Του ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΠΑΔΟΓΙΑΝΝΗ / Jpapadogiannis@kathimerini. gr
Την ανάγκη λήψης μέτρων από όλες τις χώρες του κόσμου ώστε να
αντιμετωπιστούν οι καταστροφικές επιπτώσεις της οικονομικής
δραστηριότητας στο κλίμα του πλανήτη, υπογραμμίζει σε συνέντευξή
του στην «Κ» ο καθηγητής Νίκολας Στερν. Ο Λόρδος Στερν την
προηγούμενη εβδομάδα βρέθηκε στη Λευκωσία και μίλησε σε συνέδριο
που διοργάνωσε η Marfin Popular Bank με τίτλο: «Αγορές
εμπορευμάτων, περιβάλλον και αλλαγή του κλίματος». Ο καθηγητής
Στερν υπογραμμίζει ότι οι κλιματολογικές συνθήκες έχουν επιδεινωθεί
και απαιτείται ταχύτερη δράση για την αντιμετώπιση της κλιματικής
αλλαγής. «Οσο καθυστερούμε τόσο μεγαλύτερο κόστος θα πληρώσουμε στο
μέλλον», υπογραμμίζει. Σημείωσε ακόμα ότι ο κόσμος βρίσκεται
αντιμέτωπος με μια εξαιρετικά δύσκολη δεκαετία, καθώς θα πρέπει να
αντιμετωπιστούν οι κίνδυνοι από την κλιματική αλλαγή, αλλά και οι
προκλήσεις που δημιουργεί η οικονομική κρίση.
– Το 2006 η έκθεσή σας για την κλιματική αλλαγή προκάλεσε
αίσθηση με την πρόβλεψη ότι η αύξηση της θερμοκρασίας στον
πλανήτη, αν δεν αντιμετωπιστεί, μπορεί να προκαλέσει απώλειες που
αντιστοιχούν από 5% έως 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης. Σήμερα, η
πρόβλεψη αυτή εξακολουθεί να ισχύει;
– Θα έλεγα ότι όχι μόνο ισχύει, αλλά η εικόνα έχει επιδεινωθεί.
Κοιτώντας πίσω φαίνεται ότι υποτιμήσαμε τους κινδύνους. Η αύξηση
των εκπομπών ρύπων τρέχει με ρυθμό υψηλότερο από αυτόν που είχαμε
εκτιμήσει στην έκθεση του 2006. Ολα δείχνουν ότι η ικανότητα του
πλανήτη να απορροφά τις επιπτώσεις της ρύπανσης είναι μικρότερη από
αυτήν που πιστεύαμε. Πολλές επιπτώσεις εκδηλώνονται πιο γρήγορα απ’
ό, τι περιμέναμε. Γενικά θα έλεγα ότι, όπως φαίνεται, το 2006
υποτιμούσαμε τους κινδύνους που έχουμε να αντιμετωπίσουμε. Από την
άλλη, η τεχνική – τεχνολογική πρόοδος έχει επίσης κινηθεί ταχύτερα
απ’ ό, τι περιμέναμε, εξέλιξη που περιορίζει σημαντικά το κόστος
αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής. Για παράδειγμα, το κόστος
παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από τα φωτοβολταϊκά συστήματα έχει
μειωθεί δραματικά τα τελευταία 5-6 χρόνια. Ωστόσο, η δράση για την
αντιμετώπιση των μεγάλων αυτών προκλήσεων είναι αργή. Οι
κλιματολογικές συνθήκες έχουν επιδεινωθεί και απαιτείται ταχύτερη
δράση για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Οσο περισσότερο
καθυστερούμε τόσο μεγαλύτερο κόστος θα πληρώσουμε στο μέλλον.
– Πόσο εκτιμάτε ότι θα ανέλθει το κόστος για την αντιμετώπιση
του προβλήματος;
– Το να θέτει κανείς το πρόβλημα της αντιμετώπισης της
κλιματικής αλλαγής σε όρους κόστους, κατά την άποψή μου, δεν είναι
σωστό. Τα κεφάλαια που θα διατεθούν αποτελούν μια μεγάλη επένδυση
όχι μόνο για το μέλλον του πλανήτη, και κατά συνέπεια το δικό μας,
αλλά και για τις οικονομίες. Οι επενδύσεις για την ανακούφιση των
περιβαλλοντικών επιπτώσεων θα οδηγήσουν σε μια μεγάλη τεχνολογική
πρόοδο και σε νέες εφευρέσεις. Αυτές οι επενδύσεις θα έχουν
πολλαπλασιαστικά θετικά αποτελέσματα στην παγκόσμια οικονομία και
δεν θα πρέπει να τις αντιμετωπίσουμε ως πρόσθετο οικονομικό βάρος
στις πλάτες των επιχειρήσεων και της κοινωνίας. Πρέπει να
οδηγήσουμε την παγκόσμια οικονομία σε μια νέα βιομηχανική
επανάσταση, που θα στηρίζεται σε ένα μεγάλο φάσμα τρόπων παραγωγής
ενέργειας, φιλικότερων στο περιβάλλον.
Εβαλε το θέμα ψηλά στην πολιτική ατζέντα
O Λόρδος Νίκολας Στερν είναι καθηγητής Οικονομικών στο London
School of Economics και πρόεδρος του Ινστιτούτου Grantham. Είναι
ειδικός σε θέματα κλιματικής αλλαγής και έχει διατελέσει σύμβουλος
της βρετανικής κυβέρνησης (2003 έως 2007). Είναι ο συγγραφέας της
έκθεσης που έγινε γνωστή διεθνώς με το όνομά του, Stern Review
Report on the Economics of Climate Change, η οποία κυκλοφόρησε το
2006. H έκθεση ποσοτικοποίησε για πρώτη φορά τους κινδύνους και το
κόστος για την παγκόσμια οικονομία εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής
που προκαλεί η ανεξέλεγκτη οικονομική δραστηριότητα. Η Εκθεση Στερν
ήταν αυτή που έβαλε το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής στην κορυφή
της πολιτικής ατζέντας. Εχει εργαστεί επίσης για τη World Bank και
την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης & Ανάπτυξης (EBDR).
«Η κρίση αποτελεί εμπόδιο»
– Υπάρχει κίνδυνος η οικονομική κρίση να απορροφήσει την
προσοχή των κυβερνήσεων και να εκτροχιάσει την προσπάθεια
αντιμετώπισης των περιβαλλοντικών προβλημάτων;
– Η οικονομική κρίση πράγματι αποτελεί εμπόδιο, καθώς προσελκύει
όλη την προσοχή και έχει καταστήσει πιο δύσκολη τη λήψη αποφάσεων
αναφορικά με την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Ωστόσο, είναι
γεγονός ότι η δύσκολη οικονομική κατάσταση και η ανάγκη
δημοσιονομικής πειθαρχίας αποτελούν πραγματικά πιεστικά προβλήματα.
Ο κόσμος βρίσκεται αντιμέτωπος με μια εξαιρετικά δύσκολη δεκαετία,
καθώς θα πρέπει η παγκόσμια οικονομία να αναδείξει ένα νέο
αναπτυξιακό μοντέλο, που να λαμβάνει υπόψη του δημοσιονομικούς
περιορισμούς. Αυτό είναι μεγάλη πρόκληση. Ομως, η αντιμετώπιση της
κλιματικής αλλαγής δεν μπορεί να περιμένει και όσο περισσότερο
καθυστερούμε, τόσο μεγαλύτερο κόστος θα πληρώσουμε. Είναι απολύτως
αναγκαίο όλες οι χώρες του κόσμου να συνεργαστούν και να λάβουν
όλες τις αναγκαίες αποφάσεις, ώστε να αντιμετωπιστούν οι
καταστροφικές επιπτώσεις της οικονομικής δραστηριότητας στο κλίμα
του πλανήτη. Οι κλιματολογικές συνθήκες έχουν επιδεινωθεί και
απαιτείται άμεση δράση για την αντιμετώπιση των μεγάλων
προκλήσεων.
– Θα μπορούσε η πράσινη ανάπτυξη να αποτελέσει διέξοδο για την
αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα;
– Ασφαλώς. Ωστόσο, η πράσινη ανάπτυξη πρέπει να αποτελεί μέρος
ενός ευρύτερου σχεδίου. Η Ελλάδα, και γενικότερα ο ευρωπαϊκός
Νότος, ξεχωρίζουν για την πλούσια ηλιοφάνεια και θα μπορούσε να
αποτελέσει ένα ευρωπαϊκό κέντρο για την παραγωγή ενέργειας μέσω
φωτοβολταϊκών συστημάτων. Η Ελλάδα σε ένα τέτοιου είδους εγχείρημα
θα μπορούσε να έχει κεντρικό ρόλο. Επιπλέον, βραχυπρόθεσμα, η
ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων, ώστε να καταστούν φιλικά προς το
περιβάλλον, μπορεί να δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας, να τονώσει
την οικονομική δραστηριότητα σε πολλούς τομείς ενισχύοντας
σημαντικά τα φορολογικά έσοδα.
– Γιατί η κλιματική αλλαγή μάς αφορά τόσο πολύ;
– Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε όλοι ότι τα τελευταία χρόνια
κινούμαστε στα ανώτατα όρια σε ό, τι αφορά το επίπεδο της
θερμοκρασίας. Ο πολιτισμός μας μπαίνει σε άγνωστα ύδατα όσον αφορά
το κλίμα και την επίδρασή του στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ο
πλανήτης μας. Οι άνθρωποι βρισκόμαστε στον πλανήτη εδώ και χιλιάδες
χρόνια και προηγήθηκε μια μακρά περίοδος αρμονικής αλληλεπίδρασης
με το περιβάλλον πριν φτάσουμε σε σημείο να καλλιεργούμε και να
παράγουμε πλεόνασμα, ώστε να μπορέσουμε να επιτύχουμε την ανάπτυξη
των κοινωνιών και του πολιτισμού. Βρισκόμαστε σε ένα μονοπάτι που
οδηγεί τη θερμοκρασία σε αύξηση κατά 3 βαθμούς σε σχέση με το
παρελθόν, που εύκολα, αν δεν προσέξουμε, μπορεί να φτάσει τους 5
βαθμούς. Ασφαλώς δεν είμαστε σίγουροι, αλλά οι πιθανότητες να δούμε
κάτι τέτοιο αυξάνονται σημαντικά. Υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις πως η
αύξηση της θερμοκρασίας θα προκαλέσει την ερημοποίηση μέρους της Ν.
Ευρώπης και μεγάλο μέρος του κόσμου θα καλυφθεί από νερό. Αυτά με
τη σειρά τους θα προκαλέσουν εκτεταμένες μετακινήσεις πληθυσμών και
ενδεχομένους λιμούς. Οι προκλήσεις είναι μεγάλες και θα πρέπει όλοι
να συνειδητοποιήσουμε γρήγορα την κατάσταση και να αναλάβουμε
δράση.
