Το ροχάλισμα είναι κάτι περισσότερο από μια ενοχλητική ιδιορρυθμία που εμφανίζεται τη νύχτα. Αποτελεί ένα πρόβλημα που μπορεί να επηρεάσει τις σχέσεις σας, την ποιότητα του ύπνου και της υγείας σας. Ευτυχώς, ορισμένες αλλαγές στον τρόπο ζωής και κάποια προϊόντα είναι δυνατόν να σάς βοηθήσουν να διαχειριστείτε αυτό το κοινό πρόβλημα.
Τι προκαλεί το ροχάλισμα;
Το ροχάλισμα συμβαίνει όταν η ροή του αέρα μέσω του στόματος και της μύτης εμποδίζεται μερικώς κατά τη διάρκεια του ύπνου. Η απόφραξη προκαλεί τη δόνηση (ταλάντωση) των γύρω ιστών και την παραγωγή ήχου, δηλαδή του ροχαλητού.
Ποικίλοι παράγοντες μπορούν να προκαλέσουν στένωση του ανώτερου αναπνευστικού και ροχάλισμα, μεταξύ των οποίων η χαλάρωση των μυών του λαιμού ή γλώσσα που πέφτει προς τα πίσω προς τον λαιμό (γλωσσόπτωση). Ορισμένοι συνήθεις παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα ροχαλίσματος είναι οι εξής:
• το υπερβάλλον βάρος, το οποίο προσθέτει επιπλέον ιστό γύρω από τον λαιμό, συμπιέζοντας τους αεραγωγούς
• ρινικά προβλήματα (όπως η σκολίωση του διαφράγματος)
• οι ρινικοί πολύποδες
• η συμφόρηση από κρύωμα ή αλλεργίες
• ανατομικά χαρακτηριστικά, όπως μεγάλη ή μαλακή υπερώα ή σταφυλή (το πίσω και επάνω τμήμα του στόματος) ή διογκωμένες αμυγδαλές ή αδενοειδείς εκβλαστήσεις
• αδύναμος μυϊκό τόνο λόγω γήρανσης
• το αλκοόλ και ορισμένα φάρμακα που επιτρέπουν στον αεραγωγό να κλείνει ευκολότερα
Μερικές φορές, το ροχάλισμα υποδηλώνει υπνική άπνοια, μια σοβαρή πάθηση με χαρακτηριστικό τις συχνές παύσεις της αναπνοής κατά τον ύπνο (βλ. «Πότε το ροχάλισμα αποτελεί ένδειξη υπνικής άπνοιας»).
Προϊόντα που καταπολεμούν το ροχάλισμα
Προϊόντα κατά του ροχαλίσματος, όπως βοηθήματα θέσης ή ενδοστοματικές συσκευές, μπορούν να περιορίσουν το ροχάλισμα όταν χρησιμοποιούνται σωστά. Οι συσκευές αυτές συνήθως λειτουργούν βοηθώντας στο να διατηρηθεί ανοιχτός ο αεραγωγός σας κατά τον ύπνο. Έτσι μειώνονται οι δονήσεις που προκαλούν το ροχαλητό.
Οι συσκευές κατά του ροχαλίσματος συχνά εφαρμόζονται από τον ίδιο τον πάσχοντα. Εάν μια συσκευή δεν σας ανακουφίζει από το ροχάλισμα, ο γιατρός σας μπορεί να σας βοηθήσει να εξετάσετε άλλες θεραπευτικές επιλογές και να αντιμετωπίσετε τις όποιες υποκείμενες αιτίες.
Βοηθήματα θέσης
Η έρευνα δείχνει ότι ο ύπνος στο πλάι (και όχι ανάσκελα) μπορεί να μειώσει σημαντικά τόσο την ένταση όσο και τη διάρκεια του ροχαλίσματος σε πολλά άτομα που δεν πάσχουν από υπνική άπνοια. Για ορισμένους, τα βοηθήματα θέσης, που παρακινούν στην πλάγια θέση ύπνου, αποτελούν μια πρακτική και χαμηλού κόστους μέθοδο μείωσης του ροχαλίσματος.
Τα βοηθήματα θέσης μπορεί να είναι από μπαλάκια του τένις που ράβονται στο πίσω μέρος της πιτζάμας μέχρι εξειδικευμένες συσκευές που παρακινούν το σώμα να αλλάξει θέση. Παραδείγματα βοηθημάτων θέσης περιλαμβάνουν ειδικά γιλέκα και μαξιλάρια που μπορεί να είναι χρήσιμα στα άτομα που ροχαλίζουν και δυσκολεύονται να διατηρήσουν τη θέση ύπνου στο πλάι.
Μερικές φορές, το ροχάλισμα υποδηλώνει υπνική άπνοια, μια σοβαρή πάθηση με χαρακτηριστικό τις συχνές παύσεις της αναπνοής κατά τον ύπνο.
Μια βιβλιογραφική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Sleep & Breathing ανακάλυψε ότι η αποτελεσματικότητα των βοηθημάτων θέσης διαφέρει από προϊόν σε προϊόν. Παραδείγματος χάριν, τα γιλέκα με φουσκωτούς θαλάμους βρέθηκε ότι μειώνουν το ποσοστό ροχαλίσματος κατά περισσότερο από το ήμισυ σε άτομα που το ροχάλισμά τους εξαρτάται από τη θέση. Μαξιλάρια-σφήνες επίσης μείωσαν σημαντικά το ροχάλισμα. Από την άλλη πλευρά, οι φορετές συσκευές αφύπνισης που ειδοποιούν το άτομο που ροχαλίζει εάν κοιμάται ανάσκελα δεν οδηγούν σε σημαντική βελτίωση της συχνότητας του ροχαλίσματος.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν πως ορισμένοι χρήστες δεν χρησιμοποιούσαν μακροπρόθεσμα τις συσκευές λόγω ζητημάτων δυσφορίας. Παρά τα ανάμεικτα ευρήματα, τα βοηθήματα θέσης παραμένουν μια επιλογή χαμηλού κινδύνου την οποία αξίζει να δοκιμάσουν όσοι ροχαλίζουν, ιδίως αυτοί που παρατηρούν βελτίωση όταν κοιμούνται στο πλάι.
Ενδοστοματικές συσκευές
Ο τρόπος λειτουργίας των ενδοστοματικών συσκευών συνίσταται στο να διατηρούν τον αεραγωγό ανοιχτό κατά τον ύπνο. Οι συσκευές αυτές εφαρμόζουν πάνω από τα δόντια όπως ένα μασελάκι, και επανατοποθετούν τη σιαγόνα ή κρατούν τη γλώσσα μπροστά προκειμένου να αποτρέψουν την απόφραξη του αεραγωγού.
Οι ενδοστοματικές συσκευές ή νάρθηκες μπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα του ύπνου τόσο για τον χρήστη όσο και για τη σύντροφό του. Όταν συνταγογραφούνται από γιατρό και προσαρμόζονται στο στόμα από οδοντίατρο, οι νάρθηκες είναι δυνατόν να αποτελέσουν μια άνετη και αποτελεσματική λύση για την αντιμετώπιση του χρόνιου ροχαλητού. (Μπορείτε να προμηθευτείτε μη συνταγογραφούμενους μερικώς προσαρμοζόμενους νάρθηκες τύπου «boil and bite» που διαμορφώνετε μόνος σας.)
Παρότι οι ενδοστοματικές συσκευές μπορεί να είναι αποτελεσματικές, δεν λείπουν τα δυνητικά μειονεκτήματα. Μερικοί χρήστες εμφανίζουν παροδικές παρενέργειες, όπως σιελόρροια ή δυσφορία στη σιαγόνα. Επιπλέον, η μακροχρόνια χρήση μπορεί να οδηγήσει σε ζητήματα όπως αλλαγές στην ευθυγράμμιση των δοντιών. Ωστόσο, πολλά άτομα προσαρμόζονται σε αυτές τις συσκευές με ελάχιστη δυσφορία, ιδίως όταν έχουν προσαρμοστεί σωστά στο στόμα και υπάρχει τακτική παρακολούθηση από οδοντίατρο.
Μια συσκευή
Μια σχετικά νέα συσκευή, που ονομάζεται eXciteOSA, εγκρίθηκε από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ, FDA, για τον περιορισμό του ροχαλίσματος και την ήπια υπνική άπνοια. Η συσκευή φοριέται στο στόμα και χρησιμοποιείται κατά τη διάρκεια της ημέρας. Βοηθά στο ροχάλισμα, ενδυναμώνοντας τους μυς της γλώσσας, ώστε να αποτρέψει την απόφραξη του αεραγωγού κατά τη διάρκεια του ύπνου. Λειτουργεί απελευθερώνοντας ήπια ηλεκτρική διέγερση μέσω ενός επιστομίου με ηλεκτρόδια που τοποθετείται πάνω και κάτω από τη γλώσσα.
Σε μια κλινική μελέτη, χρήστες της συσκευής ολοκλήρωσαν συνεδρίες των 20 λεπτών για έξι εβδομάδες και στη συνέχεια εβδομαδιαίες συνεδρίες συντήρησης. Η μελέτη έδειξε βελτίωση στη σοβαρότητα της υπνικής άπνοιας καθώς και στο ποσοστό του χρόνου με δυνατό ροχαλητό. Οι παρενέργειες περιλάμβαναν υπερβολική σιελόρροια, αίσθηση πνιγμού και δυσφορία στη γλώσσα.
Αλλαγές στον τρόπο ζωής για τη μείωση του ροχαλητού
Ο περιορισμός της συχνότητας και της έντασης του ροχαλητού δεν προϋποθέτει απαραίτητα τη δαπάνη για την αγορά μιας συσκευής. Μερικές (δωρεάν) αλλαγές του τρόπου ζωής σας μπορεί να σας βοηθήσουν να μειώσετε το ροχαλητό.
Αποφύγετε το αλκοόλ. Μην καταναλώνετε αλκοόλ εντός τριών ωρών από τον ύπνο ώστε να αποφύγετε την υπερβολική χαλάρωση των μυών του αεραγωγού κατά τη διάρκεια του ύπνου.
Διατηρείτε ένα υγιές βάρος. Η απώλεια βάρους μπορεί να μειώσει την ποσότητα ιστού στον αυχένα και στον λαιμό, μειώνοντας την απόφραξη του αεραγωγού.
Αντιμετωπίστε τα ρινικά προβλήματα. Κάντε πλύσεις με φυσιολογικό ορό για τη ρινική συμφόρηση, ελαχιστοποιήστε τα αλλεργιογόνα στο υπνοδωμάτιό σας και εξετάστε το ενδεχόμενο να χρησιμοποιήσετε έναν υγραντήρα χώρου ή ένα φάρμακο για τους πρησμένους ρινικούς ιστούς.
Διακόψτε το κάπνισμα. Το κάπνισμα ερεθίζει και προκαλεί φλεγμονή του ανώτερου αεραγωγού, αυξάνοντας την πιθανότητα ροχαλίσματος. Ακόμη και η έκθεση σε παθητικό κάπνισμα μπορεί να συμβάλει στο πρόβλημα.
Προσαρμόστε τη θέση του ύπνου. Κοιμηθείτε στο πλάι ώστε να αποφύγετε το κλείσιμο του αεραγωγού από τη γλώσσα σας. Δοκιμάστε ένα μαξιλάρι σώματος ή ράψτε ένα μπαλάκι του τένις στο πίσω μέρος της πιτζάμας σας για να σας αποτρέψει από το να κοιμάστε ανάσκελα.
Ανυψώστε το κεφάλι σας. Χρησιμοποιήστε επιπλέον μαξιλάρια, ένα μαξιλάρι-σφήνα ή ανυψώστε το προσκέφαλο του κρεβατιού σας για να βελτιώσετε τη ροή του αέρα.
Αυτές οι στρατηγικές μπορούν να βοηθήσουν στο απλό ροχάλισμα. Όμως εάν επιμένουν συμπτώματα όπως δυσκολία στην αναπνοή, αφυπνίσεις κατά τη διάρκεια της νύχτας ή υπνηλία κατά την ημέρα, συμβουλευτείτε έναν γιατρό ώστε να κάνετε έλεγχο για υπνική άπνοια.
Πότε το ροχάλισμα είναι ένδειξη υπνικής άπνοιας
Το ροχάλισμα μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να αποτελεί προειδοποίηση για αποφρακτική υπνική άπνοια (ΑΥΑ), μια διαταραχή του ύπνου κατά την οποία διακόπτεται επανειλημμένα η αναπνοή του πάσχοντα για σύντομα διαστήματα κατά τη διάρκεια του ύπνου. Άλλες ενδείξεις και συμπτώματα της υπνικής άπνοιας περιλαμβάνουν την υπερβολική υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας, δυσκολία συγκέντρωσης, πρωινή κεφαλαλγία, ή όταν το άτομο ξυπνά να μη νιώθει ανανεωμένο από τον ύπνο.
Είναι σημαντικό να επισκεφθείτε έναν γιατρό εάν εσείς ο ίδιος ή η σύντροφός σας υποπτεύεστε ότι έχετε υπνική άπνοια. Η υπνική άπνοια, όταν δεν αντιμετωπίζεται, μπορεί να οδηγήσει σε υπέρταση, ασκώντας πίεση στο καρδιαγγειακό σύστημα, και σε άλλα προβλήματα υγείας.
Προκειμένου να προσδιορίσει εάν το ροχάλισμα αποτελεί ένδειξη υπνικής άπνοιας, ο γιατρός σας θα σας ρωτήσει για τα συμπτώματά σας και θα σας υποβάλει σε κλινική εξέταση. Μπορεί να ελέγξει σωματικούς παράγοντες, όπως έναν αεραγωγό με στένωση, μεγάλη περιφέρεια αυχένα ή αυξημένη αρτηριακή πίεση, τα οποία όλα μπορεί να υποδηλώνουν υψηλότερο κίνδυνο ΑΥΑ.
Όταν οι γιατροί υποπτεύονται την ύπαρξη υπνικής άπνοιας, συνήθως συνιστούν μια μελέτη ύπνου προκειμένου να επαληθεύσουν τη διάγνωση. Παρότι οι μελέτες ύπνου παλιότερα πραγματοποιούνταν αποκλειστικά σε εργαστήρια ύπνου με διανυκτέρευση, σήμερα υπάρχουν ευρέως διαθέσιμες μελέτες ύπνου για το σπίτι, οι οποίες σε πολλές περιπτώσεις μπορούν να παράσχουν επαρκή δεδομένα για τη διάγνωση.
