Δεν καταχωρίστηκε σαν παγκόσμιος πόλεμος, λόγω περιορισμένου –γεωγραφικά– εύρους σφαγών, παρότι ενεπλάκησαν τέσσερις αυτοκρατορίες, δύο εκ των οποίων κραταιές αποικιοκρατικές δυνάμεις.
Ο Κριμαϊκός Πόλεμος (1853-1856), ο πιο αιματηρός στην Ευρώπη μετά το 1815 έως τον Α΄ Π.Π., χαρακτηρίσθηκε όταν ήταν πια αργά, ως μία «παρεξήγηση» που μπορούσε να διευθετηθεί διπλωματικά· έλα όμως που μια εωσφορική έπαρση κινούσε τα νήματα. Ειρωνεία: Θρυαλλίδα αποτέλεσε το όραμα της Γαλλίας (Ναπολέων Γ΄)* ν’ αποκτήσει την υψηλή εποπτεία των Αγίων Τόπων, με τη συναίνεση της φυλλορροούσας Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ο σουλτάνος Αμπντούλ Μετζίτ Α΄ δέχθηκε ασμένως, αλλάζοντας ατάκτως γνώμη ενώπιον της οργής του τσάρου Νικολάου Α΄, «πατερούλη» των ορθοδόξων, ο οποίος εισβάλλοντας σε Μολδαβία και Βλαχία σκόρπισε την τράπουλα στο πάτωμα. Η βρυχώμενη Τουρκία ανοίγει αυλαία νέου πολέμου με τη Ρωσία (ο Μαρξ το είχε προβλέψει) και η πρώτη πράξη γράφτηκε στ’ ανοιχτά της Σινώπης του Εύξεινου Πόντου, όπου ο στόλος των Οθωμανών θρυμματίστηκε.
Ραγδαίες εξελίξεις: Η γαλλοβρετανική αρμάδα διεισδύει στη Μαύρη Θάλασσα, τασσόμενη στο πλευρό του Μεγάλου Ασθενούς και η πύλη της κολάσεως ανοίγει αχόρταγη. Η Οθωνική Πολιτεία παίζει το χαρτί του «ξανθού γένους» με διαστελλόμενες προσδοκίες, στέλνοντας την Ελληνική Λεγεώνα με χίλιους μαχητές, οι οποίοι με απαράμιλλη γενναιότητα –οι Ρώσοι δεν πίστευαν ότι υπάρχει τέτοιο εισαγόμενο θάρρος– έλαβαν μέρος στην άμυνα της Σεβαστούπολης. Επέζησαν οι μισοί. Αντίπαλες λεγεώνες είχαν συγκροτηθεί από Γερμανούς, Σαρδήνιους, Πολωνούς, Ελβετούς κ.ά.
Ωστόσο, πιο ξακουστή έμεινε η Ελαφρά Ταξιαρχία με την επέλασή της στη μάχη της Μπαλακλάβα, όταν οι έφιπποι οδηγήθηκαν σε διατεταγμένη αυτοχειρία κατόπιν εντολών ανεκδιήγητων, ίσως και μέθυσων, ανωτέρων τους. Οι ήρωες όρμησαν στα κανόνια του εχθρού, αφήνοντας επιτόπου τα κομμάτια τους.
Ο Αγγλος ποιητής Αλφρεντ Τένισον ύμνησε τους πεσόντες συμπατριώτες του: «…επέλαση ενάντια σ’ ολάκερη στρατιά την ώρα που ο κόσμος εκστατικά κοιτούσε./ Κοζάκοι και Ρώσοι από τη μάχη σαστισμένοι/ Σκόρπιοι, κατακερματισμένοι/ Κι ύστερα πίσω γύρισαν, μα όχι, όχι οι εξακόσιοι».
Ο Κριμαϊκός Πόλεμος άνοιξε κοιμισμένα ρήγματα, τα απομεινάρια της πάλαι ποτέ Ιεράς Συμμαχίας διασκορπίστηκαν, χάρτες θα ξανασχεδιάζονταν, το πολιτικό ανάγλυφο της Γηραιάς Ηπείρου επανακαθοριζόταν.Ηταν μαζί ο πρώτος πόλεμος στη σύγχρονη ιστορία, 170 χρόνια πριν, όπου διαδραμάτισαν καίριο ρόλο τα μέσα ενημέρωσης, διαδίδοντας τη φρίκη του, τανύζοντας κοινωνικά ανακλαστικά αποτροπιασμού και καταδίκης. Το θυσιαστήριο της Κριμαίας έγινε πυλώνας για την ίδρυση του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού, ενώ η αναβάθμιση φροντίδας τραυματιών σε πεδία μαχών άνοιγε τον δρόμο για έναν καλύτερο κόσμο.
* Ανιψιός του Βοναπάρτη.
