Ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ παρουσίασε σήμερα μία εγκύκλιο με το όραμά του και τις προειδοποιήσεις του για το μέλλον της Τεχνητής Νοημοσύνης, ζητώντας από τους ηγέτες διεθνώς να προστατεύσουν την ανθρωπότητα από τις δυνητικά αποσταθεροποιητικές επιπτώσεις της ΑΙ.
Η τοποθέτηση του Ποντίφικα ήρθε με τη μορφή παπικής εγκυκλίου, δηλαδή ανοικτής επιστολής προς «όλους τους ανθρώπους με αγαθές προθέσεις». Στο εκτενές κείμενο (που ξεπερνά τις 42.300 λέξεις), περιγράφει την επιδίωξή του να διαφυλάξει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια σε μια εποχή όπου η τεχνολογία απειλεί να αντικαταστήσει τον άνθρωπο σε πλήθος επαγγελματικών και κοινωνικών ρόλων.
Ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ παρουσίασε την εγκύκλιο μαζί με τον Κρίστοφερ Ολά, συνιδρυτή της Anthropic, μίας από τις μεγαλύτερες εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης, σε μια συμβολική κίνηση διαλόγου ανάμεσα στον πνευματικό και τον τεχνολογικό κόσμο.
Τονίζοντας πως «η τεχνολογία δεν πρέπει να θεωρείται “αδιακρίτως” δύναμη εχθρική προς την ανθρωπότητα», υπογράμμισε πως «η επιδίωξη για μεγαλύτερα κέρδη δεν μπορεί να δικαιολογεί επιλογές που κοστίζουν συστηματικά θέσεις εργασίας».
Μεταξύ άλλων, ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ ζητά:
- ρυθμιστικούς κανόνες για τις εταιρείες που ηγούνται της ανάπτυξης της ΑΙ,
- προστασία και επανεκπαίδευση των εργαζομένων των οποίων οι θέσεις απειλούνται,
- εκπαίδευση των μαθητών ώστε να ακονιστεί η κριτική τους σκέψη απέναντι στην τεχνολογία,
- μέτρα προστασίας των παιδιών από βίαιο, σεξουαλικό ή και ψευδές περιεχόμενο που παράγεται από ΑΙ,
- εγγυήσεις ότι οι αποφάσεις για τη χρήση όπλων θα παραμένουν υπό ανθρώπινο έλεγχο,
- πρωτίστως, έδωσε έμφαση στη διαφύλαξη ενός «ουσιαστικού κοινωνικού ρόλου για κάθε άνθρωπο».
«Μια κοινωνία που εξασφαλίζει εργασία μόνο σε ένα μικρό τμήμα του πληθυσμού, παρά το υψηλό επίπεδο τεχνολογικής ανάπτυξης, απειλεί να οδηγήσει πολλούς αναγκαστικά στην αδράνεια», έγραψε ο Ποντίφικας προειδοποιώντας ότι μια τέτοια κατάσταση οδηγεί σε «ένα παράδοξο υλικής προόδου και οπισθοδρόμησης, που υπονομεύει τα θεμέλια μιας δίκαιης κοινωνίας και των συνθηκών σταθερής ειρήνης», πρόσθεσε.
Παρουσιάζοντας την εγκύκλιο, ο Πάπας δήλωσε ότι οι απόψεις του διαμορφώθηκαν μέσα από συνομιλίες με επιστήμονες, μηχανικούς και πολιτικούς ηγέτες. Ξεχώρισε ιδιαίτερα τον Ολά, με τον οποίο δεσμεύθηκε να συνεργαστεί «για να βρεθεί ένας δρόμος για την ανθρωπότητα στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης».
«Πόσο σπουδαίο σημάδι ελπίδας είναι το ότι, παρά τις διαφορές μας, μπορούμε να ακούμε ο ένας τον άλλον», δήλωσε ο Πάπας.
Παρότι δεν είναι καθολικός, ο Ολά εξήρε την πρωτοβουλία του Ποντίφικα, αναγνωρίζοντας ότι εταιρείες όπως η Anthropic χρειάζονται ηθική καθοδήγηση ώστε να μην παρασύρονται από «κίνητρα και περιορισμούς που ενίοτε έρχονται σε αντίθεση με αυτό που είναι σωστό να πράξουν». «Η σημερινή ημέρα είναι μόνο η αρχή μιας μακράς συνεργασίας ανάμεσα στους δημιουργούς αυτής της τεχνολογίας και σε όσους μπορούν να δουν όσα εμείς, εκ των έσω, αδυνατούμε να παρατηρήσουμε».
Εστιάζοντας στους κινδύνους
Από τη δεύτερη κιόλας ημέρα στον παπικό θρόνο, ο Λέων ΙΔ΄ είχε εκφράσει τις ανησυχίες του για την ΑΙ δηλώνοντας στο Κολλέγιο των Καρδιναλίων ότι η Εκκλησία θα εστιάσει στους κινδύνους για «την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, τη δικαιοσύνη και την εργασία» που συνοδεύουν τις τεχνολογικές εξελίξεις. Την περασμένη εβδομάδα, το Βατικανό ανακοίνωσε τη δημιουργία επιτροπής υψηλόβαθμων καθολικών αξιωματούχων για τη συζήτηση των προκλήσεων που θέτει η ΑΙ.
Ο προκάτοχός του, Πάπας Φραγκίσκος, είχε επίσης προειδοποιήσει για τους κινδύνους της τεχνητής νοημοσύνης, ζητώντας ηθική χρήση της τεχνολογίας.
Στη νέα εγκύκλιο, με τίτλο «Magnifica Humanitas» («Μεγαλειώδης Ανθρωπότητα»), ο Πάπας Λέων προειδοποιεί για τη νέα απειλή που συνιστά η τεχνητή νοημοσύνη για τους εργαζομένους. Η εργασία, σημειώνει, δεν αποτελεί μόνο μέσο εισοδήματος, αλλά και «μέσο ωρίμανσης και προσωπικής ανάπτυξης».
Η δυστοπία ενός αυτοματοποιημένου πολέμου
Οπως προειδοποιεί ο Ποντίφικας, η ολοένα και πιο εύκολη ανάπτυξη αυτόνομων οπλικών συστημάτων καθιστά τον πόλεμο πιο προσιτή επιλογή, που εξαρτάται ολοένα και λιγότερο από τον ανθρώπινο παράγοντα. «Η ένοπλη βία πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο ως ύστατη λύση σε περιπτώσεις νόμιμης αυτοάμυνας», προσθέτει.
Παρότι η εγκύκλιος περιλαμβάνει πολλές αναφορές στις Γραφές, σε αρκετά σημεία θυμίζει περισσότερο κείμενο πολιτικής ανάλυσης ή think tank. Ο Πάπας αναφέρθηκε αναλυτικά στην ανάγκη προστασίας των παιδιών, τα οποία θεωρεί ιδιαίτερα ευάλωτα στις «στρεβλωτικές επιδράσεις» της τεχνολογίας.
«Η ψυχολογική και ψυχιατρική βιβλιογραφία καταγράφει ολοένα και πιο επίμονα πως η πρώιμη και ανεξέλεγκτη έκθεση σε ψηφιακές συσκευές και μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τον ύπνο, τη συγκέντρωση, τον έλεγχο των συναισθημάτων και τις σχέσεις, ιδιαίτερα στα πιο ευάλωτα στάδια της ζωής, μερικές φορές με τραγικές συνέπειες», γράφει ο Ποντίφικας.
Αναλυτές πάντως παραμένουν επιφυλακτικοί για το κατά πόσο η εγκύκλιος του Πάπα θα βρει ευήκοα ώτα στη βιομηχανία της τεχνολογίας, όπου οι τεχνολογικοί κολοσσοί μάχονται για την κυριαρχία στην αγορά της ΑΙ.
«Δεν νομίζω ότι οι “tech bros” της Σίλικον Βάλεϊ θα δώσουν ιδιαίτερη σημασία», σχολίασε η καθηγήτρια Νορίν Χέρτσφελντ, διευθύντρια προγράμματος τεχνολογίας και ηθικής στη θεολογική σχολή St. John’s School στη Μινεσότα. «Ωστόσο, πιστεύω ότι εντός της Εκκλησίας το κείμενο θα αποτελέσει σημείο αναφοράς για ιερείς και επισκόπους, αλλά και για όσους εκπαιδεύουμε – ιεροσπουδαστές και νέους ανθρώπους».
Σύμφωνα με την ίδια, οι ιερείς θα μπορούν να χρησιμοποιούν το περιεχόμενο της εγκυκλίου για να καθοδηγούν συζητήσεις με πιστούς που ανησυχούν για τις τεχνολογικές πιέσεις της σύγχρονης ζωής.
Πηγή: New York Times
