Albina Ruiz
ΡΑΚΟΣΥΛΛΕΚΤΕΣ ΕΓΙΝΑΝ
ΜΙΚΡΟΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΕΣ ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΟΙ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ
ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΦΤΩΧΟΓΕΙΤΟΝΙΕΣ ΤΩΝ ΠΕΡΟΥΒΙΑΝΩΝ ΜΕΓΑΛΟΥΠΟΛΕΩΝ
ΑΠΑΛΛΑΧΘΗΚΑΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΑΡΑΝΟΜΕΣ ΧΩΜΑΤΕΡΕΣ ΤΟΥΣ ΧΑΡΗ ΣΤΗ ΔΡΑΣΗ ΜΙΑΣ
ΙΝΔΙΑΝΑΣ
Της Γωγώς Καρκάνη
Αλμπίνα Ρουίς ήρθε για πρώτη φορά αντιμέτωπη με τα βουνά σκουπιδιών
πριν από περίπου είκοσι χρόνια, όταν μετακόμισε από το χωριό της
στη Λίμα για να σπουδάσει Βιομηχανική Μηχανική.
Σήμερα, χάρη στη Ρουίς, εκατοντάδες άνθρωποι σε εξήντα πόλεις
του Περού –άλλοτε παρίες, πλέον επιχειρηματίες– φορούν κάθε πρωί τη
στολή, τη μάσκα και τα γάντια τους και μαζεύουν σκουπίδια με
ασφάλεια και αξιοπρέπεια.
Κάποτε η Αλμπίνα Ρουίς εντόπισε στον δρόμο τη Σόνια Κίσπε
μαζί με τη μητέρα της, doña Ντομίνγκα, να μαζεύουν οργανικά
απόβλητα για να ταΐσουν τα γουρούνια τους. Η Σόνια, ανάμεσα σε
άλλες γυναίκες, έλαβε εκπαίδευση, εξοπλισμό και άδεια ασκήσεως
επαγγέλματος από την οργάνωση «Υγιής Πόλη» και δημιούργησε μια
μικρή εταιρεία, την Ecomanos. Σήμερα η Ecomanos κατασκευάζει
αντικείμενα από ανακυκλωμένο χαρτί όπως πορτοφόλια και κορνίζες τα
οποία διαθέτει σε πολυτελή καταστήματα του Περού. Η Σόνια διδάσκει
στα σχολεία την αξία της ανακύκλωσης χειροποίητου χαρτιού και
παραδίδει μαθήματα κατασκευής χάρτινης μάσκας, ενώ ο γιος της,
Ντιέγκο, σπουδάζει Βιομηχανική Μηχανική και τη βοηθάει στη
διαχείριση των οικονομικών της εταιρείας.
Τις τελευταίες δεκαετίες η μαζική εσωτερική μετανάστευση των
αγροτών στις μεγάλες πόλεις του Περού οδήγησε σε ένα δημογραφικό
Μπινγκ Μπανγκ που σάρωσε τους οικισμούς μετατρέποντάς τους σε
αχανείς χωματερές. Η Πολιτεία βρέθηκε ανίκανη να διαχειριστεί τους
20.000 τόνους αποβλήτων που παρήγαν καθημερινώς τα νοικοκυριά και
τα προβλήματα που ξέσπασαν ήταν πολύ περισσότερα από την αισθητική
υποβάθμιση του τοπίου και την έντονη δυσοσμία: επιδημίες χολέρας
και άλλες σοβαρές λοιμώξεις, ειδικά στις φτωχότερες,
πυκνοκατοικημένες ζώνες. Αποροι Περουβιανοί περιπλανώνταν στους
σκουπιδότοπους αναζητώντας βρώσιμα και εν γένει αξιοποιήσιμα
απόβλητα. Οι πιο «προνομιούχοι» ίσως από αυτούς, οι
αυτοαποκαλούμενοι «recicladores» (ελληνιστί «ανακυκλωτές»),
ξεδιάλεγαν με γυμνά χέρια πλαστικό και χαρτί που στη συνέχεια τα
πωλούσαν αντί εξευτελιστικών ποσών σε διαμεσολαβητές οι οποίοι
προμήθευαν μονάδες ανακύκλωσης.
Ευκαιρία στα σκουπίδια
Η Αλμπίνα Ρουίς ήρθε για πρώτη φορά αντιμέτωπη με τα βουνά
σκουπιδιών πριν από περίπου είκοσι χρόνια, όταν μετακόμισε από το
χωριό της στη Λίμα για να σπουδάσει Βιομηχανική Μηχανική. «Μέχρι
τότε η έννοια «απορρίμματα» για μένα δεν υφίστατο, γιατί στη
ζούγκλα χρησιμοποιούσαμε τα πάντα», έχει πει σε μια συνέντευξή της.
Μετά το πρώτο πτυχίο της έκανε Master στις Επιστήμες Περιβάλλοντος
και PhD στη Χημική Μηχανική. Η διδακτορική διατριβή της αφορούσε
την ανάπτυξη μικροεπιχειρηματικότητας στο πεδίο της υγιεινής
περιβάλλοντος. «Μετά την αποφοίτησή μου αποφάσισα να την υλοποιήσω.
Συνειδητοποίησα ότι τα σκουπίδια δεν είναι μόνο ένα πρόβλημα –
είναι και μια ευκαιρία να δημιουργήσεις θέσεις εργασίας
συμβάλλοντας στην προαγωγή της δημόσιας υγείας».
Πραγματικά, το 2001 ίδρυσε τη μη κερδοσκοπική οργάνωση «Υγιής
Πόλη» με στόχο να οργανώσει «recicladores», ρακοσυλλέκτες και
άνεργους –ειδικά γυναίκες επικεφαλής μονογονεϊκών νοικοκυριών– σε
μικρές επιχειρήσεις που θα δραστηριοποιούνταν στη συλλογή,
μεταφορά, διαχείριση και επιλεκτική ανακύκλωση απορριμμάτων.
Προκειμένου να εξασφαλίσει οικονομικούς πόρους γι αυτούς τους
πάμπτωχους ανθρώπους που υπό άλλες συνθήκες δεν θα είχαν ποτέ
πρόσβαση σε τραπεζικά δάνεια, συνεργάστηκε με την καναδική Scotia
Bank εκπονώντας ένα πρόγραμμα μικροπίστωσης.
Ωστόσο η Αλμπίνα γνώριζε καλά ότι είναι μάταιο το να
προσπαθείς να λύσεις το πρόβλημα των απορριμμάτων εστιάζοντας
αποκλειστικά στη συλλογή τους. Εισηγήθηκε λοιπόν στο περουβιανό
Υπουργείο Παιδείας ένα πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης που
υλοποιήθηκε σε πάνω από οχτακόσια σχολεία όλης της χώρας, ενώ
παράλληλα εγκαινίασε στο Πανεπιστήμιο Universidad Catolica del Peru
ένα Μάστερ στη Διαχείριση Περιβάλλοντος. Οργάνωσε ακόμη και μια
μεγάλη οργανική φάρμα για την εκπαίδευση των αγροτών στη χρήση
κομπόστ και άλλων υλικών από ανακυκλωμένα οργανικά απόβλητα.
Σήμερα εκατοντάδες άνθρωποι σε εξήντα πόλεις του Περού –ά
λλοτε παρίες, πλέον επιχειρηματίες– φορούν κάθε πρωί τη στολή, τη
μάσκα και τα γάντια τους και μαζεύουν σκουπίδια με ασφάλεια και
αξιοπρέπεια. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, οι «recicladores» της Υγιούς
Πόλης έχουν συμβάλει μέχρι στιγμής στην αναβάθμιση της ποιότητας
ζωής πέντε εκατομμυρίων κατοίκων – σε ένα ρεπορτάζ της Deutche
Welle, η Αλμπίνα ξεναγεί το τηλεοπτικό συνεργείο στην παράνομη
χωματερή μιας πόλης που καθαρίστηκε από τα σκουπίδια και πλέον οι
κάτοικοι της περιοχής σκοπεύουν να μετατρέψουν σε πάρκο. Και όπως
φαίνεται, έπεται συνέχεια: η οργάνωση έχει αρχίσει να επεκτείνει τη
δράση της στις γειτονικές χώρες Βολιβία, Χιλή και Εκουαδόρ.
Το αμερικανικό δίκτυο PBS σκιαγραφεί το πορτρέτο της Αλμπίνα
Ρουίς σε μια σειρά ρεπορτάζ με τίτλο «Meet the new heroes». Οι νέοι
ήρωες δεν είναι απαραίτητα μυώδεις άνδρες που κινούν για παράτολμες
αποστολές. Ενίοτε μάλιστα ανάμεσά τους συναντάμε μικρόσωμες,
αεικίνητες Ινδιάνες με ευφυείς ιδέες και κοινωνική ευαισθησία.
H επίσημη ιστοσελίδα της οργάνωσης “Υγιής Πόλη” είναι
