Η απομόνωση της Ρωσίας από τη διεθνή κοινότητα επιταχύνει τη διάνοιξη του νέου ρήγματος στο σώμα της Ευρώπης κατά τρόπο σαφέστερο και ταχύτερο. Το ρήγμα αυτό, πολιτικό, ιδεολογικό, στρατιωτικό και οικονομικό, είναι και ρήγμα ψυχικό καθώς πέραν του σχίσματος δημοκρατίας και απολυταρχισμού επιβιώνει ως μνήμη και ως πραγματικότητα η ψυχροπολεμική κληρονομιά του εικοστού αιώνα. Ο θερμός πόλεμος αναμόχλευσε το ευρωπαϊκό θυμικό και επανέφερε την πεποίθηση ότι ο ευρασιατικός και πολυσυλλεκτικός χαρακτήρας της Ρωσίας δεν μπόρεσε ποτέ και δεν μπορεί να εναρμονιστεί με τα ευρωπαϊκά ιδεώδη της ελευθερίας και της δημοκρατίας.
Για τους ανθρώπους παλαιότερων γενεών, γαλουχημένων στη διάρκεια του μεταπολεμικού Ψυχρού Πολέμου, με νωπές τις μνήμες από τις σοβιετικές επεμβάσεις στην Ουγγαρία (1956) και την Τσεχοσλοβακία (1968), η διαιρεμένη Ευρώπη ήταν η νόρμα και η καταδυνάστευση της Ανατολικής Ευρώπης, μια πραγματικότητα ισορροπίας. Ειδικά στην Ελλάδα, με την εμπειρία του Εμφυλίου και τον κίνδυνο να γίνει μια χώρα με καθεστώς ολοκληρωτικό, όπως οι Βαλκάνιοι γείτονές της, η εμπειρία του Ψυχρού Πολέμου ενίσχυε την ανάγκη της να είναι κομμάτι του δυτικού κόσμου. Πάντα βεβαίως με παραφωνίες και ιδιαιτερότητες, όπως π.χ. στην περίπτωση της Πολωνίας στη δεκαετία του ’80, όταν σε αντίθεση με το πνεύμα της Δύσης, στην Ελλάδα ακούγονταν φωνές ίσων αποστάσεων, αν όχι στήριξης του Γιαρουζέλσκι.
Είναι λογικό ότι νεότερες γενιές χωρίς τη ζώσα μνήμη του μεταπολεμικού κόσμου κλονίζονται από το νέο ρήγμα στο σώμα της Ευρώπης. Είναι αλήθεια πως η εμπειρία στρατιωτικής εισβολής σε κυρίαρχο κράτος μέσα στην Ευρώπη σοκάρει και προκαλεί βαθιά ανησυχία για το μέλλον. Και είναι επίσης βέβαιον πως το έτος 2022 θα είναι έτος-ορόσημο όχι μόνο για την αλλαγή της ευρωπαϊκής πολιτικής απέναντι στον ρωσικό αυταρχισμό αλλά και για την εμπέδωση ενός άλλου ψυχικού και πραγματιστικού κλίματος που θα ενσωματώνει τις ραγδαίες εξελίξεις και θα τις μεταλλάσσει σε νέα αντίληψη μιας κοινής ευρωπαϊκής στάσης.
Το 2022 μένει στην Ιστορία ως το έτος που είδαμε τον πόλεμο να παραμερίζει την πανδημία από την επικαιρότητα. Κατά τρόπο τραγικό, η Ευρώπη κλήθηκε να ωριμάσει απότομα, αλλά το σχίσμα είναι βαθύ. Το τραύμα που προκαλεί η επέμβαση στην Ουκρανία δεν θα επουλωθεί εύκολα, ούτε είναι δυνατόν να προβλέψει κανείς τις εξελίξεις, αφού συμβιώνουν προς το παρόν τόσο το αρνητικό όσο και το θετικό σενάριο για το μέλλον.
Εχει, όμως, ήδη διαπιστωθεί πως το νέο ψυχικό ρήγμα στο σώμα της Ευρώπης προκαλεί νέες μετατοπίσεις και συνενώσεις. Ισως και ομοθυμία και νέες συσπειρωτικές δυνάμεις σε όλα τα ευρωπαϊκά κράτη. Είναι βέβαιον πως ο κλονισμός που προέρχεται από την επέμβαση στη φίλη χώρα Ουκρανία θα προκαλέσει μια άλλου τύπου είσοδο στον πραγματικό 21ο αιώνα.
