Σε ένα μικρό χωριό της ανατολικής Ουκρανίας, το Χνούτοβε, στην περιφέρεια του Ντόνετσκ, ένα αγόρι ο Ολεγκ, μαζί με τον αδελφό του Γιάρικ, μεγάλωναν με τη γιαγιά τους, την Αλεξάνδρα. Στην καθημερινότητά τους κυριαρχούσαν οι ήχοι από τις εκρήξεις, αναγνώριζαν τις διάφορες σειρήνες συναγερμού, έπαιζαν με όπλα, κολυμπούσαν σε σκοτεινά νερά. Ο πόλεμος του 2014, ανάμεσα στον ουκρανικό στρατό και στους φιλορώσους αυτονομιστές, ανάγκασε τους περισσότερους κατοίκους της περιοχής να φύγουν, εκείνοι όμως έμειναν πίσω. Η γιαγιά δηλώνει στην κάμερα: «Οι ψυχές μας ρίζωσαν εδώ. Και όπως λέει και μια ουκρανική παροιμία: Κάθε σκύλος είναι λιοντάρι στο σπίτι του».
Ποιος να ξέρει πού βρίσκονται σήμερα και τι έχουν απογίνει, εκτός ίσως από τον Δανό κινηματογραφιστή που γύρισε το βραβευμένο ντοκιμαντέρ «Το μακρινό γάβγισμα των σκυλιών» («The distant barking of dogs», 2017). Ο σκηνοθέτης επέλεξε τον 10χρονο, τότε, Ολεγκ, γιατί ήταν το μοναδικό παιδί που έδωσε απάντηση στο ερώτημα «μπορείς να περιγράψεις πώς νιώθεις όταν φοβάσαι;». «Οταν αρχίζουν να ρίχνουν τα πολυβόλα, είναι σαν ένα αόρατο χέρι να αρπάζει το στήθος μου και να σφίγγει την καρδιά μου. Και με κάθε έκρηξη, το χέρι σφίγγει την καρδιά μου πιο πολύ, ώσπου στο τέλος είναι σαν να έχω έναν παγωμένο σβώλο μέσα στο στήθος μου» («Κ», 13/10/2018).
Δεκάδες παιδιά και γιαγιάδες έδιναν παρόμοιες απαντήσεις, αυτές τις ημέρες, στους δημοσιογράφους που βρίσκονται στην Ουκρανία. Δεν ήθελαν να φύγουν είτε ζούσαν στη Μαριούπολη, είτε στο Χάρκοβο, είτε στο Κίεβο. Μετά τη ρωσική εισβολή είδαμε χιλιάδες με αυτοκίνητα ή με τα πόδια, σέρνοντας βαλίτσες και κρατώντας παιδιά από το χέρι, να περνούν τα σύνορα της χώρας, αναζητώντας καταφύγιο στη Σλοβακία, στην Πολωνία, στην Ουγγαρία. Μέσα στις πρώτες 18 ώρες, υπολογίζει η Υπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, ότι 100.000 Ουκρανοί άφησαν τα σπίτια τους και μετακινήθηκαν σε ασφαλέστερες περιοχές εντός της χώρας, ενώ τουλάχιστον 10.000 την εγκατέλειψαν, επιλέγοντας να μεταναστεύσουν. Οι εκτιμήσεις μιλούν για εκατομμύρια εκτοπισμένους, παρά το γεγονός ότι ο λαός θεωρείται «εκπαιδευμένος» στις κακουχίες και πιο σκληραγωγημένος. Ο πληθυσμός της Ουκρανίας είναι 44 εκατομμύρια. Ηταν. Σε ζωντανή σύνδεση ο πλανήτης παρακολουθεί με τραγική εξοικείωση μια τραγωδία χωρίς τέλος.
