Οι τεκτονικές πλάκες της Ιστορίας κινούνται. Ουδείς γνωρίζει το μέγεθος, το βάθος και τη διάρκεια του σεισμού που προκαλεί η χθεσινή εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Το σίγουρο είναι ότι ο κόσμος μας αλλάζει ριζικά. Ή θα δούμε την ενίσχυση του συστήματος διεθνούς διακυβέρνησης και την αναδίπλωση της Ρωσίας (και, συνεπώς, την εξουδετέρωσή της ως μεγάλης δύναμης) ή μπαίνουμε σε εποχή απόλυτης ρευστότητας και κινδύνου, χωρίς νόμους και κανόνες. Η 24η Φεβρουαρίου 2022 διέλυσε την ψευδαίσθηση ενός συλλογικού κεκτημένου, όπου οι ισχυρές χώρες διατηρούσαν μια ισορροπία μεταξύ τους, απέφευγαν τη ρήξη και όταν διαφωνούσαν σε σημαντικά ζητήματα.
Οταν μια πυρηνική δύναμη και μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ εισβάλλει σε γειτονική χώρα, με επιχειρήματα που αποσκοπούν περισσότερο στο να πείσουν τον δικό της πληθυσμό παρά τη διεθνή κοινότητα, απειλούνται ευθέως το διεθνές σύστημα διακυβέρνησης και οι κώδικες συμπεριφοράς που εξελίχθηκαν μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο Ρώσος πρόεδρος γνωρίζει ότι η πράξη του μπορεί να ανοίξει τις πύλες της κολάσεως, αφού απειλεί ευθέως «όποιον αναμειχθεί» με «χειρότερες συνέπειες απ’ όσες αντιμετωπίσατε στην Ιστορία σας. Εχουν ληφθεί όλες οι σχετικές αποφάσεις. Ελπίζω να με ακούτε». Είναι σαφές ότι δεν υπάρχει επιστροφή στον κόσμο που γνωρίζαμε. Ή η διεθνής κοινότητα θα συσπειρωθεί για να σταματήσει τον Βλαντιμίρ Πούτιν ή θα μπούμε σε περίοδο αστάθειας και βαρβαρότητας, όπου όποια χώρα μπορεί θα καταπατά το διεθνές δίκαιο εις βάρος των αδυνάμων. Την τελευταία φορά που επικρατούσαν τέτοιες συνθήκες, η Ευρώπη οδηγήθηκε στο 1939.
Οι τελευταίες δεκαετίες δεν εμπνέουν αισιοδοξία. Οι ΗΠΑ συχνά έδωσαν το κακό παράδειγμα με αυθαίρετες κινήσεις, αναδύθηκαν αυταρχικά καθεστώτα σε πολλές χώρες, η φιλελεύθερη δημοκρατία αμφισβητείται έντονα, αποδυναμώθηκε ο ΟΗΕ. Η καταστροφή, όμως, δεν είναι δεδομένη. Ο Πούτιν αντιμετωπίζει δύο ανυπέρβλητα εμπόδια: η χώρα του (με πληθυσμό 144 εκατ. και ΑΕΠ 1,5 τρισ. δολάρια) δεν είναι παντοδύναμη· η μόνη ισχυρή χώρα που θα μπορούσε να τον στηρίξει, η Κίνα, έχει επενδύσει στη συνεχόμενη σταθερότητα και ανάπτυξη. Με τις ΗΠΑ και την Ε.Ε. να συσπειρώνονται, με την Κίνα να κοιτάζει το δικό της συμφέρον, ο Πούτιν –παρότι επικίνδυνος– θα είναι μόνος.
