Παρόλο που οι γυναίκες που λαμβάνουν ψυχοθεραπεία είναι περισσότερες από τους άνδρες, ο αριθμός των ανδρών που αναζητούν βοήθεια έχει αυξηθεί την τελευταία δεκαετία. Το ποσοστό των ανδρών που έλαβαν ψυχοθεραπεία ή συμβουλευτική ανήλθε σε 17,3% το 2024, από 10,6% που ήταν το 2014, σύμφωνα με τη Statista, μια εταιρεία που παρακολουθεί τα στατιστικά δεδομένα παγκοσμίως.
Ωστόσο, πολλοί άνδρες που θα μπορούσαν να ωφεληθούν από την ψυχοθεραπεία αντιστέκονται, γιατί θεωρούν ότι αυτό θα τους στιγματίσει και γιατί δεν αισθάνονται άνετα να ζητήσουν βοήθεια. Για τα άτομα αυτά, η γνωστική συμπεριφορική θεραπεία (CBT) μπορεί να είναι μια λύση.
«Αυτός ο τύπος θεραπείας είναι σαν να παρακολουθείτε ένα μάθημα που σας διδάσκει πώς να διαχειρίζεστε καλύτερα τα συναισθήματά σας και να κατανοείτε τις συμπεριφορές σας», αναφέρει η ψυχολόγος Jennifer Burbridge, υποδιευθύντρια του Προγράμματος Γνωστικής Συμπεριφορικής Θεραπείας στο Γενικό Νοσοκομείο της Μασαχουσέτης, που συνεργάζεται με το Χάρβαρντ. «Πολλοί άνδρες βρίσκουν ελκυστική τη CBT, γιατί είναι σύντομης διάρκειας, δομημένη και εστιασμένη στα τρέχοντα ζητήματα».
Πώς λειτουργεί η CBT
Η κύρια αρχή της CBT είναι ότι οι συναισθηματικές αντιδράσεις –οι σκέψεις, οι σωματικές αισθήσεις και οι συμπεριφορές– συνδέονται μεταξύ τους και αλληλοεπηρεάζονται. Για παράδειγμα, αν ένας ασθενής αντιμετωπίζει άγχος, ο θεραπευτής μπορεί μέσω της CBT να τον βοηθήσει να εντοπίσει τις σκέψεις που κάνει όταν έχει άγχος και πώς αυτές επηρεάζουν τις ενέργειές του ή τη συμπεριφορά του. «Στη συνέχεια, η CBT βοηθά τους ανθρώπους να αναγνωρίσουν και να αλλάξουν τα μοτίβα της σκέψης και της συμπεριφοράς τους όταν προκύπτουν δύσκολες συνθήκες», εξηγεί η Burbridge.
Η CBT χρησιμοποιείται συχνά για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και των αγχωδών διαταραχών. Ωστόσο, έρευνες έχουν δείξει ότι η CBT μπορεί επίσης να βοηθήσει στην αντιμετώπιση πολλών παθήσεων που σχετίζονται με το στρες και το άγχος, όπως η αϋπνία, ο χρόνιος πόνος, το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, το σύνδρομο χρόνιας κόπωσης, η ινομυαλγία και οι ημικρανίες.
«Η CBT μπορεί επίσης να βοηθήσει τους ανθρώπους να διαχειριστούν δύσκολα βιώματα, όπως ένα διαζύγιο, τα προβλήματα σχέσης και το κοινωνικό άγχος, ή απλώς να αντιμετωπίσουν τα σκαμπανεβάσματα της καθημερινής ζωής», προσθέτει η Burbridge.
Τι να περιμένετε
Η αρχική συνεδρία CBT ξεκινά με μια λεπτομερή αξιολόγηση των προβλημάτων και των συμπτωμάτων σας, καθώς και με το τι ελπίζετε να κερδίσετε από τη θεραπεία. «Θα διερευνήσετε επίσης κατά πόσο κάποιες πρόσφατες αλλαγές στη ζωή σας μπορεί να συμβάλλουν στο πρόβλημά σας, όπως μη διαγνωσμένο πένθος, σωματικές παθήσεις ή στρες στις σχέσεις σας», αναφέρει η Burbridge.
Στη συνέχεια, θα συνεργαστείτε με τον θεραπευτή σας για να αναπτύξετε ένα εξατομικευμένο σχέδιο θεραπείας, έχοντας αυτούς τους στόχους στο μυαλό σας. «Για κάθε συνεδρία ορίζεται μια συγκεκριμένη ατζέντα, που περιλαμβάνει διάφορες τεχνικές και αντιλήψεις», λέει η Burbridge.
Οι ασθενείς παίρνουν επίσης «εργασία για το σπίτι», την οποία ολοκληρώνουν εκτός των συνεδριών. «Η κατ’ οίκον εξάσκηση είναι μια ευκαιρία να εφαρμόσουν τις στρατηγικές σε πραγματικές συνθήκες, για να αξιολογήσουν την αποτελεσματικότητά τους. Αυτή η διαδικασία, που προσανατολίζεται περισσότερο στη δράση, μπορεί να είναι ένα από τα πιο ελκυστικά χαρακτηριστικά της CBT για τους άνδρες», παρατηρεί η Burbridge. «Η CBT υιοθετεί επίσης μια προσέγγιση επίλυσης προβλημάτων, έτσι ώστε να βελτιώσει την ποιότητα ζωής στο εδώ και τώρα, κάτι που οι άνδρες μπορεί να βρίσκουν ελκυστικό».
Στη CBT χρησιμοποιούνται διάφορες τεχνικές και στρατηγικές για την επίτευξη των στόχων. Ας δούμε μερικά παραδείγματα:
Απευαισθητοποίηση. Η απευαισθητοποίηση περιλαμβάνει την αντιμετώπιση και την υπέρβαση των φόβων σας. Με μικρά βήματα και με την καθοδήγηση του θεραπευτή εκτίθεστε σταδιακά στην άβολη κατάσταση, έως ότου αυτή γίνει περισσότερο διαχειρίσιμη. «Για παράδειγμα, αν έχετε κοινωνικό άγχος, μπορείτε να ξεκινήσετε κάνοντας βλεμματική επαφή, χαμογελώντας και χαιρετώντας τρεις ανθρώπους στο σούπερ μάρκετ», λέει η Burbridge.
Ενίσχυση της αυτοπεποίθησης. Αυτή περιλαμβάνει το παιχνίδι ρόλων, κατά το οποίο δοκιμάζετε πιο σαφείς και πιο άμεσες μορφές επικοινωνίας με άλλους. «Μπορεί να σας βοηθήσει να βελτιώσετε τις σχέσεις σας και τις βασικές διαπροσωπικές αλληλεπιδράσεις», αναφέρει η Burbridge. Για παράδειγμα, όταν επικοινωνείτε με κάποιον, είναι καλό να δίνετε προσοχή σε αρκετούς παράγοντες, όπως τι αναζητάτε από αυτό το άλλο άτομο (ποιος είναι ο στόχος σας;) και κατά πόσο καλλιεργείτε τη σχέση (χρησιμοποιώντας θετικό τόνο και επιλέγοντας προσεκτικά τις λέξεις σας).
Προγραμματισμός δραστηριοτήτων και ενεργοποίηση συμπεριφοράς. Ο προγραμματισμός δραστηριοτήτων (σχεδιασμός της ολοκλήρωσης μιας εργασίας σε συγκεκριμένο χρόνο) και η ενεργοποίηση συμπεριφοράς (το να ενθαρρύνετε τον εαυτό σας να ασχοληθεί με μια εργασία ακόμη και όταν δεν θέλετε) είναι δύο τεχνικές που συνεργάζονται για να αλλάξουν τη διάθεσή σας, αλλάζοντας τη συμπεριφορά σας.
Η CBT δεν απαιτεί διά βίου δέσμευση. Συνήθως περιλαμβάνει εβδομαδιαίες συνεδρίες των 50 λεπτών, για οκτώ με δώδεκα εβδομάδες. Ζητήστε από τον γιατρό πρωτοβάθμιας φροντίδας παραπομπή σε θεραπευτή CBT ή επικοινωνήστε με τον ασφαλιστικό σας φορέα για να βρείτε θεραπευτές CBT. «Εάν δεν νιώθετε άνετα με τις συνεδρίες με φυσική παρουσία, μπορεί επίσης να διατίθενται τηλεσυνεδρίες», προσθέτει η Burbridge.
