Όταν η θερμοκρασία πέφτει και ο άνεμος αρχίζει να λυσσομανάει, η χαλάρωση στη σάουνα μπορεί να φαίνεται μια πολύ ελκυστική ιδέα. Η ξεκούραση με μια πετσέτα τυλιγμένη στη μέση, σε ένα άνετο, σκοτεινό δωμάτιο γεμάτο με ζεστό, ξηρό αέρα, μπορεί να είναι χαλαρωτική και αναζωογονητική. Η υψηλή θερμοκρασία –η οποία συνήθως κυμαίνεται μεταξύ 65 και 90°C– αναγκάζει τα αιμοφόρα αγγεία να διασταλούν, γεγονός που αυξάνει την καρδιακή συχνότητα και τη ροή του αίματος σε όλο το σώμα. Έχει, όμως, η τακτική χρήση της σάουνας κάποια επίδραση στην καρδιαγγειακή σας υγεία;
«Μελέτες πληθυσμού που περιλάμβαναν χιλιάδες άτομα δείχνουν ότι όσοι κάνουν τακτικά σάουνα έχουν χαμηλότερα ποσοστά καρδιοπάθειας από τα άτομα που δεν κάνουν», υποστηρίζει ο δρ Prashant Rao, αθλίατρος καρδιολόγος στο Ιατρικό Κέντρο Beth Israel Deaconess, που συνεργάζεται με το Χάρβαρντ. Ωστόσο, εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία, οι ερευνητές προσπαθούν να ξεδιαλύνουν κατά πόσο πρόκειται για σχέση αιτίας και αποτελέσματος, προσθέτει.
Πώς επηρεάζουν οι σάουνες την καρδιά και το κυκλοφορικό
Μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2023 στο Journal of Applied Physiology περιλάμβανε 41 άτομα (κυρίως άνδρες με μέσο όρο ηλικίας 62 ετών) με σταθερή στεφανιαία νόσο. Οι ερευνητές χώρισαν τους συμμετέχοντες σε δύο ομάδες: οι μισοί κλήθηκαν να κάνουν φινλανδική σάουνα (βλ. «Τάσεις στον τρόπο θέρμανσης: Παραλλαγές της σάουνας») για 20 έως 30 λεπτά, τέσσερις φορές την εβδομάδα, ενώ οι άλλοι μισοί ακολούθησαν τον συνηθισμένο τρόπο ζωής τους. Μετά από οκτώ εβδομάδες, δεν υπήρχαν ουσιαστικές διαφορές ανάμεσα στις δύο ομάδες ως προς την αρτηριακή πίεση ή άλλες παραμέτρους της υγείας των αγγείων, όπως η ελαστικότητα και η αντιδραστικότητα των αρτηριών.
Η υψηλή θερμοκρασία αναγκάζει τα αιμοφόρα αγγεία να διασταλούν, γεγονός που αυξάνει την καρδιακή συχνότητα και τη ροή του αίματος σε όλο το σώμα.
Ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο τεύχος Σεπτεμβρίου 2025 του American Journal of Preventive Cardiology ανέλυε τα ευρήματα της παραπάνω μελέτης, καθώς και 19 ακόμη τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων μελετών που περιλάμβαναν παρεμβάσεις παθητικής θέρμανσης. Στις παρεμβάσεις αυτές συγκαταλέγονταν η σάουνα, το μπάνιο σε καυτό νερό και η hot yoga (γιόγκα σε θερμαινόμενο χώρο). Το συμπέρασμα ήταν το εξής: οι πρακτικές αυτές δεν βελτιώνουν τις περισσότερες παραμέτρους της υγείας της καρδιάς, όπως είναι η χοληστερόλη, η φλεγμονή ή η αρτηριακή ανελαστικότητα. Μια πιθανή εξήγηση θα μπορούσε να είναι η μείωση της αρτηριακής πίεσης, με μείωση της συστολικής αρτηριακής πίεσης (της μεγάλης) κατά περίπου 4 μονάδες στα συγκεντρωτικά αποτελέσματα των μελετών. Στα άτομα με αυξημένο κίνδυνο για καρδιοπάθεια, η μείωση ήταν μικρότερη (γύρω στις 2,5 μονάδες). Όμως, ακόμη και αυτές οι μικρές αλλαγές δεν ήταν καλά τεκμηριωμένες, δεδομένων των περιορισμών και των ανάμεικτων ευρημάτων που παρατηρήθηκαν στις διάφορες μελέτες.
Γιατί, λοιπόν, όσοι χρησιμοποιούν συχνά τη σάουνα φαίνεται ότι απολαμβάνουν καλύτερη καρδιακή υγεία; Ίσως αυτές οι σχετικά σύντομες, τυχαιοποιημένες μελέτες απλώς δεν είχαν αρκετή διάρκεια ώστε να μπορέσουν να καταγράψουν τα καρδιακά οφέλη, για τα οποία μπορεί οι χρήστες να χρειάζεται να «λιώσουν» στη σάουνα για χρόνια ή ίσως και για μια ζωή, σχολιάζει ο δρ Rao. Ή, προσθέτει, «είναι πιθανό τα άτομα που χρησιμοποιούν συχνά σάουνα να είναι γενικά πιο υγιή και επίσης να ανήκουν σε μια κοινωνικοοικονομική ομάδα άνω του μέσου όρου, κάτι που θα μπορούσε να εξηγεί την καλύτερη καρδιακή υγεία».
Μια συνεδρία σάουνας μπορεί να μιμείται την αίσθηση που έχετε όταν έχετε ασκηθεί. Ωστόσο, χρησιμοποιήστε τη σάουνα περισσότερο ως συμπλήρωμα παρά ως υποκατάσταση της άσκησης, συνιστά ο δρ Rao, ο οποίος συνηθίζει να επισκέπτεται τη σάουνα του γυμναστηρίου του μετά τις προπονήσεις.
Συμβουλές για την ασφάλειά σας κατά τη χρήση σάουνας
Επειδή η σάουνα μπορεί να μειώσει προσωρινά την αρτηριακή πίεση, πρέπει να προσέχετε στη χρήση της εάν έχετε χαμηλή αρτηριακή πίεση ή ορισμένες καρδιακές παθήσεις, όπως βαλβιδοπάθεια (π.χ. στένωση αορτής) ή καρδιακή ανεπάρκεια.
Αρχικά μείνετε στη σάουνα μόνο για πέντε λεπτά, παρατηρώντας προσεκτικά για τυχόν συμπτώματα. Φύγετε αν αισθανθείτε υπερβολική ζέστη, ζαλάδα ή τάση λιποθυμίας. Επίσης, είναι καλό η θερμοκρασία του σώματός σας να μειώνεται σταδιακά μετά τη σάουνα – μη βγείτε απότομα σε εξωτερικό χώρο εάν ο καιρός είναι ψυχρός. Τέλος, φροντίζετε να ενυδατώνεστε μετά τη σάουνα, για να αναπληρώσετε τα υγρά που χάσατε με την εφίδρωση.
Τάσεις στον τρόπο θέρμανσης: Παραλλαγές της σάουνας
Η φινλανδική παράδοση της σάουνας χρονολογείται εδώ και χιλιάδες χρόνια. Τα ξύλινα δωμάτια της σάουνας θερμαίνονται συνήθως από μια ξυλόσομπα πάνω στην οποία έχουν τοποθετηθεί πέτρες. Ο αέρας είναι πολύ ζεστός (γύρω στους 80°C) και ξηρός, αν και οι χρήστες της σάουνας ρίχνουν περιοδικά νερό στις πέτρες για να παραχθεί ατμός, γνωστός ως löyly. Κατά μέσον όρο, ένας Φινλανδός κάνει σάουνα δύο ή τρεις φορές την εβδομάδα, για έως 20 λεπτά κάθε φορά.
Οι παραλλαγές αυτού του μοντέλου περιλαμβάνουν την ξηρή σάουνα (στην οποία δεν προστίθεται νερό στις καυτές πέτρες), όπως και το αντίθετο: τη σάουνα ατμού (ονομάζεται επίσης ατμόλουτρο ή χαμάμ). Το δωμάτιο σε αυτόν τον τύπο σάουνας είναι συνήθως καλυμμένο με πλακάκια, γυαλί ή ακρυλικό υλικό. Παρόλο που η θερμοκρασία ρυθμίζεται συνήθως γύρω στους 50°C, αυτοί οι ερμητικά κλειστοί, εξαιρετικά υγροί χώροι δημιουργούν συνήθως την αίσθηση ότι είναι πολύ πιο ζεστοί. Οι υπέρυθρες σάουνες χρησιμοποιούν υπέρυθρη ακτινοβολία, η οποία θερμαίνει απευθείας το σώμα, αντί να ζεσταίνει τον αέρα γύρω του. Η θερμοκρασία σε αυτούς τους χώρους κυμαίνεται συνήθως από 50 έως 60°C.
