Οι μακροπρόθεσμες προοπτικές για τους άνδρες που έχουν διαγνωστεί με καρκίνο του προστάτη συνεχίζουν να βελτιώνονται. Περίπου 98% ζουν για 10 χρόνια ή περισσότερα μετά τη διάγνωση, ενώ το ποσοστό επιβίωσης στη 15ετία υπερβαίνει σήμερα το 95%. Αυτές οι ιατρικές εξελίξεις, ωστόσο, έχουν στρέψει την προσοχή στις προκλήσεις ψυχικής υγείας που αντιμετωπίζουν πολλοί επιζώντες.
Οι παρενέργειες της θεραπείας (όπως στυτική δυσλειτουργία, ακράτεια, εξάψεις και κόπωση, μεταξύ άλλων) είναι πιθανό να έχουν ψυχολογικές επιπτώσεις. Οι γιατροί έχουν βελτιώσει τη διαχείριση αυτών των επιπλοκών και πολλοί άνδρες αναρρώνουν σε έναν βαθμό, όμως είναι ακόμη σύνηθες για τους επιζώντες να συναντούν δυσκολίες με την απώλεια της αυτοεκτίμησης που συνδέεται με τον ανδρισμό και τις αλλαγές στην εικόνα του σώματός τους.
Αντιμέτωποι με τις αλλαγές
Όσο διεξοδική και να είναι η προετοιμασία, δεν μπορεί πλήρως να αντικαταστήσει την εμπειρία των ίδιων των αλλαγών. Ωστόσο, πολλοί επιζώντες από καρκίνο του προστάτη περιγράφουν ότι αισθάνθηκαν να έχουν πιεστεί για να λάβουν βιαστικά αποφάσεις σχετικά με τη θεραπεία τους, χωρίς αρκετή εκ των προτέρων συζήτηση για πιθανές παρενέργειες, με αποτέλεσμα να μετανιώνουν ή να αμφισβητούν αυτές τις αποφάσεις αργότερα. Οι ασθενείς συνήθως λένε ότι θα είχαν αισθανθεί καλύτερα προετοιμασμένοι για τη θεραπεία κατά του καρκίνου με μια πληρέστερη κατανόηση του τι να περιμένουν.
Για τους λόγους αυτούς, οι ειδικοί δίνουν έμφαση στη σημασία της ανοιχτής επικοινωνίας με την ιατρική ομάδα πριν από την έναρξη της θεραπείας. Οι λεπτομερείς συζητήσεις για τις θεραπευτικές επιλογές, τις δυνητικές παρενέργειες και τα αναμενόμενα αποτελέσματα μπορούν να σας βοηθήσουν να αποφασίσετε ποιες επιλογές ταιριάζουν καλύτερα με τις αξίες σας και τους στόχους για την ποιότητα της ζωής σας. Η συμμετοχή υποστηρικτικών μελών της οικογένειάς σας στις συζητήσεις μπορεί να είναι βοηθητική.
Αρχικά, μετά τη θεραπεία οι άνδρες είναι επιρρεπείς στο να αντιμετωπίζουν αρνητικά τις αλλαγές στον ανδρισμό, στην εικόνα του σώματος και στην αυτοεκτίμησή τους. Η στυτική δυσλειτουργία μπορεί να παρουσιάζει ιδιαίτερη δυσκολία για νεότερους άνδρες, καθώς διαταράσσει το πρότυπό τους για φυσική, αυθόρμητη σεξουαλική επίδοση. Η σωματική αδυναμία εισάγει επίσης νέους περιορισμούς και ορισμένοι άνδρες μπορεί να διστάζουν να περάσουν μεγάλο χρονικό διάστημα έξω από το σπίτι, εξαιτίας προβληματισμών που αφορούν την ακράτεια.
Οι άνδρες με τα πιο ισχυρά ανδρικά πρότυπα έχουν συνήθως τη μεγαλύτερη δυσκολία να δεχθούν την ασθένειά τους, γεγονός που τους φέρνει θυμό ή κατάθλιψη. Πολλοί άνδρες αναφέρουν ως τις σημαντικότερες ανησυχίες τους τις μακροχρόνιες μεταβολές στη σεξουαλική λειτουργία, καθώς και την πιθανή υποτροπή του καρκίνου.
Οι ομάδες υποστήριξης για καρκίνο του προστάτη μπορούν να βοηθήσουν στην ερμηνεία ζητημάτων όπως η ακράτεια και η στυτική δυσλειτουργία.
Με την πάροδο του χρόνου, όμως, το ψυχολογικό φορτίο μπορεί να ελαττωθεί, καθώς οι άνδρες αρχίζουν να αποδέχονται τη νέα ζωή τους ως επιζήσαντες του καρκίνου. Οι ειδικοί λένε πως ένα σημαντικό μέρος αυτής της προσαρμογής προϋποθέτει την επανατοποθέτηση της αρρενωπότητας μέσω της υιοθέτησης νέων προτύπων και αφήνοντας άλλα. Το να συμμετάσχουν ως μέντορες σε ομάδες υποστήριξης για τον καρκίνο του προστάτη, για παράδειγμα, μπορεί να βοηθήσει τους άνδρες να επαναβεβαιώσουν τον ανδρισμό τους και να ανακτήσουν την αυτοπεποίθησή τους.
Τα θετικά σημεία
Ορισμένοι επιζήσαντες του καρκίνου αναφέρουν ότι αισθάνονται πιο χαλαροί και λιγότερο επιθετικοί με ορμονοθεραπείες αποκλεισμού της τεστοστερόνης. Άλλοι περιγράφουν πως είναι πιο ανοιχτοί στις σχέσεις τους, ως συνέπεια της εμπειρίας με τη νόσο τους. Ο επαναπροσδιορισμός των στενών επαφών ώστε να επικεντρώνονται περισσότερο στις αγκαλιές και στα φιλιά μπορεί επίσης να έχει πλεονεκτήματα. Για ορισμένους ηλικιωμένους άνδρες, η απώλεια της λίμπιντο μετά τη θεραπεία μπορεί ακόμη και να προκαλεί ένα αίσθημα ανακούφισης.
Η άσκηση επίσης βελτιώνει την ψυχική υγεία, ακόμη και σε άνδρες με προχωρημένο μεταστατικό καρκίνο του προστάτη. Οι ειδικοί συνιστούν να θέσετε ως στόχο τα 150 έως 300 λεπτά μέτριας έντασης άσκησης ή τα 75 έως 150 λεπτά εντατικής άσκησης την εβδομάδα, υπό την καθοδήγηση γιατρού.
Σε τελική ανάλυση, η θεραπεία του καρκίνου συνεπάγεται αυτό που πολλοί άνδρες θεωρούν έναν αποδεκτό συμβιβασμό ανάμεσα στις παρενέργειες και σε μια μεγαλύτερης διάρκειας ζωή. Ωστόσο, θα πρέπει να ξεκινούν τη θεραπεία αναμένοντας τις αλλαγές που είναι πιθανό να βιώσουν.
«Όταν δίνουμε στους ασθενείς να καταλάβουν με πληρέστερο τρόπο τις βραχυπρόθεσμες και πιο μακροπρόθεσμες παρενέργειες, αυτό θα συντελέσει στο να διασφαλίσουμε ότι οι θεραπευτικές αποφάσεις είναι κατάλληλες για το άτομο», λέει ο δρ Marc Garnick, κάτοχος της έδρας Gorman Brothers, καθηγητής Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ και στο Beth Israel Deaconess Medical Center και αρχισυντάκτης του Οδηγού για τις Παθήσεις του Προστάτη της Ιατρικής Σχολής του Χάρβαρντ (Guide to Prostate Diseases, www.health.harvard.edu/prostate).
«Οι ομάδες υποστήριξης για καρκίνο του προστάτη μπορούν να βοηθήσουν στην ερμηνεία ζητημάτων γύρω από την ακράτεια, τη στυτική δυσλειτουργία και τις αλλαγές στην εικόνα του σώματος», λέει ο δρ Garnick. «Ως ειδικός στον καρκίνο του προστάτη, παροτρύνω τους ασθενείς και τις συντρόφους τους να αναζητήσουν αυτή τη βοήθεια, που είναι άμεσα διαθέσιμη».
Προκειμένου να βρείτε μια ομάδα υποστήριξης για καρκίνο του προστάτη, μπορείτε να ρωτήσετε στο γραφείο του γιατρού σας ή στο τοπικό νοσοκομείο ή αντικαρκινικό κέντρο. Μπορείτε επίσης να βρείτε ομάδες υποστήριξης στο διαδίκτυο· εάν είναι δυνατό, αναζητήστε μια ομάδα που συνεργάζεται με ένα νοσοκομείο ή έναν μη κερδοσκοπικό οργανισμό υγείας.
Σημείωση: Στόχος του περιοδικού Harvard Health Letter είναι να διερμηνεύει ιατρικές πληροφορίες για τον γενικό αναγνώστη με έγκαιρο και ακριβή τρόπο. Το περιεχόμενό του δεν προορίζεται να παρέχει προσωπική ιατρική συμβουλή, η οποία θα πρέπει να λαμβάνεται απευθείας από γιατρό.
