Η βιντεοσκόπηση ενός γιατρού του ΕΣΥ να ζητά χρήματα από ασθενή πριν από το χειρουργείο έφερε στο φως μια χρόνια παθογένεια της δωρεάν περίθαλψης στη χώρα μας. «Αν θέλετε να δώσετε κάτι, δώστε, ξέρω εγώ, από 50 ευρώ στους βοηθούς, στα δύο παιδιά που θα μείνουνε», ακούγεται να λέει ο γιατρός στο βίντεο.
Ριζωμένο στο «κρηπίδωμα» του ΕΣΥ, το «φακελάκι» καταφέρνει εδώ και δεκαετίες να περνά κάτω από το ραντάρ των ελεγκτικών μηχανισμών, εκμεταλλευόμενο τη σχέση ισχύος του γιατρού και την ευάλωτη θέση του ασθενούς. Από τα στοιχεία που έδωσε στην «Κ» η Εθνική Αρχή Διαφάνειας προκύπτει ότι οι υποθέσεις χρηματισμού γιατρών είναι περιορισμένες. Ωστόσο, ασθενείς και γιατροί κάνουν λόγο για ένα εκτεταμένο φαινόμενο, που όμως δεν φτάνει στην επίσημη καταγγελία.
Μόλις πέντε καταγγελίες πολιτών στην ΕΑΔ σε τρία χρόνια
Ειδικότερα, οι άμεσες καταγγελίες πολιτών στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας για το διάστημα 2023-2025 αναφορικά με περιστατικά χρηματισμού γιατρών ή άλλες παράνομες οικονομικές απαιτήσεις στον χώρο της Υγείας είναι μόλις πέντε, με μερικές από αυτές να τίθενται στο αρχείο. Εντυπωσιακό στοιχείο είναι και οι μηδενικές καταγγελίες για το 2025.
Ας τα πάρουμε όμως από την αρχή: το 2023 καταγράφηκαν τρεις σχετικές υποθέσεις. Η πρώτη αφορούσε ανώνυμη καταγγελία σύμφωνα με την οποία γιατρός του ΕΣΥ ζητούσε χρήματα από ασθενείς, χωρίς ωστόσο να κατονομάζεται ο γιατρός, με αποτέλεσμα η υπόθεση να τεθεί στο αρχείο. Οι δύο άλλες καταγγελίες αφορούσαν γιατρούς δημόσιων δομών Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας οι οποίοι φέρονται είτε να μην παρείχαν ολοκληρωμένες υπηρεσίες σε προγραμματισμένα ραντεβού είτε να μην εξέτασαν ασθενείς προτρέποντάς τους να επισκεφθούν το ιδιωτικό τους ιατρείο. Στη μία περίπτωση η έκθεση διαβιβάστηκε στην ΑΑΔΕ προκειμένου να εξεταστεί πιθανή ύπαρξη μη δηλωθέντων εισοδημάτων, ενώ στη δεύτερη εκδόθηκε εντολή ελέγχου ο οποίος παραμένει σε εξέλιξη.
Γνωρίζουμε τα ονόματα των γιατρών που παίρνουν φακελάκι. Ξέρουμε πού δουλεύουν, αλλά οι ογκολογικοί ασθενείς δεν επιθυμούν να προχωρήσουν σε επίσημη αναφορά, φοβούνται να καταγγείλουν.
Το 2024 οι καταγγελίες που σχετίζονταν με πιθανές παράνομες οικονομικές πρακτικές ήταν δύο. Η πρώτη αφορούσε καταγγελία για παράκαμψη λίστας χειρουργείων υπέρ συγκεκριμένου ασθενούς, η οποία μετά τη διερεύνηση τέθηκε στο αρχείο. Η δεύτερη αφορούσε ιδιώτη φαρμακοποιό που φέρεται να ζήτησε από πολίτη ποσό μεγαλύτερο από την προβλεπόμενη συμμετοχή κατά την εκτέλεση συνταγής φαρμάκου. Για την εν λόγω υπόθεση εκδόθηκε εντολή ελέγχου, η οποία βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.
Αδήλωτοι λογαριασμοί, θυρίδες και ακίνητα
Ξεχωριστή κατηγορία αποτελούν οι καταγγελίες για αδικαιολόγητο πλουτισμό ή χρηματισμό γιατρών και λοιπού προσωπικού που υπηρετούν σε δημόσιες δομές υγείας που εξετάστηκαν από τον Τομέα Οικονομίας και Ανάπτυξης της ΕΑΔ και αφορούσαν ιατρούς ή προσωπικό δημόσιων νοσοκομείων.
Το 2023 η Αρχή παρέλαβε 15 σχετικές καταγγελίες, εκ των οποίων οι 11 αφορούσαν νοσοκομεία της Αττικής, δύο της Πελοποννήσου και δύο της Κεντρικής Μακεδονίας. Από τους ελέγχους περιουσιακής κατάστασης που διενεργήθηκαν, σε τρεις περιπτώσεις εντοπίστηκαν ποσά που δεν δικαιολογούνταν από νόμιμα και εμφανή εισοδήματα, ενώ σε δύο από αυτές διαπιστώθηκε και υποβολή ανακριβών δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης, καθώς δεν είχαν δηλωθεί θυρίδες, τραπεζικοί λογαριασμοί και ακίνητα. Οι σχετικές εκθέσεις διαβιβάστηκαν, κατά περίπτωση, στους αρμόδιους πειθαρχικούς προϊσταμένους, στον Εισαγγελέα Εφετών, στις φορολογικές αρχές και στο Ελεγκτικό Συνέδριο.
Το 2025 οι σχετικές καταγγελίες αυξήθηκαν σε 23 και αφορούσαν δημόσια νοσοκομεία σε εννέα διαφορετικές περιφέρειες της χώρας, μεταξύ των οποίων η Αττική, η Κεντρική Μακεδονία, τα Ιόνια Νησιά, η Κρήτη και το Νότιο Αιγαίο.
Το 2024 καταγράφηκαν 11 καταγγελίες που αφορούσαν δημόσια νοσοκομεία της Αττικής (2 καταγγελίες), της Κεντρικής Μακεδονίας (4), της Θεσσαλίας (3), της Πελοποννήσου (1) και της Ηπείρου (1). Από τους ελέγχους προέκυψαν δύο περιπτώσεις αδικαιολόγητων πόρων, μία περίπτωση μη υποβολής δήλωσης περιουσιακής κατάστασης και ακόμη δύο περιπτώσεις ανακριβών δηλώσεων, στις οποίες δεν είχαν δηλωθεί αγορές αυτοκινήτου, ακινήτου και μερίδια αμοιβαίων κεφαλαίων. Και σε αυτές τις περιπτώσεις οι εκθέσεις διαβιβάστηκαν στις αρμόδιες αρχές για περαιτέρω ενέργειες.
Το 2025 οι σχετικές καταγγελίες αυξήθηκαν σε 23 και αφορούσαν δημόσια νοσοκομεία σε εννέα διαφορετικές περιφέρειες της χώρας, μεταξύ των οποίων η Αττική, η Κεντρική Μακεδονία, τα Ιόνια Νησιά, η Κρήτη και το Νότιο Αιγαίο. Σύμφωνα με την ΕΑΔ, από το σύνολο των ελέγχων σε τρεις περιπτώσεις εντοπίστηκαν αδικαιολόγητοι πόροι, σε μία περίπτωση μη υποβολής δήλωσης περιουσιακής κατάστασης και άλλη μία περίπτωση ανακριβούς δήλωσης, καθώς δεν είχαν δηλωθεί πισίνα και τραπεζικοί λογαριασμοί. Ως εκ τούτου, οι σχετικές εκθέσεις διαβιβάσθηκαν, ανά περίπτωση, στον αρμόδιο πειθαρχικώς προϊστάμενο, στον εισαγγελέα Εφετών, στην αρμόδια φορολογική αρχή και στο Ελεγκτικό Συνέδριο για καταλογισμό των αδικαιολογήτως κτηθέντων. Σε εξέλιξη βρίσκεται η ελεγκτική διαδικασία για τους λοιπούς που από τη διερεύνηση προέκυψαν ενδείξεις που χρήζουν περαιτέρω ελέγχου.
Οι ασθενείς φοβούνται να καταγγείλουν
Ρωτώντας τη Φωτεινή Χριστοδούλου, κοινωνική λειτουργό του Συλλόγου Καρκινοπαθών, Εθελοντών, Φίλων, Ιατρών ΚΕΦΙ αν φτάνουν καταγγελίες στον Σύλλογο, η ίδια απαντά θετικά, για να προσθέσει πως «ποτέ όμως δεν επισημοποιούνται οι καταγγελίες, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να γίνει και διερεύνηση των περιστατικών». «Γνωρίζουμε τα ονόματα των γιατρών που παίρνουν φακελάκι. Ξέρουμε πού δουλεύουν, αλλά οι ογκολογικοί ασθενείς δεν επιθυμούν να προχωρήσουν σε επίσημη αναφορά, με βασικό λόγο ότι φοβούνται να καταγγείλουν γιατί δεν θέλουν να αλλάξουν γιατρό ή δεν θέλουν να μαθευτεί στην ιατρική κοινότητα», αναφέρει η ίδια. Οπως εξηγεί η ευαλωτότητα στην οποία βρίσκεται ένας ογκολογικός ασθενής αλλά και αυτή η άγνωστη συνθήκη που μπορεί να υπάρχει γύρω από την έκβαση της κατάστασης της υγείας του τον ωθεί στο να συμφωνήσει στον αθέμιτο χρηματισμό του γιατρού, με το σκεπτικό ότι θα λάβει την καλύτερη δυνατή μεταχείριση από αυτόν.
Ως προς τις ειδικότητες των γιατρών που επιμένουν να ψάχνουν τρόπους να κερδοσκοπούν ακόμη και από ογκολογικούς ασθενείς, η κ. Χριστοδούλου σημειώνει πως οι περισσότερες ανεπίσημες αναφορές που φτάνουν στο ΚΕΦΙ αφορούν τη μέθοδο της ακτινοθεραπείας, καθώς πολλοί γιατροί κατευθύνουν με αθέμιτα μέσα τους ασθενείς στον ιδιωτικό τομέα. Αναφορές για χρηματισμό υπάρχουν και σε περιπτώσεις που ο ασθενής χρειάζεται χειρουργείο και η λίστα αναμονής είναι πολύ μεγάλη.
«Το φακελάκι γεννήθηκε μαζί με το ΕΣΥ»
Ο πρόεδρος του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου, δρ Αθανάσιος Εξαδάκτυλος, σημειώνει επί του θέματος πως το «φακελάκι» γεννήθηκε μαζί με το ΕΣΥ, τονίζοντας πως αυτό το διαχρονικό θέμα δεν μπορεί να λυθεί με επιμέρους πολιτικές. «Αποψή μου είναι πως προκειμένου να περιοριστεί αυτό το φαινόμενο θα πρέπει να επανεξεταστεί ολόκληρος ο τρόπος λειτουργίας του Εθνικού Συστήματος Υγείας, το οποίο είναι μία πολυεπίπεδη και πολυδιάστατη διαδικασία», αναφέρει.
Στο βρετανικό σύστημα υγείας η ευχαριστία των ασθενών εκφράζεται σε επίπεδο ενός κεράσματος. Για τον λόγο αυτόν καταδικάζουμε και συνάμα ντρεπόμαστε τόσο πολύ για τέτοια περιστατικά.
Τα λεγόμενα του προέδρου μπορούν να γίνουν κατανοητά με μία σύγκριση του ελληνικού συστήματος υγείας με άλλα, όπως το βρετανικό, όπου σύμφωνα με τον κ. Εξαδάκτυλο μόλις ένας ασθενής περάσει το κατώφλι του NHS μπαίνει κάτω από την ομπρέλα ενός συγκεκριμένου γιατρού και της ομάδας του. Αυτή η εξατομίκευση, όπως σημειώνει, δεν είναι δεδομένη ούτε προαπαιτούμενη στο ΕΣΥ. Αντιθέτως πολλές φορές το κουράρισμα από έναν γιατρό και την ομάδα του εκλαμβάνεται από την κοινή γνώμη ως προνόμιο και αυτό είναι εκ του προοιμίου λάθος. «Δεν υπάρχει άλλη ευρωπαϊκή χώρα που να δέχεται παρανόμως χρηματισμό από τους ασθενείς. Στο βρετανικό σύστημα υγείας η ευχαριστία των ασθενών εκφράζεται σε επίπεδο ενός κεράσματος. Για τον λόγο αυτόν καταδικάζουμε και συνάμα ντρεπόμαστε τόσο πολύ για τέτοια περιστατικά», καταλήγει ο πρόεδρος.
Καταγγελία μέσω gov.gr
Ο χρηματισμός γιατρών αποτελεί ποινικό αδίκημα. Στο 12ο κεφάλαιο του Ποινικού Κώδικα το άρθρο 235 παρ. 1 αναφέρει πως «ο υπάλληλος ο οποίος ζητεί ή λαμβάνει, άμεσα ή μέσω τρίτου, για τον εαυτό του ή για άλλον, οποιασδήποτε φύσης αθέμιτο ωφέλημα, ή αποδέχεται την υπόσχεση παροχής τέτοιου ωφελήματος, για ενέργεια ή παράλειψή του σε σχέση με την άσκηση των καθηκόντων του, μελλοντική ή ήδη τελειωμένη, τιμωρείται με φυλάκιση και χρηματική ποινή». Επίσης στην παράγραφο 3 του ίδιου άρθρου αναφέρεται πως «υπάλληλος ο οποίος ζητεί ή λαμβάνει, για τον εαυτό του ή για άλλον, αθέμιτη παροχή περιουσιακής φύσης, επωφελούμενος από την ιδιότητά του, τιμωρείται με φυλάκιση».
Οσοι πολίτες έχουν δεχθεί αίτημα παράνομου χρηματισμού ή οποιαδήποτε άλλη παράνομη οικονομική απαίτηση στον χώρο της υγείας μπορούν να υποβάλουν καταγγελία στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας και ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας του gov.gr.
