O Σοβιετικός ανθρακωρύχος Αλεξέι Σταχάνοφ, το 1935, κατάφερε να εξορύξει 102 τόνους άνθρακα σε μία βάρδια, ξεπερνώντας τουλάχιστον δέκα φορές κάθε προηγούμενη απόδοση. Εις μνήμην του καθιερώθηκε ο όρος σταχανοφισμός, που εντάχθηκε στο λεξιλόγιο της Αριστεράς για να περιγράψει την υπερπαραγωγή στο όνομα του κομματικού πατριωτισμού ή –με πιο ελαφρύ ορισμό– την υπερεργασία χωρίς λόγο. Με αναφορά σε ένα τέτοιο σύνδρομο μπορεί να περιγραφεί η καθημερινότητα του Σωκράτη Φάμελλου και της ομάδας του στην Κουμουνδούρου, παρά τη διαλυτική δυναμική που μολύνει τον ΣΥΡΙΖΑ λόγω της προοπτικής δημιουργίας του κόμματος του Αλέξη Τσίπρα.
Συνεργασία, όχι απορρόφηση
Το επόμενο διάστημα θα είναι πυκνό στον κατακερματισμένο προοδευτικό χώρο, με τον πρώην πρωθυπουργό να γίνεται επισήμως πολιτικός αρχηγός, τα κομματικά όργανα του ΣΥΡΙΖΑ να συνεδριάζουν αρχές Ιουνίου για να ληφθούν υπαρξιακές αποφάσεις και μια επικοινωνία Αλέξη Τσίπρα – Σωκράτη Φάμελλου να θεωρείται… αναπόφευκτη.
Για την ώρα, τους χωρίζει άβυσσος. Ο Φάμελλος μιλάει για ένα συμμαχικό προοδευτικό σχήμα στο οποίο το κόμμα Τσίπρα και ο ΣΥΡΙΖΑ θα συμπαραταχθούν μαζί με την ομάδα των προερχομένων από τη Νέα Αριστερά (Χαρίτσης, Αχτσιόγλου κ.ά.), κινήσεις όπως το ΠΡΑΤΤΩ του Νίκου Κοτζιά, ο Κόσμος του Πέτρου Κόκκαλη. Αντιθέτως, ο πρώην πρωθυπουργός απορρίπτει οτιδήποτε παραπέμπει σε κόμμα με συνιστώσες και ενδιαφέρεται μόνο για ατομικές προσχωρήσεις, ειδικά για βουλευτές μόνον εφόσον παραιτηθούν από την έδρα τους, όπως έκανε ο ίδιος φεύγοντας από τον ΣΥΡΙΖΑ.
Παρόλο που δεν τέμνονται κάπου οι δύο προσεγγίσεις, ο Φάμελλος επιμένει να διεκδικεί το αντικειμενικά αδύνατο, με το επιχείρημα πως η βάση ζητάει ένωση δυνάμεων και ότι ο ίδιος εργάζεται για να μετατρέψει την κοινωνική βούληση σε πολιτική πραγματικότητα.
Η καλόπιστη ερμηνεία είναι ότι πιστεύει πως, τελικά, ο Αλ. Τσίπρας θα καμφθεί και θα δεχθεί να γίνει μια κεντρική συμφωνία για συντεταγμένη πορεία χωρίς να διαλυθεί ο ΣΥΡΙΖΑ. Οι δύσπιστοι απέναντί του λένε ότι βασικά ενδιαφέρεται για τη διασφάλιση του προσωπικού πολιτικού του μέλλοντος και, αν δεν του το εγγυηθεί ο Τσίπρας, θα στραφεί στη δημιουργία ενός νέου Συνασπισμού, συγκολλώντας τα απομεινάρια του ΣΥΡΙΖΑ με όλες τις ομάδες που δεν θα δεχθεί ο πρώην πρωθυπουργός στο δικό του κόμμα.
Είναι τόσο παράδοξη η κατάσταση, με τον ιδρυτή του ενιαίου ΣΥΡΙΖΑ να τον καταστρέφει, που αναπτύσσονται ακόμη και θεωρίες συνωμοσίας. Οτι, για παράδειγμα, ο Φάμελλος έχει κάνει ήδη παρασκηνιακή συμφωνία με τον Τσίπρα και γι’ αυτό διέγραψε τον Πολάκη, ώστε να μείνει «καθαρός» ο ΣΥΡΙΖΑ για να παραδοθεί με ευκολία η περιουσία του στο νέο κόμμα. Εννοείται ότι από την Κουμουνδούρου διαψεύδουν με οργή κάθε τέτοιο σενάριο, σημειώνοντας ότι αυτές οι αποφάσεις είναι αμιγώς πολιτικές και εφόσον ληφθούν, τα λογιστικά θα αντιμετωπιστούν εύκολα.
Το κακό σενάριο – Οι δύσπιστοι εκτιμούν ότι αν ο Τσίπρας δεν εγγυηθεί στον Φάμελλο το πολιτικό μέλλον του, τότε εκείνος θα στραφεί σε ένα νέο Συνασπισμό, συγκολλώντας τα απομεινάρια του ΣΥΡΙΖΑ με όσες ομάδες δεν πάρει μαζί του ο πρώην πρωθυπουργός.
Υπερωρίες χωρίς «ρεπό»
Στον έβδομο όροφο της Κουμουνδούρου η δουλειά αρχίζει στις 9 το πρωί και τελειώνει αργά το βράδυ. Ο Σωκράτης Φάμελλος συσκέπτεται με τους συνεργάτες του, ενημερώνεται, κάνει συναντήσεις, γευματίζει, συνήθως, στο γραφείο του παραγγέλλοντας μαγειρευτό φαγητό από το κυλικείο, πηγαινοέρχεται στη Βουλή, περιοδεύει σε όλη την επικράτεια, από την Κομοτηνή μέχρι τη Ρόδο και από τη Λέσβο μέχρι την Κρήτη, ταξιδεύοντας συχνά αυθημερόν, ενώ τα Σαββατοκύριακα, όταν πηγαίνει στο σπίτι του στη Θεσσαλονίκη, περισσότερο μιλάει με τους συνεργάτες του παρά με τη σύζυγό του, Τατιάνα.
Καθημερινοί συνομιλητές του είναι ο εκπρόσωπος του κόμματος Κώστας Ζαχαριάδης, ο υπεύθυνος γραφείου Τύπου Χρήστος Κιμπιζής, ο γραμματέας της κοινοβουλευτικής ομάδας Διονύσης Καλαματιανός, ο διευθυντής του γραφείου του Θανάσης Θεοχαρόπουλος, η αναπληρώτρια γραμματέας Αναστασία Σαπουνά, ο διευθυντής της Κ.Ο. Γιώργος Μπάκος, η νομική σύμβουλος Χάιδω Βεζύρογλου, ο πρώην βουλευτής Κώστας Μορφίδης. Κάπου εκεί κοντά βρίσκεται πάντα ένας επικοινωνιολόγος, το όνομα του οποίου κρατούν μυστικό γιατί στην Αριστερά υπάρχουν ακόμη τέτοια ταμπού. Οι συναντήσεις του Φάμελλου με τους βουλευτές και τα μέλη της Πολιτικής Γραμματείας είναι τακτικές, συχνά στο γραφείο του στη Βουλή, ενώ τις πιο συχνές συναντήσεις τις έχει με την αντιπρόεδρο της Βουλής Ολγα Γεροβασίλη που βρίσκεται πολύ κοντά στον Αλέξη Τσίπρα. Παρόλο που επιδιώκει να μιλάει συνεχώς με όλους, αιφνιδιάστηκε από την παραίτηση του γραμματέα του κόμματος Στέργιου Καλπάκη. Την προηγούμενη μέρα τα έλεγαν στην Κουμουνδούρου και την επομένη έμαθε τα νέα από την ανακοίνωση, όπως όλοι.
Το ταμείο
Κάτι για το οποίο υπερηφανεύεται ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ είναι ότι τα χρεοκοπημένα κομματικά ΜΜΕ («Αυγή», Στο Κόκκινο) είναι πλέον βιώσιμα: χάρη στη μείωση λειτουργικού κόστους, σε ένα πρόγραμμα εθελουσίας εξόδου και στην αναδιοργάνωση του εμπορικού τμήματος, έχουν μπει σε ρύθμιση όλα τα χρέη και τρεις χρωστούμενοι μισθοί εξοφλούνται σταδιακά.
Στην Κουμουνδούρου αρνούνται πεισματικά ότι φυλλορροεί το κόμμα. «Κρατάμε, γιατί τα μέλη αγαπούν τον Αλέξη, εκτιμούν τον Φάμελλο, πιστεύουν στον ΣΥΡΙΖΑ και τον θέλουν δίπλα στο κόμμα Τσίπρα, όχι απέναντί του. Περιμένουμε τις καλές ειδήσεις. Μαζευόμαστε όχι για άθροισμα, αλλά για πολλαπλασιασμό». Κάπως έτσι το περιγράφουν μιλώντας για συμπόρευση-σύγκλιση-συνεργασία, διαβεβαιώνοντας ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θα αυτοδιαλυθεί ποτέ και περιμένοντας με ενδιαφέρον τη Διακήρυξη του κόμματος Τσίπρα που θα παρουσιαστεί την Τρίτη. Δεν ανησυχούν ότι μέλη της Κεντρικής Επιτροπής του ΣΥΡΙΖΑ θα την υπογράψουν, δεν περιμένουν μαζικές αποχωρήσεις, θεωρούν παρελθόν τον Πολάκη και ετοιμάζονται να κλιμακώσουν την αντιπολιτευτική τους προσπάθεια.
Δεν είναι περίεργο που στην Κουμουνδούρου ο ρυθμός παραμένει κανονικός, παρόλο που ολοένα και περισσότεροι στοιχηματίζουν ότι δεν θα λάβει μέρος στις επόμενες εκλογές. Οι κάτοικοι της Πομπηίας, το 79 μ.Χ., συνέχιζαν απρόσκοπτα τις δραστηριότητές τους, αγνοώντας τα σήματα του Βεζούβιου. Δούλευαν, ερωτεύονταν, διασκέδαζαν, σχεδίαζαν, τσακώνονταν για τα μικρά, σαν να έχουν καιρό μπροστά. Τελικά θάφτηκαν στις στάχτες του ηφαιστείου.
