Η αποτρόπαια πράξη, που κατέφαγε τα νεανικά όνειρα, υποχρέωσε στην ακύρωση σχεδίων και πόθων, αποτυπώνεται στη μάσκα-κάλυμμα των αλλεπάλληλων σοκ – της καυστικής επίθεσης, του αιφνίδιου απροσμέτρητου πόνου, της τρομακτικής ανίατης βλάβης. Τη μάσκα αυτή φέρει θαρραλέα η Ιωάννα Παλιοσπύρου στις δημόσιες εμφανίσεις της, ορθώνοντας με αξιοπρέπεια ανάστημα απέναντι σε ό,τι ακόμη και μεγάλες λέξεις δύσκολα περιγράφουν. Το βιτριόλι, που έκανε και τους τοίχους να αφρίζουν, τα μάρμαρα να λιώνουν, δεν έκαψε ως φαίνεται, μαζί με τη σάρκα της και το εύρος των αντοχών της.
Την εικόνα της σχολαστικά κεκαλυμμένης κεφαλής, έτσι ώστε κανένα ίχνος τραύματος, κανένας σπασμός πόνου να μην αφήνεται σε κοινή θέα, η ίδια η Ιωάννα αποφάσισε να εκθέσει σε κάμερες και δικαστήριο, ικανοποιώντας άπαξ διά παντός την ηδονοβλεπτική περιέργεια του κοινού και αποτρέποντας αναληθείς αφηγήσεις.
Η χρήση του θειικού οξέος ως όπλου παραμόρφωσης αντιζήλων προηγείται της μαζικής παραγωγής του περί το 1740 και των εκτεταμένων πωλήσεών του ως καθαριστικού και λευκαντικού. Ο όρος βιτριολίστρια γεννιέται τον 16ο αι. στη Γαλλία. Σε μάστιγα ωστόσο εξελίσσονται οι επιθέσεις με βιτριόλι στη Δύση δύο αιώνες αργότερα. Ερωτικοί αντίζηλοι, άπιστοι, καταπατητές υποσχέσεων, οικονομικοί ανταγωνιστές, τυχαίες γυναίκες στον δρόμο, κατοικίδια μισητών αφεντικών, μηχανές που εκτοπίζουν βιομηχανικούς εργάτες, περιχύνονται με βιτριόλι. Μεταπολεμικά, το πλαίσιο διάθεσης του θειικού οξέος αλλάζει, μαζί με τα ήθη, και οι επιθέσεις στον δυτικό κόσμο περιορίζονται. Ομως δεν εκμηδενίζονται. Δεν ημερεύουν τα ολέθρια εκδικητικά πάθη και μίση. Περί τις 1.500 επιθέσεις με βιτριόλι καταγράφονται στις μέρες μας ετησίως στον κόσμο. Οι περισσότερες στη Μ. Βρετανία, από συμμορίες νέων. Ακολουθούν η ΝΑ Ασία, η υποσαχάρια Αφρική, η Λατινική Αμερική, τα Βαλκάνια, όπου το βιτριόλι πρωταγωνιστεί στα ξεκαθαρίσματα λογαριασμών του υποκόσμου.
Στην Ελλάδα, βιτριολίστριες (λίγοι είναι οι άνδρες δράστες) εμφανίστηκαν στον Μεσοπόλεμο. Περίπου δέκα περιστατικά κατά εραστών που αθέτησαν υποσχέσεις ή τυραννικών συζύγων (η περίπτωση Μπέλλου) σημειώνονται στην Ελλάδα μέχρι την άγρια επίθεση κατά της Κωνσταντίνας Κούνεβα το 2008. Και έχουν ως αποκλειστικό στόχο την παραμόρφωση του προσώπου, την πρόκληση αβάσταχτου πόνου, την οριστική καταστροφή της εικόνας του μισητού θύματος. Τον τρόμο που προκαλεί η διαβρωτική ισχύς και η μυρωδιά του θειικού οξέος περιγράφει ο Γκράχαμ Γκριν στον «Βράχο του Μπράιτον», όμως τη συγκλονιστικότερη εικόνα κατάρρευσης προσώπου δίνει ο σερ Αρθουρ Κόναν Ντόιλ στο «Αρχείο του Σέρλοκ Χολμς, Η περιπέτεια του επιφανούς πελάτη». Διηγείται ο Γουότσον: «Ενα χέρι –ένα γυναικείο χέρι– τινάχτηκε μέσα από τα φύλλα. Την ίδια στιγμή ο βαρόνος έβγαλε μια φρικτή κραυγή – μια κραυγή που θα ηχεί παντοτινά στη μνήμη μου. (…) Επεσε πάνω στο χαλί, στριφογυρνώντας και σφαδάζοντας. (…) Γύρισα εκείνο το φρικτό πρόσωπο στο φως της λάμπας. Το βιτριόλι κατέτρωγε τα πάντα και έτρεχε από τα αυτιά και το σαγόνι του. Το ένα μάτι ήταν ήδη λευκό και θολό. Το άλλο ήταν κόκκινο και ερεθισμένο. Τα χαρακτηριστικά τα οποία είχα θαυμάσει μερικά λεπτά νωρίτερα έδειχναν τώρα σαν ένας όμορφος πίνακας πάνω από τον οποίο ο καλλιτέχνης είχε περάσει ένα υγρό και βρώμικο σφουγγάρι. Ηταν ασαφή, αποχρωματισμένα, απάνθρωπα, φριχτά».
Στη Βομβάη, παλιά, η αλλοίωση του προσώπου ισοδυναμούσε με φόνο. Στο πρόσωπο αναγνωρίζει κανείς ό,τι αγαπά, είναι ο λύχνος του σώματος, το ένδυμα των σκέψεων, ο χάρτης των συναισθημάτων, ο καθρέφτης του ψυχοσωματικού όλου, ο δείκτης της ψυχής. Είναι εκείνο που διακρίνει τον έναν άνθρωπο από τον άλλον. Μέσο έκφρασης, εργαλείο αλληλοκατανόησης, γέφυρα επικοινωνίας. Μέγιστη ευθύνη. Το πρόσωπο, με όλα τα σημάδια που σώρευσαν πάνω του οι καιροί, είναι το αποτύπωμα της σχέσης μας με τον κόσμο. Είναι το είδωλο κάθε ανεπανάληπτης στιγμής, ό,τι πρώτο ανατέλλει μέσα στη μνήμη.
Μπορεί να πορευθεί κανείς χωρίς αυτό; Χωρίς την ανταλλαγή χαμόγελων, την ανταπόδοση μορφασμών που διαλαλούν μυστικά; Μπορεί η δύναμη του βλέμματος και η χροιά της φωνής να υποκαταστήσουν την όψη στη μετάδοση υπόρρητων νοημάτων; Να εκφράσουν ό,τι εσωτερικά κοχλάζει; Ακόμη και να αποκαλύψουν ό,τι νωρίτερα δεν άφηναν τα προσωπεία της σύμβασης να φανεί; Ναι, μπορεί, διατρανώνει με τη στάση της η Ιωάννα Παλιοσπύρου. Και είναι η πιο τολμηρή δήλωση πίστης σε ό,τι οικοδομείται πέρα από την άμεση ύπαρξη, στην οξύτητα της θέλησης, στις αψηλάφητες πηγές της ζωής.
