Δεκάδες χιλιάδες Αμερικανίδες μαθαίνουν κάθε χρόνο ότι πάσχουν από καρκίνο του μαστού σε πολύ αρχικό στάδιο, το λεγόμενο «Στάδιο 0», που θα μπορούσε να είναι μία πρόδρομη μορφή ενός εξαιρετικά θανατηφόρου καρκίνου. Ετσι η συντριπτική πλειονότητα των γυναικών υποβάλλεται σε αφαίρεση κάποιου τμήματος του μαστού ή σε μαστεκτομή, συχνά σε διπλή μαστεκτομή, καθώς πολλές γυναίκες προτιμούν να αφαιρέσουν προληπτικά και τον υγιή μαστό.
Ωστόσο, όπως διαπιστώθηκε, η θεραπεία ή η έλλειψή της γι’ αυτό το αρχικό στάδιο καρκίνου δεν μεταβάλλει την εξέλιξη της νόσου. Ειδικότερα, διαπιστώθηκε ότι οι γυναίκες που έπασχαν από αυτήν τη μορφή καρκίνου είχαν τις ίδιες πιθανότητες θανάτου από καρκίνο του μαστού με τις γυναίκες στον γενικό πληθυσμό. Επίσης αυτές που πέθαιναν, έχαναν τη ζωή τους παρότι είχαν λάβει θεραπεία και όχι λόγω της απουσίας της. Στο σχετικό συμπέρασμα κατέληξαν ερευνητές, οι οποίοι δημοσίευσαν τη μελέτη τους στην επιθεώρηση Jama Oncology.
Τα επιστημονικά συμπεράσματα βασίζονται στην πιο εκτενή συλλογή δεδομένων για τον ενδοπορικό καρκίνο in situ (DCIS) που αναλύθηκε ποτέ, ενώ οι γιατροί παρακολούθησαν 100.000 γυναίκες επί 20 έτη. Τα επιστημονικά συμπεράσματα θα γεννήσουν αμείλικτα ερωτήματα όπως είναι, παραδείγματος χάρη, το αν πολλές γυναίκες υποβάλλονται σε άχρηστες και επώδυνες θεραπείες για προκαρκινικές αλλοιώσεις που δεν πρόκειται να εξελιχθούν σε καρκινικούς όγκους.
Τα τελευταία χρόνια καταγράφεται κατακόρυφη αύξηση των διαγνώσεων του ενδοπορικού καρκινώματος in situ. Μάλιστα αυτές οι διαγνώσεις αποτελούν το 25% των καρκινικών διαγνώσεων με τη βοήθεια μαστογραφίας, καθώς οι ακτινολόγοι χάρη στην εξέλιξη της τεχνολογίας μπορούν και εντοπίζουν όλο και μικρότερους καρκινικούς όγκους.
Ομως ακόμα και σήμερα οι ειδικοί αγνοούν κατά πόσον το ενδοπορικό καρκίνωμα in situ αποτελεί πρόδρομη μορφή της νόσου ή απλώς έναν παράγοντα κινδύνου. Οι πάσχουσες από αυτή την ιδιότυπη, πρόδρομη μορφή καρκίνου θα πρέπει να υποβάλλονται σε ριζικές θεραπείες; Αν η θεραπεία δεν κάνει καμία διαφορά στην έκβαση της κατάστασης, θα πρέπει, άραγε, οι γυναίκες να ενημερώνονται ότι πάσχουν;
Στην έρευνα συμμετείχαν 100.000 γυναίκες, οι οποίες στη συντριπτική τους πλειονότητα είχαν υποβληθεί σε εκτομή του όγκου, ενώ οι υπόλοιπες είχαν υποβληθεί σε μαστεκτομή. Ο κίνδυνος θανάτου από καρκίνο του μαστού, 20 έτη από τη θεραπεία, ήταν 3,3% ασχέτως της αγωγής που είχε ακολουθηθεί. Ταυτόχρονα, περίπου τον ίδιο με τον κίνδυνο κάθε γυναίκας να πεθάνει από καρκίνο του μαστού.
Οπως εξηγεί η δρ Λόρα Εσερμαν, χειρουργός μαστού και ερευνήτρια του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας και υπογράφουσα το συνοδευτικό της μελέτης κύριο άρθρο, αν οι θανατηφόροι καρκίνοι εμφανίζονταν αρχικώς ως ενδοπορικά καρκινώματα, τα ποσοστά των διηθητικών καρκίνων του μαστού θα έπρεπε να έχουν μειωθεί λόγω της καλύτερης δυνατότητας διάγνωσης του ενδοπορικού καρκινώματος. Κάτι τέτοιο, όμως, δεν συνέβη ακόμα, και οι επιστήμονες καταλήγουν στο ότι αν η θεραπεία δεν έχει σημασία στην περίπτωση του ενδοπορικού καρκινώματος, είναι προφανές πόση αγωνία θα νιώθουν οι πάσχουσες.
Τέλος, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, αν το ενδοπορικό καρκίνωμα in situ είναι απλώς ένας παράγοντας κινδύνου, και όχι μία πρόδρομη μορφή της νόσου, οι πάσχουσες θα μπορούν να βοηθηθούν με ορμονικές και ανοσοβιολογικές θεραπείες. Στόχος τους θα είναι η μεταβολή του περιβάλλοντος στο εσωτερικό του μαστού, ώστε να γίνει πιο αφιλόξενο στα καρκινικά κύτταρα, εξηγεί η δρ Εσερμαν.
