Αν δείτε κάποιον να πνίγεται από τροφή ή να καταρρέει ξαφνικά, η άμεση αντίδραση μπορεί να του σώσει τη ζωή. Οι τελευταίες κατευθυντήριες οδηγίες της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας (AHA) για την καρδιοαναπνευστική ανάνηψη (ΚΑΡΠΑ) παρέχουν συστάσεις για το πώς να αναγνωρίζετε διάφορους τύπους έκτακτης ανάγκης και πώς να ανταποκρίνεστε σε αυτούς, συμπεριλαμβανομένης της πνιγμονής (βλ. «Κάντε το εξής αν κάποιος πνίγεται από τροφή»). Οι κατευθυντήριες οδηγίες παρέχουν επίσης συστάσεις για την περίπτωση πιθανολογούμενης υπερβολικής δόσης οπιοειδών, καθώς και για την καρδιακή ανακοπή (όταν η καρδιά σταματά αιφνιδίως να χτυπά). «Οι νέες κατευθυντήριες οδηγίες αντικατοπτρίζουν μια ευρύτερη τάση στην ιατρική, που εστιάζει περισσότερο στην ενθάρρυνση του απλού κοινού να αναλαμβάνει δράση, κάτι που νομίζω ότι είναι πραγματικά σημαντικό», δηλώνει ο δρ Scott Goldberg, ιατρικός διευθυντής ετοιμότητας σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης στο συνεργαζόμενο με το Χάρβαρντ Brigham and Women’s Hospital.
Οι συμβουλές που απευθύνονται στο γενικό κοινό είναι βελτιστοποιημένες και πιο απλές σε σχέση με πριν, κάτι που μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να αισθάνονται λιγότερο φόβο και πιο ικανοί να βοηθήσουν. «Οι άνθρωποι θα πρέπει να κατανοήσουν ότι, ακόμη και αν αυτό που κάνουν δεν είναι τέλειο, μπορεί και πάλι να κάνει τη διαφορά», σχολιάζει ο δρ Goldberg.
Σήμερα, μόνο περίπου 42% των ενηλίκων που υφίστανται καρδιακή ανακοπή εκτός νοσοκομείου λαμβάνουν ΚΑΡΠΑ από κάποιο άτομο που τυχαίνει να βρίσκεται κοντά. Οι περισσότερες από αυτές τις καρδιακές ανακοπές προκαλούνται από καρδιολογικά προβλήματα, αλλά μερικές φορές οφείλονται σε αναπνευστικά προβλήματα. Το 2024, περίπου 9% προκλήθηκαν από ασφυξία (έλλειψη οξυγόνου), συνήθως λόγω πνιγμονής. Περίπου 5% οφείλονται σε υπερβολική δόση κάποιας ουσίας (βλ. «Αντίδραση σε μια πιθανή υπερβολική δόση οπιοειδών»).
Επικαιροποιήσεις για την καρδιακή ανακοπή
Οι οδηγίες για την εκτέλεση της λεγόμενης «ΚΑΡΠΑ από παρευρισκόμενο», όπως την αποκαλούν οι επαγγελματίες υγείας, έχουν προοδευτικά απλοποιηθεί στην πάροδο του χρόνου – και είναι ευκολότερο από ποτέ να μάθει κάποιος τα βασικά. Οι αρχικές οδηγίες για την ΚΑΡΠΑ, οι οποίες συντάχθηκαν το 1960, περιλάμβαναν έλεγχο του παλμού του ασθενούς, ακολουθούμενο από αναπνοή στόμα με στόμα (διάσωση), σε συνδυασμό με συμπιέσεις στον θώρακα. Οι κατευθυντήριες οδηγίες ΚΑΡΠΑ που εκδόθηκαν το 2000 αφαίρεσαν τη σύσταση για έλεγχο του παλμού. «Είναι δύσκολο για τον μέσο άνθρωπο να ανιχνεύσει τον παλμό ακόμη και σε κανονικές, μη επείγουσες περιστάσεις και οι περισσότεροι δεν νιώθουν σίγουροι για τον εαυτό τους», λέει ο δρ Goldberg. Είναι καλύτερα να ξεκινούν απλά τις συμπιέσεις στον θώρακα. Αν δοκιμάσουν να κάνουν ΚΑΡΠΑ σε κάποιον που έχει τις αισθήσεις του, αυτός θα τους το πει, προσθέτει.
Το 2008, η AHA εισήγαγε την ΚΑΡΠΑ μόνο με τα χέρια, μετά από πολλαπλές μελέτες που έδειξαν ότι οι συμπιέσεις στον θώρακα μόνες τους μπορούν να σώσουν τη ζωή μέσα στα πρώτα λίγα λεπτά μιας ξαφνικής καρδιακής ανακοπής. Τέλος, οι κατευθυντήριες οδηγίες του 2025 δίνουν έμφαση στην ταχύτητα και στη σωστή τοποθέτηση των ηλεκτροδίων του αυτόματου εξωτερικού απινιδωτή (AED). Για την τοποθέτηση αυτή, ο διασώστης μπορεί να προσαρμόσει, να παραμερίσει ή να κόψει έναν στηθόδεσμο αντί να τον αφαιρέσει εντελώς, κάτι που ορισμένοι παρευρισκόμενοι δεν αισθάνονται άνετα να κάνουν.
Αντίδραση σε μια πιθανή υπερβολική δόση οπιοειδών
Τα οπιοειδή –στα οποία περιλαμβάνονται η ηρωίνη και η φαιντανύλη και συνταγογραφούμενα φάρμακα όπως η μορφίνη, η υδροκωδόνη και η οξυκωδόνη– ευθύνονται για το 80% των θανάτων από υπερβολική δόση παγκοσμίως. Αυτά τα ισχυρά παυσίπονα επηρεάζουν το τμήμα του εγκεφάλου που ρυθμίζει την αναπνοή, οπότε μια υπερδοσολογία μπορεί να αποβεί μοιραία.
Τα σημάδια της υπερβολικής δόσης περιλαμβάνουν αρχή ή ρηχή αναπνοή ή έλλειψη αναπνοής, ήχους πνιγμονής ή γαργάρας, υπνηλία ή απώλεια συνείδησης, μικρές, συνεσταλμένες κόρες των ματιών και γαλαζωπό ή γκριζωπό χρωματισμό του δέρματος, των χειλιών ή των νυχιών.
Για πρώτη φορά, οι κατευθυντήριες οδηγίες ΚΑΡΠΑ της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας περιλαμβάνουν οδηγίες για το γενικό κοινό σχετικά με το πότε χρησιμοποιείται η ναλοξόνη, ένα φάρμακο που διατίθεται ως εύκολο στη χορήγηση ρινικό σπρέι που μπορεί να αναστρέψει προσωρινά την υπερβολική δόση οπιοειδούς.
Κάντε το εξής αν κάποιος πνίγεται από τροφή
Οι κατευθυντήριες οδηγίες ΚΑΡΠΑ 2025 της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας περιλαμβάνουν για πρώτη φορά συμβουλές σχετικά με το πώς αντιδρούμε όταν ένας ενήλικας εμφανίζει πνιγμονή. Η πνιγμονή συνήθως αναπτύσσεται όταν κάποιο κομμάτι τροφής περάσει στον αναπνευστικό σωλήνα (στον λάρυγγα ή στην τραχεία) αντί να προχωρήσει στον σωλήνα κατάποσης (στον οισοφάγο). Αν εξακολουθεί να φθάνει αέρας στους πνεύμονες, αυτό είναι καλό σημάδι. «Αλλά αν ένα άτομο αδυνατεί να βήξει, να μιλήσει ή να αναπνεύσει, είναι ώρα να δράσετε», προτρέπει ο δρ Scott Goldberg, ιατρικός διευθυντής ετοιμότητας σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης στο συνεργαζόμενο με το Χάρβαρντ Brigham and Women’s Hospital. Μην περιμένετε να γίνει το πρόσωπό του μπλε – καλέστε το 166 αμέσως και στη συνέχεια ακολουθήστε τα εξής βήματα:
1. Γείρετε το σώμα του ασθενούς προς τα εμπρός, από τη μέση και πάνω.
2. Χρησιμοποιώντας τη βάση της παλάμης σας, δώστε έως πέντε δυνατά χτυπήματα ανάμεσα στις ωμοπλάτες.
3. Εάν αυτό δεν μετακινήσει το αντικείμενο που φράσσει τον σωλήνα, δοκιμάστε τις κοιλιακές ωθήσεις (συνήθως ονομάζονται χειρισμός Heimlich). Σταθείτε πίσω από τον ασθενή και τυλίξτε τους βραχίονές σας γύρω από τη μέση του. Τοποθετήστε τη μία γροθιά σας ακριβώς πάνω από τον αφαλό και καλύψτε τη με το άλλο χέρι. Πιέστε γρήγορα προς τα μέσα και προς τα πάνω. Επαναλάβετε έως πέντε φορές.
4. Συνεχίστε να εναλλάσσετε τα χτυπήματα στην πλάτη με τις κοιλιακές ωθήσεις, έως ότου το αντικείμενο βγει ή ο ασθενής σταματήσει να ανταποκρίνεται.
