Στην τυπική ερώτηση «πώς τα περάσατε», ο φίλος μου, ο οποίος γύριζε από ολιγοήμερες διακοπές, απάντησε «πολύ ωραία». Εσπευσε, όμως και να αιτιολογήσει την ικανοποίησή του. «Εστω και για λίγες ημέρες, απαλλαγήκαμε από την ειδησεογραφική ρύπανση. Γλιτώσαμε από τους τηλεοπτικούς καβγάδες, από τον ξερολισμό των παρουσιαστών, από την ξύλινη γλώσσα των προσκεκλημένων, από την αφόρητη μονοτονία και τις συνεχείς δόσεις απογοήτευσης, που μας προσφέρετε». Την ίδια μέρα είχα λάβει και μήνυμα από τον αναγνώστη κ. Χ. Δ., που κατηγορούσε συλλήβδην όλους τους δημοσιογράφους ως βασικούς υπεύθυνους για την ανάδειξη ανάξιων πολιτικών, για την κρίση της χώρας «σε όλα τα επίπεδα» και, τελικά, εξέφραζε την πεποίθηση ότι «αν οι συντεχνίες των δημοσιογράφων και των συνδικαλιστών πολιτεύονταν διαφορετικά, διαφορετική θα ήταν και η μοίρα της χώρας». Θα περιοριστώ στις δύο αυτές περιπτώσεις. Αλήθεια, για την επικίνδυνη αιθαλομίχλη των τελευταίων ημερών ποιος ευθύνεται; Τα ξύλα ή εκείνοι που τ’ ανάβουν σε τζάκια και σόμπες; Το ερώτημα δεν είναι διόλου απλοϊκό. Οχι μόνον για τον φίλο μου και τον προαναφερθέντα αναγνώστη, αλλά και για πάμπολλους, όπως φαίνεται, συμπολίτες. Οι εξ ημών ξυλοκαύτες τουλάχιστον έχουν μία δικαιολογία. Ρυπαίνουν την ατμόσφαιρα, στην ανάγκη τους να ζεσταθούν. Ποια ανάγκη, όμως, εξυπηρετούν οι χρήστες της «ειδησεογραφικής ρύπανσης»;
Ας μη γελιόμαστε. Και τα ΜΜΕ εμπορικές επιχειρήσεις είναι. Για να επιβιώσουν, έχουν την ανάγκη θεαματικότητας, ακροαματικότητας, αναγνωσιμότητας, διαφήμισης. Μόνον στα αυταρχικά καθεστώτα τα ΜΜΕ είναι απαλλαγμένα από τις ανάγκες αυτές. Το «τίμημα», όμως, είναι βαρύτατο. Κατευθυνόμενη (από το καθεστώς) παραπληροφόρηση και αδίστακτη προπαγάνδα. Φυσικά και στις δημοκρατίες έχουμε κρούσματα εκτροπής από την ελεύθερη και αντικειμενική ενημέρωση. Κατά κύριο λόγο οφείλονται στην επιδίωξη «ευρύτερης απήχησης», με βασικό όπλο τον χωρίς έρμα και συχνά νοσηρό εντυπωσιασμό. Ακριβώς στο πεδίο αυτό, κρίνεται ο ρόλος όλων ημών, ως τηλεθεατών, ακροατών, αναγνωστών. Στο μέτρο που δεν απαξιώνουμε έγκαιρα την απήχηση αυτού του είδους της «ενημέρωσης», δεν γινόμαστε μόνον εξαρτημένοι χρήστες, αλλά διακινητές και συμπαραγωγοί της «ειδησεογραφικής ρύπανσης». Εμείς αναδεικνύουμε τους «αστέρες», τους «ξερόλες», τους επί παντί εισαγγελείς και –γενικά– τους εντυπωσιοθήρες, στα ΜΜΕ. Δεν γνωρίζω τι επαγγέλλεται ο αναγνώστης κ. Χ. Δ. Προσωπικά, όμως, θα απέφευγα να χαρακτηρίσω π.χ. όλους τους πολιτικούς διεφθαρμένους, όλους τους δικαστές διαβεβλημένους, όλους τους γιατρούς φακελοδέκτες, όλους τους δικηγόρους εκμεταλλευτές, όλους τους εμπόρους κλέφτες κ.λπ. Κάτι τέτοιο δεν θα ήταν μόνον αβάσιμο και άδικο. Αλλά…
Αλλά, κυρίως, θα υποδήλωνε (κατά τη γνώμη μου) μια καθ’ όλα θρασύδειλη τάση μετάθεσης της ατομικής ευθύνης του καθενός μας για τη σημερινή κατάσταση της χώρας, σε όλους τους «άλλους». Και, μάλιστα, με συγκεκριμένους, όσο και καθολικούς καταλογισμούς (!). Με την αλλαγή του νέου χρόνου, πολλοί από εμάς τού φορτώσαμε όλες τις προσδοκίες μας για μια «καλύτερη χρονιά». Φροντίσαμε, όμως, πρώτα να του φορέσουμε το «ξένο σαμάρι» των ευθυνών, για φορτίο που μας άφησε το 2013. Ευχόμενος, λοιπόν, καλή χρονιά, σε όλους μας, ελπίζω πως στο 2014 θα συνδυάσουμε τις προσδοκίες μας και με μια δική μας ανάληψη ευθύνης. Με μια έμπρακτη και τελεσφόρα αυτοκριτική.
