Οικολογικά Χριστούγεννα

Οι γιορτές των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς είχαν

συνδεθεί, ειδικά τις τελευταίες δεκαετίες, με τα πολλά δώρα, τη

μεγάλη -συχνά υπερβολική- κατανάλωση για φαγητό, διακόσμηση και

διασκέδαση. Η χαρά και η ψυχική ανάταση, που μπορούν να δώσουν σε

μικρούς αλλά και σε μεγαλύτερους αυτές οι υπέροχες χειμωνιάτικες

γιορτές, συνδυάστηκαν μονόπλευρα με μια έξαρση του καταναλωτισμού.

Τα τεράστια πακέτα δώρων ή τα πολυφωτισμένα (συχνά κακόγουστα)

σπίτια δεν ήταν χωρίς συνέπειες στο περιβάλλον και στη φύση, ενώ

αφήνουν βαρύ αποτύπωμα στον πλανήτη.

Τα Χριστούγεννα κάλλιστα θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν «η

γιορτή των σκουπιδιών», αφού οι κάδοι των πόλεων ξεχειλίζουν από

πλαστικές συσκευασίες παιχνιδιών και άλλων αντικειμένων. Εχει

υπολογιστεί στην Αθήνα ότι τα απορριπτόμενα σκουπίδια αυξάνονται το

εορταστικό 15νθήμερο πάνω από 50%, εκτροχιάζοντας το σύστημα

αποκομιδής. Ταυτόχρονα, η κατανάλωση ενέργειας (για φωτισμό,

θέρμανση και μετακινήσεις) αυξάνεται σημαντικά. Μεγάλες είναι οι

απώλειες σε δάση για τις κάρτες και το χαρτί περιτυλίγματος.

Σχετική έρευνα στη Βρετανία κατέδειξε ότι για την παραγωγή του 1,7

δισεκατομμυρίου ευχετήριων καρτών κόπηκαν 300.000 δέντρα, ενώ άλλα

40.000 δέντρα θυσιάστηκαν για το χαρτί περιτυλίγματος! Δεν υπάρχουν

ανάλογες έρευνες στην Ελλάδα, όπου σίγουρα τα μεγέθη είναι πολύ

λιγότερα, αλλά η εικόνα είναι ανάλογη.

Η βαρυχειμωνιά της κρίσης και της ασφυκτικής λιτότητας, τα

προηγούμενα χρόνια και ειδικά φέτος, έχουν βέβαια τροποποιήσει την

εικόνα, καθώς οι περισσότερες οικογένειες προχωρούν σε μεγάλους

περιορισμούς των καταναλωτικών εξόδων, με συνέπεια να περιορίζεται

-εκ των πραγμάτων- και το αρνητικό οικολογικό αποτύπωμα. Το ερώτημα

είναι όμως πώς μπορεί μια οικογένεια να μειώσει τα έξοδα και τα

σκουπίδια της βρίσκοντας άλλους δρόμους να ικανοποιήσει τις

ανάγκες, ζώντας (συχνά πιο αυθεντικά) τη χαρά της γιορτής; Ας δούμε

μερικές ιδέες για «οικολογικά Χριστούγεννα»:

Το δώρο είναι το «αντικείμενο του πόθου», ειδικά για τα παιδιά.

Δυστυχώς, μεγάλο μέρος των παιχνιδιών και των άλλων παιδικών δώρων

συνοδεύεται από τεράστιες συσκευασίες (συχνά μόνο για

εντυπωσιασμό), ενώ κυριαρχεί το πλαστικό κακής ποιότητας. Η

αναζήτηση πιο απλών δώρων, από ξύλο για μικρότερα παιδιά, χρήσιμων

αντικειμένων και ανθεκτικών παιχνιδιών, με όσο το δυνατόν μικρότερη

συσκευασία, είναι μια διαδικασία που θέλει χρόνο, αλλά αξίζει. Εάν

το δώρο χρειάζεται μπαταρίες, προτιμήστε τις επαναφορτιζόμενες. Για

μεγαλύτερες ηλικίες, μη διστάσετε να δώσετε πιο προσωπικά δώρα,

ακόμα και χειροποίητα (εάν πιάνουν τα χέρια σας) ή με υψηλή

συναισθηματική αξία, όπως, για παράδειγμα, ένα φωτογραφικό κολάζ

από όμορφες στιγμές. Βεβαίως, ένα καλό βιβλίο είναι το πιο ακριβό

φτηνό δώρο, για όλες τις ηλικίες.

Κατ’ εξοχήν «οικολογικά δώρα» προσφέρουν επίσης πολλές

περιβαλλοντικές οργανώσεις και άλλες πρωτοβουλίες: αντικείμενα από

ανακυκλωμένα υλικά, συμβολικές υιοθεσίες άγριων ζώων που

απειλούνται με εξαφάνιση, προϊόντα βιώσιμης παραγωγής και «δίκαιου

εμπορίου» («fair trade»). Υπάρχουν επίσης και τα άυλα δώρα, όπως η

προσφορά εισιτηρίων για μια παράσταση, για ένα μουσείο κ.λπ.

Το περιτύλιγμα του δώρου εντυπωσιάζει, αλλά είναι τελικά το

περιεχόμενο που μετράει, όπως και η προστασία του περιβάλλοντος.

Γι’ αυτό καλό είναι να αποφύγουμε το πολύχρωμο χαρτί, και εάν

θέλουμε οπωσδήποτε περιτύλιγμα, να χρησιμοποιήσουμε παλιότερα υλικά

και για δέσιμο σπάγκο και υφασμάτινες κορδέλες που μπορούν να

αξιοποιηθούν ξανά.

Ποσότητα και ποιότητα

Τις γιορτές ανεβαίνει πολύ η κατανάλωση φαγητού και γλυκών. Το

πρώτο που πρέπει να προσέξουμε είναι η ίδια η ποσότητα, τόσο για

λόγους υγείας όσο και για λόγους οικονομίας. Ενας καλύτερος

υπολογισμός των πραγματικών αναγκών μειώνει το φαγητό που πετιέται

(πόσο κρίμα, ειδικά σήμερα). Η αγορά προϊόντων από τον τόπο μας

διευκολύνει στο να έχουμε καλύτερη εικόνα για την ποιότητά τους.

Ταυτόχρονα, μειώνεται η επιβάρυνση του περιβάλλοντος. Μια

γαλοπούλα, για παράδειγμα, που ταξίδεψε από την Ολλανδία για να

φτάσει στο πιάτο μας, άφησε (έστω… άθελά της) επιπλέον αέρια του

θερμοκηπίου. Ποιοτικά, απαλλαγμένα από φυτοφάρμακα και άλλα χημικά,

και σε λογικές τιμές είδη για τη σαλάτα μας και για το τραπέζι μας

μπορούμε να βρούμε κατ’ αρχήν στις βιολογικές λαϊκές αγορές ή σε

άλλα σημεία.

Ξεδιαλέγουμε ό,τι απομένει στο τέλος. Δεν τα πετάμε όλα στους

κοινούς κάδους. Κρατάμε όσα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν,

βάζουμε για κομποστοποίηση τα οργανικά (εφόσον υπάρχει υποδομή) και

πάμε στους κατάλληλους κάδους τα ανακυκλώσιμα υλικά. Για να κάνει

και ο πλανήτης… Χριστούγεννα.

Ουσιαστικό βήμα για «πράσινα Χριστούγεννα» αποτελεί η αποφυγή

αποστολής ευχετήριων καρτών με το παραδοσιακό ταχυδρομείο, τις

οποίες μπορούμε να αντικαταστήσουμε με ηλεκτρονικές κάρτες, τις

οποίες θα αποστείλουμε μέσω του Διαδικτύου.

Επίσης, τα φωτάκια με τα οποία θα διακοσμήσουμε το σπίτι καλό

είναι να είναι εξοικονόμησης ενέργειας τύπου Led και βεβαίως να μην

κάνουμε υπερβολές. Στα εορταστικά τραπέζια, και όχι μόνο, μπορούμε

να χρησιμοποιήσουμε τον φωτισμό των κεριών, που είναι πιο

ατμοσφαιρικός και οικονομικός.

Εάν λείπουν στολίδια από τα χριστουγεννιάτικα δέντρα, μπορούμε

να μην τα συμπληρώσουμε με αγορασμένα πλαστικά, αλλά να φτιάξουμε

δικά μας. Από παλιές κάρτες, από πηλό, από υλικά της φύσης, από

ανακυκλωμένο χαρτί ή χαρτόνι, μπορούν να γίνουν ωραία στολίδια,

προσφέροντας και μια δημιουργική απασχόληση στα παιδιά.

Οι μετακινήσεις στις γιορτές επιβαρύνουν επίσης πολύ το

περιβάλλον. Καθώς γίνονται συνήθως με το Ι.Χ. αυτοκίνητο, οι

εκπομπές ρύπων ανεβαίνουν πολύ. Δεν είναι τυχαίο ότι ορισμένες

ημέρες και νύχτες των γιορτών (όπως το βράδυ της Πρωτοχρονιάς) οι

μετρήσεις ρύπων που προκαλούνται από τις εξατμίσεις των Ι.Χ.

αυτοκινήτων πιάνουν κόκκινο. Η χρήση των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς

όσο το δυνατόν περισσότερο (καθώς τα δρομολόγιά τους αραιώνουν

περισσότερο τις γιορτές), η αποφυγή χρήσης του Ι.Χ. και η

«οικολογική οδήγηση» χαμηλών εκπομπών καυσαερίων είναι απαραίτητες

όλο τον χρόνο και τις γιορτές.