Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι υπέγραψε την αίτηση εισόδου της χώρας του στην Ευρωπαϊκή Ενωση την ώρα που μάχεται για την ελευθερία της. Είναι ένα έγγραφο που θα αφήσει παρακαταθήκη στην Ιστορία, όποια και αν είναι η προσωπική του μοίρα τις επόμενες δύσκολες ώρες και ημέρες για τον ίδιο και τη χώρα του. Διότι, όπως αποκαλύπτουν οι Times, 400 μισθοφόροι της Wagner Group τον αναζητούν στο Κίεβο για να τον σκοτώσουν. Και αν γλιτώσει από αυτούς, έχει να αντιμετωπίσει μια πολιορκία του Κιέβου για την οποία τα ρωσικά στρατεύματα περίμεναν την εντολή.
Το προσωπικό του παράδειγμα της αντίστασης, με τη βοήθεια και του επικοινωνιακού του χαρίσματος, έχει εμπνεύσει την Ευρώπη, την ώρα που η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία την αναγκάζει να αναθεωρήσει τη στάση της και να επιβάλει επώδυνες κυρώσεις στη Ρωσία. Ηταν χαρακτηριστική η χθεσινή δήλωση της προέδρου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μετσόλα, όπου εστίασε στην ανάγκη απεξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο και την επιβολή των κυρώσεων που έχει ήδη αποφασίσει η Ευρωπαϊκή Ενωση.
Οπως αποκαλύπτει η Washington Post, oι Ευρωπαίοι ηγέτες συγκινήθηκαν από την παρουσία του στη Σύνοδο Κορυφής της περασμένης Πέμπτης, όταν το παράδειγμά του τους θύμισε την ευρωπαϊκή ιδέα που μοιράζονται – και για την οποία στο παρελθόν έπρεπε να παλέψουν αρκετά από τα μέλη της Ε.Ε. Το αίτημα της Ουκρανίας για ένταξη στην Ε.Ε. υπό αυτές τις δραματικές συνθήκες αναβιώνει τα ευρωπαϊκά ιδανικά. Και η ένταξη της Ουκρανίας δεν μπορεί να θεωρηθεί απειλή για τη Ρωσία, καθώς η Ε.Ε. δεν είναι στρατιωτική συμμαχία, ούτε δεσμεύεται από άρθρα αμοιβαίας υπεράσπισης όπως το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ.
Η ένταξη στην Ε.Ε. είναι μια μακρά διαδικασία, αλλά η έναρξή της θα έδινε ένα ισχυρό συμβολικό μήνυμα αναγνώρισης της ουκρανικής κυριαρχίας και ενός ειρηνικού οράματος για τη χώρα. Θα ήταν, δε, μια εναλλακτική επιλογή της ένταξης στο ΝΑΤΟ, αφού ο Ουκρανός πρόεδρος είναι πλέον διατεθειμένος να δεχθεί τη στρατηγική ουδετερότητα της Ουκρανίας στις διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία.
Στο κλείσιμο της παρέμβασής του, ο Ζελένσκι είπε στους ηγέτες της Ε.Ε., χωρίς συναισθηματισμούς, ότι ίσως είναι η τελευταία φορά που τον βλέπουν ζωντανό. Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν δεν έχει κρύψει ότι βασικός στόχος της εισβολής είναι η «αποναζιστικοποίηση» της Ουκρανίας – κάτι που μεταφράζεται σε καρατόμηση της δημοκρατικά εκλεγμένης της κυβέρνησης. Σε άλλες εποχές, η κωμική φλέβα του Ζελένσκι μπορεί και να εκτιμούσε την ειρωνεία της κατηγορίας του ναζί για τον πρώτο Εβραίο πρόεδρο σε έναν τόπο όπου οι Εβραίοι μαρτύρησαν από τα πογκρόμ – ίσως να έκανε και μαύρο χιούμορ με το θέμα. Αλλά, υπό τις παρούσες συνθήκες, η απειλή προκαλεί απλώς αποτροπιασμό, πυροδοτώντας τα δημοκρατικά αντανακλαστικά της Ευρώπης.
* Η κ. Κατερίνα Σώκου είναι Nonresident Senior Fellow, Atlantic Council.
