Η αβεβαιότητα παρεισδύει με αδυσώπητη εμμονή σε όλα τα ζωτικά πεδία. Οικογενειακό πορτοφόλι. Η ακριβή ενέργεια, που συμπαρασύρει προς τα πάνω όλες τις τιμές, ήρθε για να μείνει, εκτίμησαν ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας και η Κομισιόν. Η κρίση θα διαρκέσει άγνωστο πόσο, ίσως για τρία ακόμη χρόνια, όχι μόνο επαναφέροντας τις βρώμικες πηγές ενέργειας και εν μέρει ακυρώνοντας τα σχέδια απανθρακοποίησης, αλλά και οδηγώντας σε εποχές αστάθειας και εύθραυστης κοινωνικής θέσης.
Υγεία. Ο SARS-CoV-2 δεν έχει γίνει ακόμη ενδημικός, δηλαδή ένας ιός όπως αυτός της γρίπης, που δεν ανατρέπει κανονικότητες, μετακυλίει τη σοβαρότητα της νόσου στους ευάλωτους και καθιστά την ανισότητα αυτή ανεκτή· είναι ακόμη άγραφο χαρτί η μετα-πανδημική εμπειρία. Επειτα, η ενδημικότητα περικλείει πολλά ενδεχόμενα. Περισσότερο σηματοδοτεί την αρχή μιας μακράς και περίπλοκης σχέσης μεταξύ ιού και πληθυσμού, παρά τη λήξη της. Μια σειρά από ερωτήματα για το πόση COVID-19, η οποία προκαλεί μακράς διάρκειας σύνδρομα, θα έχουμε στην ενδημική φάση, δεν έχουν ακόμη απαντηθεί.
Ειρήνη. Το ρωσικό παιχνίδι του τρόμου στα ρωσο-ουκρανικά σύνορα και η συνεχής τουρκική πολεμική μεγαλοστομία με επωδό την αμφισβήτηση της κυριαρχίας των ελληνικών νησιών, δεν είναι μια αβλαβής ρουτίνα. Κλίμα. Ο χρόνος ροκανίζεται με στασιμότητες, βήματα πίσω και έναν μηχανισμό ατελή μπροστά σε μια φύση που κατανέμει τυχαία την οργή της. Παραπληροφόρηση, εντάσεις, πόλωση, βαρβαρότητες μεγαλώνουν τη δύναμη του απροσδόκητου, ενισχύοντας τον φόβο της μετάβασης σε συστήματα απορρυθμισμένα, χαοτικά, ασταθή. Η ανακουφιστική προβλεψιμότητα δεν λειτουργεί. Ούτε τα πειραγμένα ζάρια. Οι αποφάσεις του οικονομικο-τεχνολογικού πολιτισμού μας δρομολογούν παρενέργειες, εγκιβωτίζουν κινδύνους που ακυρώνουν την υπόσχεση του ελέγχου των απειλών, την οποία παρέχουν οι θεσμοί και η γνώση.
Βέβαια ο κόσμος μας έζησε ήδη στην πορεία χιλιάδων ετών μεγάλες φυσικές καταστροφές και ανθρωπογενείς απειλές, που τον έφεραν σχεδόν στο χείλος του αφανισμού. Επιζήσαμε ως είδος. Οχι αδρανώντας. Η αστάθεια επιβάλλει πατήματα. Η αβεβαιότητα υποχρεώνει τους ηγέτες να δράσουν συλλογικά ενάντια στην ορμή λανθασμένων επιλογών και ολέθριων συνεπειών. Σε ατομικό επίπεδο, όπως συμβούλευε ο Πολωνός κοινωνιολόγος Ζίγκμουντ Μπάουμαν, τα μικρά πράγματα που μπορούμε να κάνουμε στα όρια των δυνατοτήτων μας είναι τόσα που αρκούν να παλεύουμε γι’ αυτά όλη μας τη ζωή.
