Το ευρωπαϊκό οικονομικό σύστημα δημιουργήθηκε από οικονομολόγους και πολιτικούς που είχαν ζήσει την προπολεμική περίοδο του υπερπληθωρισμού, της διάλυσης της οικονομίας και της ανόδου αυταρχικών καθεστώτων που οδήγησαν σε πόλεμο. Ακόμα κι όσοι δεν έζησαν τη σκοτεινή περίοδο διδάχθηκαν στα πανεπιστήμια από καθηγητές που είχαν ζήσει την περίοδο εκείνη και δημιούργησαν το σύστημα των κεντρικών τραπεζών με αποστολή να υπερασπιστούν την οικονομία από τον πληθωρισμό.
Και ο στόχος αυτός φαίνεται να έχει πετύχει. Ο ετήσιος πληθωρισμός στην Ευρωζώνη από 1,6% τον Ιούλιο έπεσε στο 0,7% τον Οκτώβριο και εκτιμάται ότι δεν θα ξεπεράσει το επίπεδο το 1,3%-1,4% ούτε το 2014. Ο πληθωρισμός στην Ευρώπη κινείται πολύ κάτω από το όριο του 2% που θεωρείται αποδεκτό από την Ευρωζώνη. Το παράδοξο όμως είναι ότι οι φόβοι για την καταστροφή που θα μπορούσε να προκαλέσει ο υπερπληθωρισμός επιβεβαιώνονται από την εξάλειψη του πληθωρισμού. Η διαφαινόμενη περίοδος ύφεσης φέρνει στην Ευρώπη υψηλή ανεργία, ενίσχυση αυταρχικών κομμάτων, ευρωσκεπτικιστών και οικονομικού εθνικισμού. Οικονομική και πολιτική αστάθεια.
Αυτό βέβαια δεν ενοχλεί όσους συνεχίζουν να παίζουν τον ίδιο σκοπό, της εξάλειψης του πληθωρισμού, παρότι οι κίνδυνοι προέρχονται από την ανυπαρξία του. Προφανώς η κατάσταση ευνοεί συγκεκριμένα οικονομικά κέντρα, όπως και τη γερμανική οικονομία που απολαμβάνει χαμηλά επιτόκια καλύπτοντας τις δημοσιονομικές ανάγκες αλλά και την ανάπτυξή της με μηδενικό κόστος.
Ωστόσο στις άλλες, αδύναμες χώρες της Ευρωζώνης, το ευρώ έχει διαφορετική αξία καθώς τα επιτόκια είναι υψηλά, κι αυτό σε συνδυασμό με τη χαμηλή ανάπτυξη και την ενίσχυση των πιστωτικών κινδύνων ανεβάζει τα επιτόκια για ιδιώτες και επιχειρήσεις. Προφανώς η κατάσταση αυτή προκαλεί ακόμα έναν φαύλο κύκλο που επιβαρύνει ακόμα περισσότερο την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων στις περιφερειακές χώρες της Ευρωζώνης έναντι π.χ. των γερμανικών που μπορούν να δανείζονται πολύ φθηνότερα…
Η κατάσταση δεν διευκολύνει ούτε την πολιτική της εσωτερικής υποτίμησης που εφαρμόζεται στην Ελλάδα ή και σε άλλες χώρες. Οι αξίες των ακινήτων για παράδειγμα μειώνονται, αλλά αυτό πλήττει και τις τράπεζες, αφού πολλά δάνεια είναι ακάλυπτα από εγγυήσεις και οι τράπεζες χρειάζονται νέα κεφάλαια. Επιπλέον, το Δημόσιο (όχι το ελληνικό…) κανονικά εισπράττει λιγότερους φόρους που αντιστοιχούν σε χαμηλότερη αξία ακινήτων…
Η απουσία πληθωρισμού δεν διευκολύνει ούτε τη μείωση των πραγματικών μισθών ώστε να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα. Χωρίς πληθωρισμό, η μείωση των αμοιβών είναι δυσχερέστερη, πρέπει να είναι ονομαστική και οδηγεί εκτός των άλλων σε μείωση των φόρων και των ασφαλιστικών εισφορών.
Εναν ακόμα φαύλο κύκλο δημιουργεί η μείωση των αμοιβών που μεταδίδεται στα φορολογικά έσοδα και τα ασφαλιστικά ταμεία. Οσο τα αδύναμα περιφερειακά κράτη δανείζονται με επιτόκιο που υπερβαίνει τον ρυθμό ανάπτυξης, το δημόσιο χρέος αυξάνεται. Και η πολιτική του αποπληθωρισμού αυξάνει το βάρος του δημόσιου δανεισμού. Αυτός είναι ο μεγαλύτερος φαύλος κύκλος που μόνον με την αποδοχή υψηλότερου πληθωρισμού μπορεί να ξεπεραστεί.
Χωρίς ελεγχόμενο πληθωρισμό, δεν μπορεί να υπάρχει ανάπτυξη ούτε δημοσιονομική εξυγίανση ούτε η Ευρωζώνη όπως τη γνωρίζουμε…
