπηλά» όχι μόνο για την εξόντωση των παιδιών της Θεσσαλονίκης, αλλά και εναντίον του εγκλήματος που διαπράττεται τούτες τις ώρες στην Ουκρανία, όπου το εβραϊκό στοιχείο επίσης εξολοθρεύτηκε (Μπάμπι Γιαρ) από τα ναζιστικά στρατεύματα κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η φετινή πορεία μνήμης θα έχει μια ξεχωριστή παρουσία. Στην κεφαλή της θα βρεθεί η Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου και είναι η πρώτη φορά που ΠτΔ (σε άλλες τελετές είχαν παρευρεθεί προκάτοχοί της) θα πορευθεί για να διαδηλώσει το «ποτέ πια» από κοινού με όσους επιμένουν να μην ξεχάσουν.
Χρειάστηκε να περάσει μισός και πλέον αιώνας και κάποιοι θαρραλέοι άνθρωποι να συγκρουστούν με ιδεοληψίες, στερεότυπα και απεχθείς αντιλήψεις, για να φτάσει η Θεσσαλονίκη, η ελληνική πολιτεία, να αποδώσει σε όλα τα επίπεδα τις δέουσες τιμές στα δικά της παιδιά. Είναι γνωστές οι περιπέτειες του Μνημείου Ολοκαυτώματος μέχρι να μεταφερθεί στη σημερινή θέση του, στο κέντρο της πόλης, από τον ανατολικό τομέα όπου είχε εξοστρακιστεί.
Η πλατεία Ελευθερίας, όπου οι Γερμανοί συγκέντρωναν το 1942 και εξευτέλιζαν τους Εβραίους προτού τους πάρουν για καταναγκαστικά έργα, ταλαιπωρείται ακόμη και σήμερα, για το εάν θα πρέπει να γίνει ιστορικός χώρος ή πάρκινγκ· η πορεία του Μουσείου Ολοκαυτώματος ναρκοθετείται.
Επρεπε να φτάσουμε στο 2018 για να ακουστεί και επισήμως, διά στόματος του τέως δημάρχου της Γιάννη Μπουτάρη, η «μεγάλη συγγνώμη» της πόλης. Η παρουσία, τώρα, της ΠτΔ στην κορυφή της «σιωπηλής πορείας» επισφραγίζει το γύρισμα της σελίδας στη φοβερή αυτή υπόθεση.
