ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Για μια τσιμεντούπολη όπως είναι η Θεσσαλονίκη, που
διαθέτει ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά πρασίνου ανά κάτοικο στην
Ελλάδα -αν όχι το χαμηλότερο-, ο χαρακτηρισμός «πράσινη πρωτεύουσα»
μόνο θυμηδία μπορεί να προκαλέσει. Και όμως. Η Θεσσαλονίκη επιμένει
να… βλέπει πράσινο και διεκδικεί τον τίτλο της Πράσινης
Ευρωπαϊκής Πρωτεύουσας το 2014. Οπως λένε μάλιστα και οι εκπρόσωποι
του δήμου, «είναι η πρώτη φορά που μια ελληνική πόλη καταθέτει
αίτηση για τον συγκεκριμένο θεσμό, που γεννήθηκε το 2010 με
πρωτοβουλία της Επιτροπής Περιβάλλοντος». Ο τίτλος, έπειτα από
διαγωνιστική διαδικασία, απονέμεται κάθε χρονιά και σε άλλη
πόλη.
«Ο τίτλος «Πράσινη Πρωτεύουσα της Ευρώπης – European Green
Capital» δεν απονέμεται μόνο σε πόλεις που έχουν επιτύχει υψηλούς
περιβαλλοντικούς στόχους, αλλά και σε πόλεις που παρουσιάζουν
αξιόλογη δράση και φιλόδοξο προγραμματισμό για την προστασία του
περιβάλλοντος, την αειφόρο ανάπτυξη, τη βελτίωση της ποιότητας ζωής
μέσα στον αστικό χώρο και μπορούν να γίνουν παράδειγμα για άλλες
πόλεις», εξηγεί ο αντιδήμαρχος Περιβάλλοντος, Ποιότητας Ζωής και
Ελεύθερων Χώρων Κ. Ζέρβας.
Υπό αυτές τις προϋποθέσεις, και η Θεσσαλονίκη έχει να επιδείξει
πτυχές της και έχει δικαίωμα στο… όνειρο. Μαζί της, τον τίτλο
ονειρεύονται άλλες 19 πόλεις. Aνάμεσά τους η Βιέννη, οι Βρυξέλλες,
το Παρίσι, το Τορίνο, η Προύσα, το Τάμπερε. Την περίοδο αυτή είναι
υπό αξιολόγηση από επιτροπή ειδικών οι αιτήσεις που έχουν κατατεθεί
και τον Απρίλιο θα καταρτιστεί ο κατάλογος με τις τελικές επιλογές.
Τον Ιούνιο θα ανακοινωθεί η νικήτρια πόλη.
Πρώτη τον τίτλο απέσπασε η Στοκχόλμη (2010) και τη σκυτάλη έχουν
πάρει το Αμβούργο (2011), η Βιτόρια (2012) και η Νάντη (2013).
Σήμερα, τέσσερις στους πέντε Ευρωπαίους ζουν σε αστικές περιοχές.
Συνεπώς η καθημερινότητα και η ποιότητα ζωή τους εξαρτώνται σε
μεγάλο βαθμό από τις προσπάθειες που καταβάλλουν οι ίδιες οι πόλεις
για τη βελτίωση του αστικού περιβάλλοντος (πράσινο, διαχείριση
αποβλήτων), βελτίωση των συγκοινωνιών. Ο στόχος της επιτροπής
Περιβάλλοντος είναι απλός: «Αν βελτιωθεί τοπικά το αστικό
περιβάλλον, έχουμε κατά συνέπεια αστική πρόοδο στη βελτίωση του
ευρωπαϊκού περιβάλλοντος γενικότερα».
«Η συμμετοχή της Θεσσαλονίκης σηματοδοτεί μια νέα αντίληψη για
τον τρόπο αντιμετώπισης των περιβαλλοντικών προκλήσεων, λέει ο κ.
Ζέρβας. «Σαφώς -προσθέτει- υπάρχει περιθώριο βελτίωσης σε πολλούς
τομείς, αλλά η Θεσσαλονίκη δεν έχει να αντιμετωπίσει περισσότερα
προβλήματα από τις υπόλοιπες πόλεις του ευρωπαϊκού Νότου. Αυτή η
υποψηφιότητα αποτελεί μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να συγκεντρώσουμε
επιτέλους και να αξιολογήσουμε τα δεδομένα που επηρεάζουν και
επιβαρύνουν την ποιότητα ζωής μας, να ”μετρηθούμε” και να
συγκρίνουμε τις δράσεις μας με αντίστοιχες άλλων πόλεων».
Η κατάρτιση του φακέλου της υποψηφιότητας ήταν εθελοντική
(μηδενικό κόστος δηλαδή για τον δήμο). Για τη συλλογή των στοιχείων
υπό τον συντονισμό της Αντιδημαρχίας Περιβάλλοντος συνεργάστηκαν
δεκάδες φορείς της πόλης. Ολοι οι φάκελοι των υποψηφιοτήτων
περιλαμβάνουν στοιχεία για 12 διαφορετικές ενότητες στο περιβάλλον
μιας πόλης, όπως η (τοπική) συμβολή στην παγκόσμια κλιματική
αλλαγή, τοπικές μεταφορές, ποιότητα ατμόσφαιρας, παραγωγή και
διαχείριση απορριμμάτων, κατανάλωση νερού, οικολογική καινοτομία,
περιβαλλοντική διαχείριση, ενεργειακή απόδοση κ.λπ. Τα στοιχεία για
τη Θεσσαλονίκη αντλήθηκαν από 25 οργανισμούς, εταιρείες του
Δημοσίου, πανεπιστημιακά και ερευνητικά κέντρα, υπουργεία.
Τα μειονεκτήματα
Η ηχορρύπανση και η πυκνή δόμηση θεωρούνται τα μεγάλα ελαττώματά
της. Το παραλιακό μέτωπο, το περιαστικό πράσινο και οι αμέτρητες
δυνατότητες αναβάθμισης του αστικού περιβάλλοντος είναι, σύμφωνα με
τον κ. Ζέρβα, τα δυνατά της σημεία. «Η πρωτοβουλία να διεκδικήσουμε
αυτόν τον θεσμό θα τροφοδοτήσει την πόλη με εμπειρίες, ιδέες και
προτάσεις. Θα εμπνεύσει τους Θεσσαλονικείς να υιοθετήσουν κοινούς
στόχους με τους κατοίκους των άλλων πόλεων της Ευρώπης, στόχους
βελτίωσης της ποιότητας της ζωής τους», ανέφερε. «Εχουμε πολύ δρόμο
μπροστά μας», τονίζει ο κ. Ζέρβας, «αλλά έχουν γίνει σημαντικές
προσπάθειες. Επιπλέον, δύο μεγάλα έργα, το μετρό και η ανάπλαση της
παραλίας, σε συνδυασμό με μικρότερες παρεμβάσεις, δίνουν νέα πνοή
στο αστικό περιβάλλον».
Ο δρόμος που θα αποκτήσει «Κήπους της Βροχής»
«Κήπους της Βροχής» στον πρώτο ειδικά σχεδιασμένο δρόμο
αντιπλημμυρικής προστασίας θα δημιουργήσει σύντομα ο Δήμος
Θεσσαλονίκης, εφαρμόζοντας στην πιο πυκνοδομημένη περιοχή της πόλης
πρόγραμμα ολοκληρωμένης (οικολογικής) διαχείρισης των ομβρίων
υδάτων.
Την πρόταση υπέβαλε (μαζί με τον Δήμο Χασκόβου Βουλγαρίας) η
Αντιδημαρχία Περιβάλλοντος, στο έργο Integrated Green Cities που
αφορά τη διαχείριση του αστικού πρασίνου, και ο Δήμος της
Θεσσαλονίκης θα υλοποιήσει το καινοτόμο σχέδιο στο πλαίσιο του
εγκεκριμένου ήδη προγράμματος. Παρόμοιες καινοτομίες που αξιοποιούν
τα νερά της βροχής υπέρ του πρασίνου και της αντιμετώπισης
πλημμυρών αποτελούν διαδεδομένη πρακτική στο ευρωπαϊκό αστικό
τοπίο, αλλά στην Ελλάδα ακόμη δεν εφαρμόζονται.
Η Αντιδημαρχία Καθαριότητας έχει επιλέξει για τη δημιουργία των
πρώτων «Κήπων της Βροχής» τμήμα της οδού 28ης Οκτωβρίου, από Δελφών
μέχρι Βασ. Ολγας. Πρόκειται για έναν από τους κύριους οδικούς
άξονες της περιοχής, που αισθητικά και λειτουργικά θεωρείται
ιδιαίτερα υποβαθμισμένος με έντονα πλημμυρικά φαινόμενα. Με το ποσό
των 800.000 που έχει εγκριθεί από το πρόγραμμα, ο δήμος πρόκειται
να αναπλάσει εξ ολοκλήρου τον δρόμο φυτεύοντας δένδρα και φυτά με
υδροβόρα συμπεριφορά, αλλά και με αντοχή στην περίοδο ανομβρίας,
κατασκευάζοντας ειδικές δενδροδόχους που θα λειτουργούν σαν φίλτρα
συγκράτησης, καθαρισμού και διοχέτευσης των νερών στο υπέδαφος για
τον εμπλουτισμό του υδροφόρου ορίζοντα.
«Σφουγγάρι» για όμβρια
Οπως ανέφερε ο προϊστάμενος του τμήματος Δημοτικών Αλσών,
Δενδροστοιχιών και Φυτωρίων, Δ. Σωτηριάδης, «κάθε δένδρο στον δρόμο
αυτό θα διαθέτει κάτω από το ρίζωμά του «δενδροδόχο
βιοκατακράτησης», ενώ στη δενδροστοιχία θα παρεμβάλλονται ειδικά
παρτέρια, το χώμα και τα φυτά των οποίων θα λειτουργούν σαν
σφουγγάρι για τα όμβρια». Η κατασκευή των δενδροδόχων και των
«Κήπων της Βροχής» δεν θα απαγορεύει τη στάθμευση οχημάτων. Τα έργα
της 28ης Οκτωβρίου θα λειτουργήσουν ως οδηγός για εκατοντάδες
δρόμους και δεκάδες δήμους σε όλη τη χώρα. Στον οδηγό θα
περιλαμβάνεται και η τεχνική διαχείρισης των ομβρίων υδάτων σε
ανοιχτό πάρκινγκ-πλατεία, με υπόγεια δεξαμενή και με σκοπό την
επαναχρησιμοποίησή τους.
