Παλεύει να πνίξει τα δάκρυά του, αλλά δεν τα καταφέρνει. «Αφήσαμε τον μπαμπά στο Κίεβο», λέει ο μικρός Μαρκ Γκόντσαρουκ. «Θα πουλάει πράγματα και θα βοηθάει τους ήρωές μας, τον στρατό μας, ίσως πολεμήσει». Η κάμερα του ειδησεογραφικού πρακτορείου Reuters τον βρίσκει μέσα σε ένα βαν μαζί με άλλους πρόσφυγες στο ταξίδι της μεγάλης φυγής. Εγκαταλείπει την πρωτεύουσα της Ουκρανίας, όπως έχουν ήδη κάνει εκατοντάδες χιλιάδες συμπατριώτες του. Πίσω τους αφήνουν το τέλος των βεβαιοτήτων. Μετά τη ρωσική εισβολή όλο και περισσότεροι πολίτες στην Ουκρανία, κάποιοι εξ αυτών άμαθοι στα όπλα, παρουσιάζονται εθελοντικά για να συνδράμουν τις στρατιωτικές δυνάμεις της χώρας τους. Ο πόλεμος δεν έπληξε μόνο το ανατολικό άκρο της χώρας. Οι επιθέσεις εξελίσσονται σε διαφορετικά μέτωπα, μέσα σε αστικά κέντρα.
Στις ουρές που σχηματίζουν απλοί πολίτες για να προμηθευτούν από ένα καλάσνικοφ, κάποιοι φορούν μπότες ορειβασίας, άλλοι παπούτσια του τένις, ή αθλητικές φόρμες. Ο Ιγκόρ, ένας 37χρονος οικονομολόγος, που για λόγους ασφαλείας ζητάει από τον ανταποκριτή των New York Times να μη δημοσιευτεί το επώνυμό του, μιλάει σχεδόν ψιθυριστά, με τρεμάμενα χείλη. «Δεν υπηρέτησα ποτέ στον στρατό ή στην αστυνομία», σημειώνει. Σε άλλη παρόμοια ουρά περιμένει ο 33χρονος διαχειριστής νυχτερινού κέντρου στο Κίεβο, Ντένις Ματάς. «Ολοι στην πατρίδα μας πρέπει να αμυνθούν – γυναίκες, κορίτσια, όλοι», τονίζει. «Η γυναίκα μου ανησυχούσε, εγώ ανησυχούσα, όλοι ανησυχούν», λέει όσο περιμένει να καταταγεί ο 58χρονος Ιχόρ Ζάλομπα, καθηγητής Ιστορίας σε πανεπιστήμιο του Κιέβου. «Αλλά κανείς δεν μου είπε να μην το κάνω, ούτε η γυναίκα μου ούτε οι κόρες μου. Ολοι πιστεύουν ότι πρέπει να βρίσκομαι εδώ».
Σε μια ευρωπαϊκή πρωτεύουσα πλέον ηχούν σειρήνες, οικογένειες κρύβονται σε καταφύγια, νοσοκομεία μεταφέρουν τους ασθενείς τους στα υπόγεια, για μεγαλύτερη ασφάλεια. Οπλισμένοι άντρες και γυναίκες με πολιτικά ρούχα στήνουν μπλόκα σε διασταυρώσεις και σε γέφυρες. Στα μπράτσα τους έχουν περασμένες κίτρινες κορδέλες, για να δηλώσουν σε ποια πλευρά ανήκουν.
Τι κάνεις όταν ο πόλεμος χτυπάει τη δική σου πόρτα; Πώς αντιδράς; Ο,τι κι αν πούμε από τη δική μας ανέφελη σκοπιά θα είναι μια ανέξοδη κουβέντα. Μακριά από το πεδίο των συγκρούσεων παρατηρούμε πώς συντελείται το γκρέμισμα των βεβαιοτήτων. Πώς, σε μια νύχτα, κάποιοι γίνονται πρόσφυγες και άλλοι παίρνουν το ρίσκο να πολεμήσουν χωρίς κατάρτιση. Το έχουμε δει να συμβαίνει σε άλλες γωνιές του κόσμου, σε άλλες στροφές της Ιστορίας. Και πάντοτε είναι το ίδιο τραγικό και τρομακτικό.
