Σκοπός μιας προειδοποιητικής σειρήνας είναι να κάνει θόρυβο ώστε να οδηγήσει σε ασφάλεια αυτούς που προστατεύει. Εκθέσεις όπως η τελευταία της Παγκόσμιας Τράπεζας για τις προοπτικές της διεθνούς οικονομίας αποτελούν σειρήνες για τους κινδύνους που την απειλούν, έστω και αν δεν προκαλούν «φυγή στα καταφύγια». Τις περισσότερες φορές τέτοιες αναλύσεις αξιοποιούνται κατόπιν εορτής, ως υποθήκη του τύπου «εμείς το είχαμε προβλέψει». Η σχεδόν αδιάφορη υποδοχή όμως δεν τις κάνει λιγότερο σημαντικές. Εχουν από μόνες τους σημασία, καθώς σε έναν ρευστό κόσμο που αλλάζει διαρκώς εστίαση, η επίσημη αναγνώριση θεμελιωδών κινδύνων είναι από τις λίγες σταθερές.
Η Παγκόσμια Τράπεζα προειδοποιεί πως μια απότομη μείωση της νομισματικής στήριξης που παρέχουν οι κεντρικές τράπεζες των ανεπτυγμένων οικονομιών μπορεί να προκαλέσει ανακοπή στην τροφοδοσία με κεφάλαια των αναδυόμενων. Οι ασκήσεις προσομοίωσης που έχει κάνει ο διεθνής οργανισμός δείχνουν ότι, αν οι κεντρικές τράπεζες μειώσουν τη δόση του τονωτικού –αγοράζουν δηλαδή λιγότερα κρατικά ομόλογα προκαλώντας απότομη αύξηση στις αποδόσεις τους (κατά ένα με δύο τοις εκατό μέσα ένα εξάμηνο)–, τότε η ροή των κεφαλαίων προς τον αναπτυσσόμενο κόσμο θα συρρικνωθεί κατά έως και 80%, προκαλώντας αλυσιδωτές κρίσεις. Δεν είναι καινούργιος φόβος. Δύο φορές στο 2013, η υποψία και μόνο για υψηλότερες αποδόσεις στον ανεπτυγμένο κόσμο προκάλεσε αντανακλαστική μαζική έξοδο κεφαλαίων από τον αναδυόμενο και παρήγαγε σελίδες αναλύσεων – και σε αυτήν τη στήλη. Οι κεντρικές τράπεζες των ανεπτυγμένων οικονομιών μόνο άτσαλες δεν είναι. Θα προσπαθήσουν να αποφύγουν τις απότομες κινήσεις – όχι όμως τις ίδιες τις κινήσεις: Οι ανεπτυγμένες οικονομίες έχουν εντοπίσει την επόμενη δεξαμενή κεφαλαίων που θα ικανοποιήσει την (ακόμα) τεράστια όρεξή τους για δανεικά: Είναι τα κεφάλαια που χρόνια τριγυρνούσαν στις αναδυόμενες για υψηλές αποδόσεις. Το μοντέλο τώρα θα αλλάξει, όπως και η κατεύθυνση του χρήματος. Οταν τα πράγματα σφίγγουν, τα ένστικτα αυτοσυντήρησης επιβάλλουν λύσεις που, αν δεν είναι ευχάριστες για όλους, ας είναι τουλάχιστον δυσάρεστες για «τους άλλους».
Η ανθρώπινη φύση έδειξε ανάλογα δείγματα σε μια άλλη κλίμακα, της ευρωπαϊκής περιφέρειας. Στην επόμενη φάση της κρίσης θα είναι ο αναδυόμενος κόσμος που θα «προσφέρει αίμα» και «κακά παραδείγματα». Θα είναι αυτός που θα απελευθερώσει δανεικά για τον ανεπτυγμένο κόσμο με την «εύθραυστη ανάκαμψη». Οι αναδυόμενες οικονομίες θα μπουν –σταδιακά μάλλον, όχι απότομα– σε τροχιά υψηλής πίεσης. Τα διεθνή κεφάλαια παρείχαν δάνεια σε νοικοκυριά, επιχειρήσεις και κράτη. Τα χρέη που αφήνουν θα δημιουργήσουν φαύλο κύκλο, αλλά οι συνέπειες δεν θα είναι παντού οι ίδιες. Στο σύνολο των αναδυομένων οικονομιών υπάρχουν «Ελλάδες», υπάρχουν και «Ιρλανδίες». Ο νέος ανταγωνισμός μεταξύ ανεπτυγμένου και αναδυόμενου κόσμου έχει ήδη αρχίσει. Σιγοβράζει και ενδεχομένως να μην ομολογηθεί παρά μόνον εκ των υστέρων. Σε αυτή τη νέα κατηγοριοποίηση είναι φρόνιμο για κάθε οικονομία να είναι σταθερά ενταγμένη στην ομάδα της. Γιατί αν ταλαντεύεται (και «ανεπτυγμένη» και «αναδυόμενη» – αν κάτι σας θυμίζει) τότε έχει τον κίνδυνο να υποστεί τις κακές συνέπειες και των δύο πλευρών. Ο όποιος θόρυβος από τη μελέτη και τις προειδοποιήσεις της Παγκόσμιας Τράπεζας θα κοπάσει σύντομα: οι αγορές έχουν ανάγκη το Σύνδρομο Μειωμένης Προσοχής που τις διακατέχει εσχάτως. Αλλά το 2014 δεν μοιάζει να είναι όσο «large» ήταν το 2013 – από άποψη νέου χρήματος. Η μοίρα εκατοντάδων εκατομμυρίων ανθρώπων που πίστεψαν ότι είναι σε ρότα εξίσωσης με τη Δύση (αλλά δεν…) θα μας απασχολήσει αρκετές φορές το επόμενο έτος. Μερικές δεκάδες από αυτά τα εκατομμύρια ζουν από την άλλη πλευρά των ανατολικών μας συνόρων.
