Τα μικρά μοβ μούρα των θάμνων και των δέντρων κουφοξυλιάς χρησιμοποιούνται εδώ και αιώνες ως γιατροσόφι για ιογενή νοσήματα, όπως το κοινό κρυολόγημα και η γρίπη.
Σήμερα μπορείτε να αγοράσετε μια ποικιλία από συμπληρώματα παρασκευασμένα από σαμπούκο, όπως σιρόπια, χάπια, παστίλιες, ζελεδάκια, τσάγια και βάμματα.
Τα περισσότερα από αυτά τα προϊόντα διαφημίζουν την ικανότητά τους να ενισχύουν το ανοσοποιητικό σας σύστημα. Αυτό δεν σημαίνει ότι λειτουργούν.
«Το σιρόπι ή το τσάι σαμπούκου μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της διάρκειας και της βαρύτητας των συμπτωμάτων του κρυολογήματος και της γρίπης», λέει ο δρ Darshan Mehta, ιατρικός και εκπαιδευτικός διευθυντής στο Κέντρο Ολιστικής Υγείας Osher στο συνεργαζόμενο με το Χάρβαρντ Brigham and Women’s Hospital.
Ωστόσο, τα στοιχεία γι’ αυτά τα οφέλη δεν είναι τεκμηριωμένα, καθώς οι μελέτες ήταν περιορισμένες και οι περισσότερες δεν συνέκριναν τον σαμπούκο με τις καθιερωμένες θεραπείες, προσθέτει ο δρ Mehta.
Πώς επηρεάζει ο σαμπούκος το ανοσοποιητικό σύστημα
Ο σαμπούκος περιέχει κάποιες ουσίες που ονομάζονται ανθοκυανίνες, οι οποίες προσδίδουν στα συγκεκριμένα μούρα το χαρακτηριστικό σκούρο μοβ, μπλε και μαύρο χρώμα τους. Οι αντιοξειδωτικές αυτές ουσίες θεωρείται ότι προάγουν την υγιή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και καταπολεμούν τη φλεγμονή.
Εργαστηριακές μελέτες και μελέτες σε ζώα έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι τα εκχυλίσματα σαμπούκου περιέχουν ουσίες οι οποίες διεγείρουν τα κύτταρα που εμπλέκονται στην παραγωγή μιας ανοσολογικής απόκρισης.
Δεδομένου, όμως, ότι αυτές οι δράσεις δεν έχουν επιβεβαιωθεί σε ανθρώπους, η δυνατότητά τους για βελτίωση της λειτουργίας του ανθρώπινου ανοσοποιητικού συστήματος παραμένει ασαφής, λέει ο δρ Mehta.
Το ενδιαφέρον για τις υποτιθέμενες ιδιότητες ενίσχυσης του ανοσοποιητικού που αποδίδονται σε διατροφικά συμπληρώματα όπως ο σαμπούκος αυξήθηκε στη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, σύμφωνα με μια ανασκόπηση του 2021 στο BMC Complementary Medicine and Therapies.
Η ανασκόπηση περιλάμβανε πέντε τυχαιοποιημένες μελέτες για την αντιμετώπιση ή την πρόληψη των αναπνευστικών ιογενών νόσων με σαμπούκο. Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι τα συμπληρώματα σαμπούκου μπορεί να βοηθούν στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων κρυολογήματος και γρίπης, συντομεύοντας ενδεχομένως τη διάρκεια ενός κρυολογήματος κατά περίπου δύο ημέρες.
Ωστόσο, η μία μελέτη που εξέταζε την ικανότητα του σαμπούκου να προλαμβάνει τα κρυολογήματα δεν κατέληξε σε κάποιο συμπέρασμα.
Ανεπιθύμητες ενέργειες και κίνδυνοι του σαμπούκου
Τα συμπληρώματα σαμπούκου φαίνεται ότι είναι ασφαλή, λέει ο δρ Mehta. Στις κλινικές μελέτες οι ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως η ναυτία, ο εμετός ή η διάρροια, ήταν ήπιες και σπάνιες.
Οι αλλεργικές αντιδράσεις είναι επίσης πιθανές. Θεωρητικά, ο σαμπούκος θα μπορούσε να διεγείρει το ανοσοποιητικό σύστημα και να παροξύνει αυτοάνοσα νοσήματα όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα, ο λύκος ή η πολλαπλή σκλήρυνση.
Ωστόσο, δεν υπάρχουν στοιχεία που να τεκμηριώνουν ότι αυτό συμβαίνει. Και η ανασκόπηση του 2021 δεν εντόπισε στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η λήψη συμπληρωμάτων σαμπούκου διεγείρει υπερβολικά το ανοσοποιητικό σύστημα.
Όσοι όμως ενδιαφέρονται να παρασκευάσουν το δικό τους σιρόπι ή βάμμα σαμπούκου θα πρέπει να προσέχουν: τα ωμά ή άγουρα μούρα σαμπούκου και άλλα μέρη του δέντρου της κουφοξυλιάς, όπως τα φύλλα και οι βλαστοί, περιέχουν ουσίες που παράγουν δηλητηριώδες κυάνιο.
Μπορούν να προκαλέσουν ναυτία, εμετό και έντονη διάρροια, και οι μεγάλες ποσότητες της τοξίνης μπορεί να προκαλέσουν σοβαρή νόσο. Το σιγανό βράσιμο των μούρων για τουλάχιστον 20 λεπτά εξαλείφει αυτόν τον κίνδυνο.
Σημαντική συμβουλή για τα συμπληρώματα σαμπούκου
«Σε υγιείς ενήλικες, η λήψη συμπληρωμάτων σαμπούκου για σύντομο διάστημα για ανακούφιση από τα συμπτώματα ενός κρυολογήματος ή μιας γρίπης είναι μάλλον ασφαλής», δηλώνει ο δρ Mehta.
Μη βασίζεστε όμως στον σαμπούκο για να αποτρέψετε αυτά τα νοσήματα. Αντιθέτως, προστατευθείτε με συνήθειες που βασίζονται στον κοινό νου.
Όπως ισχύει για όλα τα διατροφικά συμπληρώματα, τα προϊόντα σαμπούκου δεν θεωρούνται φάρμακα από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) των ΗΠΑ. Έτσι, προτού αγοράσετε κάποιο συμπλήρωμα, αναζητήστε στοιχεία που να δείχνουν ότι έχει υποβληθεί σε έλεγχο καθαρότητας και σε ποιοτικό έλεγχο.
Για παράδειγμα, αναζητήστε το Σήμα Επικύρωσης από τη USP (Φαρμακοποιία των ΗΠΑ) στην ετικέτα του προϊόντος: υποδηλώνει ότι το προϊόν περιέχει τα συστατικά που αναφέρονται, στις ποσότητες και στις δραστικότητες που δηλώνονται, και ότι είναι ελεύθερο από επιμολύνσεις.
Δεν υπάρχει συνιστώμενη τυπική δόση σαμπούκου – τα προϊόντα ποικίλλουν πολύ ως προς τη φαρμακοτεχνική τους μορφή και την ποσότητα δραστικής ουσίας που περιέχουν. Ελέγξτε την ετικέτα του προϊόντος και μην υπερβαίνετε την προτεινόμενη δοσολογία.
Κάποιοι συνιστούν να ξεκινήσετε τα συμπληρώματα σαμπούκου εντός 24 έως 48 ωρών από την έναρξη των συμπτωμάτων κρυολογήματος ή γρίπης.
Αν λαμβάνετε φάρμακα, συμβουλευθείτε τον γιατρό σας πριν χρησιμοποιήσετε σαμπούκο ή άλλα φυτικά προϊόντα, καθώς μερικές φορές μπορεί να υπάρχουν βλαβερές αλληλεπιδράσεις.
Αποφύγετε τον σαμπούκο εάν είστε έγκυος ή θηλάζετε ή αν έχετε κάποιο αυτοάνοσο νόσημα.
