Όταν πριν από 110 περίπου χρόνια το ρολόι σκαρφάλωσε από την τσέπη για να πιάσει μόνιμη θέση στην καρπό, συνάντησε μια σειρά από δυσκολίες που απαιτούσαν καινοτομίες και άλλες τεχνολογικές λύσεις. Από τις πιο χαρακτηριστικές νέες προκλήσεις ήταν το νερό. Ερχόταν σε επαφή με το ρολόι πολύ συχνότερα απ’ ότι στην παλιά του μορφή. Το 1926, το Rolex Oyster υποσχέθηκε ανθεκτικότητα στις σταγόνες και τη σκόνη, με τον πρωτοποριακό σχεδιασμό της κάσας του και τη βιδωτή του κορώνα. Δεν ήταν το πρώτο αδιάβροχο ρολόι (ο τίτλος διεκδικείται από διάφορους ωρολογοποιούς των τελών του 19ου αιώνα), αλλά έγινε το σημείο αναφοράς για όσα ακολούθησαν.
Fast Forward έναν αιώνα αργότερα και πλέον όλα τα ρολόγια προσφέρουν από τη βασική αδιαβροχοποίηση μέχρι και τη δυνατότητα να βουτήξουν σε βάθη χιλιάδων μέτρων (εκεί που δεν μπορεί να φτάσει κανένας δύτης, αλλά είναι ωραίο να ξέρει κανείς ότι ακόμη κι αν γλιστρήσει το ρολόι απ’ τον καρπό του και χαθεί στον Ινδικό Ωκεανό, θα συνεχίσει να λειτουργεί…) Ωστόσο, ακόμη και σήμερα πολύς κόσμος μπερδεύεται σχετικά με το πόσο ανθεκτικό είναι το ρολόι του στο νερό. Ας κάνουμε μια απόπειρα να ξεκαθαρίσουμε λίγο το τοπίο.
Κατ’ αρχάς, για όσους δεν γνωρίζουν πού να βρουν κάποια ένδειξη για την στεγανότητα του ρολογιού τους, αυτή συνήθως βρίσκεται στην πλάτη της κάσας (ή και στο καντράν, για μοντέλα που θέλουν να περηφανευτούν για τις καταδυτικές τους ιδιότητες) και μπορεί να είναι μια απλή περιγραφή “Water Resistant” ή κάποια ένδειξη που αποτελείται από έναν αριθμό και συνοδεύεται από το “m” το “atm” ή το “bar” (το πρώτο σημαίνει μέτρα, τα άλλα δύο δηλώνουν ατμοσφαιρική πίεση). Πολύ συχνά πριν την ένδειξη αυτή υπάρχει ένα σύμβολο που θυμίζει ψαράκι ή τα αρχικά WR.
Τα m, atm και bar είναι μετρήσεις εργαστηρίου. Είναι μονάδες μέτρησης που χρησιμοποιεί η βιομηχανία για να μπορούμε να συνεννοηθούμε μεταξύ μας, αλλά όχι κυριολεκτικές μετρήσεις ανθεκτικότητας ρολογιών μέσα στη θάλασσα.
Στην ωρολογοποιία συνήθως μιλάμε για «μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας» στα οποία θεωρητικά συνεχίζει να λειτουργεί ένα ρολόι χωρίς πρόβλημα. 100 m κάτω από τη θάλασσα ισούνται με 10 atm (και περίπου 10 bar), αλλά είναι ένας αριθμός άκρως παραπλανητικός. Γιατί; Γιατί 100 m κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας στο καντράν ή την κάσα ενός ρολογιού δεν ισούνται με πραγματικά 100 μέτρα μέσα στη θάλασσα -τουλάχιστον όχι υπό τις περισσότερες συνθήκες. Και εδώ υπάρχει η πρώτη μεγάλη παρεξήγηση που πρέπει να λυθεί.
Τα m, atm και bar είναι μετρήσεις εργαστηρίου. Είναι μονάδες μέτρησης που χρησιμοποιεί η βιομηχανία για να μπορούμε να συνεννοηθούμε μεταξύ μας, αλλά όχι κυριολεκτικές μετρήσεις ανθεκτικότητας ρολογιών μέσα στη θάλασσα. Η πίεση που ασκείται είναι τεχνητή και δεν μοιάζει με τις πραγματικές συνθήκες. Το σημαντικότερο: Αφορά σε καινούργιους μηχανισμούς και κάσες που δοκιμάζονται πριν βγουν από το εργοστάσιο. Στην πραγματικότητα, ακόμη και η πιο απλή δραστηριότητα στο νερό (για παράδειγμα η κίνηση του χεριού στο κολύμπι) αυξάνει κατά πολύ την πίεση που ασκείται στο ρολόι. Αν, μάλιστα, αυτό είναι παλιό και παρατημένο για χρόνια χωρίς σέρβις, είναι πιθανό η πίεση αυτή να το βλάψει, ανεξάρτητα απ’ το αν τα θεωρητικά μέτρα που αναγράφει είναι πολύ περισσότερα απ’ αυτά στα οποία κολυμπά κανείς.
Τα 30 m είναι αρκετά μόνο για να μη φοβάστε όταν πλένετε τα χέρια σας ή όταν βρέχει. Κι αυτό σε ένα καλά συντηρημένο ρολόι.
Έχοντας ξεκαθαρίσει το παραπάνω, πάμε να δούμε τι πραγματικά σημαίνουν τα «μέτρα» που αναγράφονται σε ένα ρολόι:
30 m (3 atm), που είναι η πιο βασική αδιαβροχοποίηση που έχει ακόμη και το πιο προσιτό ρολόι σήμερα, σε καμία περίπτωση δεν σημαίνουν «κάντε μια γερή και άφοβη βουτιά ως τον πάτο της θάλασσας για να πιάσετε έναν αστερία». Τα 30 m είναι αρκετά για να μη φοβάστε όταν πλένετε τα χέρια σας ή όταν βρέχει. Κι αυτό σε ένα καλά συντηρημένο ρολόι.
50m (5 atm) σημαίνουν ότι μπορείτε να το φοράτε και στο ντους.
100m (10 atm) είναι αρκετά για κολύμπι, μακροβούτια, κανώ ή για κάποια αθλητική δραστηριότητα που θα το εκθέτει σε διαρκή ιδρώτα (μην ξεχνάτε ότι η πλάτη τη κάσας ακουμπά στον καρπό σας, οπότε η συνεχής υγρασία εκεί είναι κι αυτή μια μορφή επίθεσης από το νερό).
200m (20 atm) είναι το νούμερο που αποδεχόμαστε στην ωρολογοποιία ως τη βάση για να αποκαλέσουμε ένα ρολόι «ανθεκτικό» -ή «καταδυτικό», αν διαθέτει και τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά της κατηγορίας. Είναι αρκετό για να σας αφήσει ασπροπρόσωπους σε καταδύσεις σε σχετικά προσιτά βάθη. Για τον ερασιτέχνη δύτη, τον χομπίστα, είναι μια άκρως επαρκής ένδειξη. Ακόμη και τα 100m είναι αρκετά για κάποιον που διατηρεί το ρολόι του σε καλή κατάσταση και δεν βουτά πιο βαθιά απ’ όσο αντέχει με μια ανάσα.
300m (30 atm) είναι το βασικό «βάθος» για ένα επαγγελματικό καταδυτικό ρολόι. Ένας δύτης με μπουκάλες, δηλαδή, δεν νοείται να φορά κάτι λιγότερο ανθεκτικό από αυτό.
Υπάρχουν και ρολόγια που μπορούν να φτάσουν σε μεγαλύτερα βάθη (βλέπε Rolex Deepsea, Omega Seamaster Ploprof, Zenith Defy Extreme Diver για παράδειγμα), αλλά με δεδομένο ότι το ρεκόρ scuba diving είναι στα 332μ. βάθος, μπορείτε να καταλάβετε ότι ένα μοντέλο που φτάνει στα 10.000μ. είναι μάλλον υπερβολή ακόμη και για τον καλύτερο δύτη.
Ένα ρολόι που αγοράσατε το 2000 και γράφει WR200m στην κάσα του ίσως σήμερα να ανήκει πραγματικά στην κατηγορία 100 ή ακόμη και 50m αν δεν το έχετε πάει για σέρβις ποτέ.
Αφού τονίσουμε για μία ακόμη φορά ότι όλα τα παραπάνω ισχύουν για καλοσυντηρημένα ρολόγια, ας εξηγήσουμε και κάτι ακόμη. Δεν είναι μόνο ο χρόνος που μπορεί να χαλάσει τη στεγανοποίηση ενός ρολογιού (τη λειτουργία της κορώνας, την ποιότητα της φλάντζας, την αντοχή της κάσας ή του κρυστάλλου του και άλλα στοιχεία), αλλά και η έκθεση σε πολλές ακόμη κακουχίες που είναι ιδιαίτερα συνήθεις στο ελληνικό καλοκαίρι: την σκόνη και την άμμο, την υπερβολική ζέστη, τους κραδασμούς. Και δεν συζητάμε καν για καταχρήσεις τύπου να ξεβιδώνετε την κορώνα στην παραλία ή ακόμη χειρότερα μέσα στη θάλασσα, ή να πατάτε τα μπουτόν του χρονογράφου κατά τη διάρκεια μιας βουτιάς. Ένα ρολόι που αγοράσατε το 2000 και γράφει WR200m στην κάσα του ίσως σήμερα να ανήκει πραγματικά στην κατηγορία 100 ή ακόμη και 50m αν δεν το έχετε πάει για σέρβις ποτέ.
Κι αφού μιλήσαμε για όλες αυτές τις κακουχίες, πάμε σε μία ακόμη παρεξήγηση που καλό είναι να λυθεί: Όλα τα παραπάνω αφορούν μόνο στην λειτουργία του μηχανισμού. Ωστόσο, ένα ρολόι δεν είναι μόνο ο μηχανισμός του. Πολλές ωρολογοποιίες προσφέρουν ακόμη και ανθεκτικότατα καταδυτικά μοντέλα σε εκδόσεις που δεν είναι ιδανικές για τη θάλασσα. Που έχουν κάσες από χρυσό, για παράδειγμα, και λουράκια από σουέτ δέρμα. Εντάξει, ίσως είναι σχετικά προφανές ότι δεν θα πάτε για τις πρώτες σας «μπουκάλες» φορώντας ένα χρυσό Patek. Αλλά επειδή ο ενθουσιασμός σας να δείτε εκείνο το σπάνιο είδος σκορπίνας που σας υποσχέθηκαν μπορεί να σας κάνει να ξεχαστείτε, ας το έχουμε καταγράψει εδώ, για να είναι ξεκάθαρο: Όλες οι «περιπέτειες» μπορούν να αποβούν βλαπτικές για ένα καλό ρολόι και η έκθεση στο θαλασσινό νερό, ειδικά σε δραστηριότητα κάτω από την επιφάνειά του είναι από τις πιο επικίνδυνες.
