Μεγάλες δασικές πυρκαγιές ξεσπούν σε ετήσια βάση στον πλανήτη, με τους καπνούς να ταξιδεύουν συχνά σε περιοχές που κατοικούν εκατομμύρια άνθρωποι, οι οποίοι εκτίθενται σε επιβλαβή αέρια και αιωρούμενα σωματίδια, τα οποία ενέχουν σοβαρούς κινδύνους για την υγεία.
Ο καπνός από τις δασικές πυρκαγιές είναι πιο τοξικός από τη συνηθισμένη ατμοσφαιρική ρύπανση. Μπορεί να παραμείνει στην ατμόσφαιρα για εβδομάδες και να μεταφερθεί σε αποστάσεις χιλιάδων χιλιομέτρων.
Οι πυρκαγιές δεν καίνε μόνο τη βλάστηση, αλλά και οχήματα, κτίρια και το περιεχόμενό τους. Εκτός από σωματίδια εδάφους, ο καπνός περιέχει συχνά ίχνη χημικών ουσιών, μετάλλων, πλαστικών και άλλων συνθετικών υλικών.
Σύμφωνα με εργαστηριακά πειράματα, ο καπνός των δασικών πυρκαγιών προκαλεί εντονότερη φλεγμονή και μεγαλύτερη βλάβη στους ιστούς σε σύγκριση με τη συνηθισμένη ατμοσφαιρική ρύπανση, δήλωσε ο Κεντ Πίνκερτον, συνδιευθυντής του Κέντρου Υγείας και Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Ντέιβις.
Μελέτες έχουν συνδέσει την έκθεση στον καπνό των δασικών πυρκαγιών με αυξημένο κίνδυνο:
- εμφραγμάτων του μυοκαρδίου,
- εγκεφαλικών επεισοδίων,
- καρδιακής ανακοπής,
- περισσότερες επισκέψεις στα τμήματα επειγόντων περιστατικών λόγω άσθματος,
- εξασθένησης της ανοσολογικής άμυνας,
- χαμηλότερα ποσοστά επιβίωσης μετά από χειρουργικές επεμβάσεις.
Μελέτη του 2023 στο Μέριλαντ κατέγραψε σημαντική αύξηση καρδιακών και πνευμονικών παθήσεων που συνδέθηκε με καπνό από πυρκαγιές οι οποίες είχαν εκδηλωθεί έως και 3.380 χιλιόμετρα μακριά.
Οι δασικές πυρκαγιές έχουν επίσης συσχετιστεί με προβλήματα στα μάτια και στο δέρμα.
Οι επιπτώσεις της έκθεσης μπορούν να διαρκέσουν για χρόνια. Μετά την πυρκαγιά στο ανθρακωρυχείο Hazelwood της Αυστραλίας το 2014, τα ποσοστά καρδιαγγειακών νοσημάτων παρέμειναν αυξημένα για δυόμισι χρόνια, ενώ οι αναπνευστικές παθήσεις παρέμειναν αυξημένες για πέντε χρόνια.
Μελέτη στις ΗΠΑ το 2026 συνέδεσε την έκθεση στον καπνό των δασικών πυρκαγιών με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα, του παχέος εντέρου, του μαστού, της ουροδόχου κύστης και αιματολογικών κακοηθειών. Ο κίνδυνος αυξανόταν ανάλογα με το επίπεδο της ατμοσφαιρικής ρύπανσης που προκαλούσαν οι πυρκαγιές.
Υπάρχει ασφαλές επίπεδο εισπνοής αιωρούμενων σωματιδίων;
«Τα δυσάρεστα νέα είναι ότι δεν υπάρχει ασφαλές επίπεδο εισπνοής σωματιδίων από τον καπνό των δασικών πυρκαγιών», σχολιάζει ο Νταγκ Μπρούγκε, πρόεδρος του Τμήματος Επιστημών Δημόσιας Υγείας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Κονέκτικατ.
«Οσο μεγαλύτερη είναι η έκθεση, τόσο αυξάνονται οι κίνδυνοι. Ωστόσο, ακόμη και σε χαμηλότερα επίπεδα, αυτά τα σωματίδια μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα υγείας.»
Οποιαδήποτε ποσότητα εισπνεόμενων σωματιδίων μπορεί να προκαλέσει φλεγμονώδη αντίδραση στον οργανισμό. Πιο ευάλωτες ομάδες είναι τα παιδιά, οι ηλικιωμένοι και τα άτομα με χρόνιες παθήσεις.
Ακόμη και σε υγιείς ενήλικες, ορισμένες επιπτώσεις της έκθεσης – όπως πονόλαιμος, αυξημένη παραγωγή φλέγματος, βήχας, πονοκέφαλος και δυσκολία συγκέντρωσης («εγκεφαλική ομίχλη») – μπορεί να εμφανιστούν άμεσα και να επιμείνουν για μεγάλο χρονικό διάστημα μετά την απομάκρυνση του νέφους καπνού.
Πηγή: Reuters
