Πιο ευάλωτες οι γυναίκες στις φυσικές καταστροφές
Εχουν 14 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα από τους άντρες να χάσουν τη
ζωή τους.
Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΦΩΤΙΑΔΗ
«Πυρ, γυνή και θάλασσα» λέει το αρχαίο ρητό, ταυτίζοντας τη
γυναικεία φύση με τα παντοδύναμα φυσικά στοιχεία, τα οποία μπορούν
να αποβούν μοιραία για την ανθρώπινη ζωή. Ωστόσο, η επιστημονική
έρευνα έρχεται σήμερα να ανατρέψει παρόμοιες δοξασίες,
αποδεικνύοντας ότι οι γυναίκες όχι μόνον δεν διαθέτουν μεταφυσικές
προστατευτικές δυνάμεις, αλλά είναι ιδιαίτερα ευάλωτες στις φυσικές
καταστροφές, όπως η κλιματική αλλαγή. Εν προκειμένω, μια γυναίκα
έχει δεκατέσσερις φορές περισσότερες πιθανότητες να χάσει τη ζωή
της από τις συνέπειες των κλιματικών αλλαγών στον πλανήτη. Το θέμα
ανέδειξε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή η Γαλλίδα ευρωβουλευτής των
Πρασίνων Nicole Kiil-Nielsen η οποία πρότεινε συγκεκριμένες
πολιτικές για την εξάλειψη της εν λόγω ανισότητας.
Στο Μπανγκλαντές το 90% των θυμάτων των πλημμυρών που προέκυψαν
ως συνέπεια του κυκλώνα το 1991 ήταν γυναίκες, γιατί είτε δεν είχαν
πρόσβαση στην πληροφόρηση ώστε να εγκαταλείψουν τις εστίες τους
έγκαιρα είτε δεν μπορούσαν να το κάνουν χωρίς την έγκριση του
συζύγου τους. Στην Αφρική, καθώς οι γυναίκες κατά 80% έχουν τον
ρόλο της τροφού, που εξασφαλίζει το φαγητό και το νερό στην
οικογένεια, εκτίθενται κατ’ εξοχήν στις δυσμενείς συνθήκες που
διαμορφώνονται από την κλιματική αλλαγή. «Η συλλογή νερού είναι ένα
χαρακτηριστικό παράδειγμα» αναφέρει στην «Κ» η Γαλλίδα
ευρωβουλευτής. «Σε χώρες της Αφρικής και της Ασίας οι γυναίκες
περπατούν κατά μέσο όρο 6 χιλιόμετρα για να βρουν και εν συνεχεία
να κουβαλήσουν στους δικούς τους νερό». To μέλλον διαγράφεται
δυσοίωνο, αν λάβουμε υπόψη μας τόσο τις προβλέψεις για το φαινόμενο
του θερμοκηπίου όσο και τις υφιστάμενες ανισότητες εις βάρος των
γυναικών – τις οποίες η οικονομικοκοινωνική συγκυρία εντείνει.
Υπενθυμίζουμε ότι το 70% των φτωχών που ζουν με λιγότερο του ενός
δολαρίου την ημέρα είναι γυναίκες, όπως 70% όσων εργάζονται στην
αγροτική παραγωγή στις αναπτυσσόμενες χώρες είναι και πάλι
γυναίκες. Παράλληλα, το 75% με 80% των προσφύγων είναι γυναίκες και
προβλέπεται ότι η κλιματική αλλαγή θα προκαλέσει αναγκαστικές
μετακινήσεις πληθυσμών.
Ικανές να πάρουν θέση
Δυστυχώς, οι ανισότητες δεν σταματούν ούτε στα σύνορα της
Ευρώπης, παρότι βέβαια η θέση των γυναικών είναι σαφώς καλύτερη. Ο
καύσωνας του 2003 άφησε πίσω του πολλά θύματα, εκ των οποίων το 70%
ήταν γυναίκες. Οπως είναι αναμενόμενο, στην Ευρώπη οι γυναίκες
είναι και περισσότερο ευαισθητοποιημένες και ενημερωμένες γύρω από
τα περιβαλλοντικά θέματα, όπως διεφάνη σε δημοσκόπηση στο πλαίσιο
του ευρωπαϊκού προγράμματος LIFE στη Γερμανία, κάτι που τις καθιστά
ταυτόχρονα ικανές να πάρουν θέση έναντι του προβλήματος.
Η Γαλλίδα ευρωβουλευτής προτείνει στους ιθύνοντες ακριβώς αυτό,
να «αφουγκραστούν» αρχικά τις γυναίκες, η φωνή των οποίων ελάχιστα
«ακούγεται» εξαιτίας της ισχνής αντιπροσώπευσής τους στα κέντρα
αποφάσεων. «Προτείνω να αυξηθεί η συμμετοχή των γυναικών στις
αντιπροσωπείες που οργανώνουν τις συνομιλίες για την κλιματική
αλλαγή στο 40%, να εφαρμόσουμε, δηλαδή, το σύστημα της ποσόστωσης»,
επισημαίνει η Γαλλίδα πολιτικός.
Ακόμα, προτείνει τη συστηματική συλλογή στοιχείων απ’ όλες τις
χώρες για υφιστάμενα προγράμματα που αφορούν την κλιματική αλλαγή,
την οποία οι γυναίκες λόγω κοινωνικών και οικονομικών συνθηκών,
αλλά και λόγω φυσιολογίας τη βιώνουν πολύ πιο έντονα.
Η κ. Kiil-Nielsen κάνει λόγο για λύσεις προσαρμοσμένες τόσο στο
φύλο όσο και στις ανάγκες του κάθε τόπου. «Δεν τίθεται θέμα
ανταγωνισμού των πολιτικών για την ισότητα των ανδρών-γυναικών και
εκείνων για το κλίμα, αλλά ταυτόχρονης προόδου» καταλήγει.
«Μέχρι σήμερα, σε κάθε κρίση, σε κάθε επανάσταση, μας λένε ότι
πρώτα πρέπει να επιλύσουμε το πρόβλημα και κατόπιν να ασχοληθούμε
με τα δικαιώματα των γυναικών. Πρόκειται όμως για μια παρωχημένη
και αναποτελεσματική λογική. Η σημερινή πρόκληση της κλιματικής
αλλαγής είναι άμεσα συνδεδεμένη με τις ανισότητες και το φύλο, γι’
αυτό πρέπει να αντιμετωπιστεί με ευρύτερο σχεδιασμό».
