λύματα
Μια λίμνη υπό πολιορκία. Μολονότι όλοι συνηγορούν στην τεράστια
οικολογική σημασία της Παμβώτιδας, της δεύτερης αρχαιότερης λίμνης
της Ευρώπης, μετά την Αχρίδα, ηλικίας 5 εκατ. ετών, τα λόγια από τα
έργα παραμένουν μακριά, με τις οικιστικές πιέσεις, την αστική και
βιομηχανική ρύπανση και την ολιγωρία των αρχών να συμβάλλουν στη
συνεχιζόμενη υποβάθμιση του σπάνιου οικοσυστήματος.
Σύμφωνα με τους περιβαλλοντικούς φορείς, για μεγάλο τμήμα του
λεκανοπεδίου των Ιωαννίνων η Παμβώτιδα αποτελεί μια υδάτινη
χωματερή. Εκεί καταλήγουν τα αστικά λύματα, καθώς δεν έχουν
συνδεθεί όλοι οι οικισμοί με το αποχετευτικό δίκτυο, ενώ οι
βιολογικοί καθαρισμοί αντιστοιχούν σε σαφώς μικρότερο πληθυσμό.
Κάθε φορά που βρέχει, ένα λεκανοπέδιο 150.000 κατοίκων κυριολεκτικά
«ξεπλένεται» στη λίμνη, με ό,τι αυτό συνεπάγεται, καθώς δεν έχει
προβλεφθεί επεξεργασία των ομβρίων υδάτων. Την ίδια ώρα, οι 700
περίπου κτηνοτροφικές και κυρίως πτηνοτροφικές μονάδες που
αναπτύσσονται στην περιοχή επιβαρύνουν με τα δικά τους απόβλητα τη
λίμνη. Πρόσφατη καταγραφή έδειξε ότι τα στερεά απόβλητά τους είναι
διπλάσια από αυτά ολόκληρης της πόλης, με αποτέλεσμα, σύμφωνα με
έκθεση του ΤΕΕ Ηπείρου, στη λίμνη να καταλήγουν περισσότεροι από 40
τόνοι φωσφόρου. Εξαιτίας όλων των παραπάνω η Παμβώτιδα
χαρακτηρίζεται σήμερα ευτροφική λίμνη (ευτροφισμός είναι η
υπερανάπτυξη της χλωρίδας που καταναλώνει το οξυγόνο της λίμνης με
αποτέλεσμα να είναι αδύνατη η ανάπτυξη υδρόβιων ζώων), φαινόμενο
που επιβαρύνεται και από το γεγονός ότι λόγω μιας σειράς
παρεμβάσεων η λίμνη δεν επικοινωνεί πλέον με τις καρστικές πηγές
αποτελώντας ένα εν πολλοίς «κλειστό» σύστημα.
Πιέσεις για δόμηση
«Μπούκες καταλήγουν στη λίμνη σχεδόν από όλες τις πλευρές», λέει
στην «Κ» ο πρόεδρος του Φορέα Διαχείρισης Παμβώτιδας κ. Τσουμάνης
(ανέλαβε πριν από 1,5 χρόνο). «Είναι η εύκολη λύση, και όταν δεν
υπάρχει κανένας έλεγχος είναι αυτή που επιλέγεται». Την ίδια ώρα,
έντονες εξακολουθούν να είναι οι πιέσεις για δόμηση στις όχθες της
Παμβώτιδας. «Οι πιέσεις είναι ασφυκτικές για «εκμετάλλευση» της
λίμνης. Ηδη, στα σκαριά βρίσκεται η χωροθέτηση τριών ξενοδοχειακών
μονάδων στην προστατευόμενη παράκτια ζώνη». Πράγματι, η Περιφέρεια
Ηπείρου έχει ήδη εγκρίνει τους περιβαλλοντικούς όρους για την
εγκατάσταση των μονάδων, παρότι το Προεδρικό Διάταγμα Προστασίας
Παμβώτιδας το απαγορεύει. «Ισως όμως δεν είναι τυχαίο το γεγονός
ότι παρότι η διαβούλευση για το σχετικό Π.Δ. έχει ολοκληρωθεί εδώ
και ένα χρόνο, δεν υποβάλλεται προς ψήφιση» λέει ο κ. Τσουμάνης.
Αξίζει να αναφερθεί επίσης ότι η ανέγερση των ξενοδοχείων
προωθείται, μολονότι έχει λάβει αρνητική γνωμοδότηση από τον Φορέα
Διαχείρισης Παμβώτιδας. Για προσπάθεια αποχαρακτηρισμού της
παράκτιας ζώνης των 300 μ. της προστατευόμενης περιοχής της λίμνης
έκανε λόγο ο ευρωβουλευτής των Οικολόγων Πρασίνων κ. Μ. Τρεμόπουλος
σε ερώτησή του. Στο θέμα έχει παρέμβει και το ΤΕΕ Ηπείρου, με
επιστολή προς το υπουργείο Περιβάλλοντος (10 Νοεμβρίου),
σημειώνοντας ότι «οποιαδήποτε περαιτέρω καθυστέρηση (σ.σ. στη
θεσμοθέτηση του Π.Δ.) ενθαρρύνει την προώθηση ενεργειών που
επιφέρουν καθημερινά αποτελέσματα μη αναστρέψιμα με σημαντικές
επιπτώσεις στην προστασία του περιβάλλοντος και στον ορθολογικό
χωροταξικό σχεδιασμό του λεκανοπεδίου Ιωαννίνων».
Το οικοσύστημα όμως επιμένει. Παρότι οι πληθυσμοί ορισμένων
ενδημικών ειδών, όπως για παράδειγμα του ψαριού τσίμα ή μαρίδας της
λίμνης και του ορθόπτερου Chorthi-ppus Iacustris, έχουν πληγεί
μάλλον ανεπανόρθωτα, η λίμνη εξακολουθεί να αποτελεί καταφύγιο για
δεκάδες άλλα σπάνια και προστατευόμενα είδη. Στους υγροτόπους της
αναπαράγονται η βαλτόπαπια, η λαγγόνα και το κερκινέζι, ενώ εκεί
απαντάται και ο «διάσημος» αργυροπελεκάνος, ο μαυροπελαργός και ο
τσίφτης. Ως γνωστόν, η λίμνη Ιωαννίνων ανήκει στο Δίκτυο
Προστατευόμενων Περιοχών Natura 2000, ενώ το καλοκαίρι στο δίκτυο
εντάχθηκε το σύνολο του λεκανοπεδίου Ιωαννίνων περιμετρικά της
πόλης, λόγω της μεγάλης οικολογικής του αξίας, ξεσηκώνοντας φυσικά
θύελλα αντιδράσεων από φορείς της περιοχής.
