Συγκλονίζεται η αγορά αυτοκινήτων από την κρίση και την
ύφεση, με αποτέλεσμα να αλλάζει τόσο o όγκος όσο και η φυσιογνωμία
των πωλήσεων. Η αγορά συρρικνώνεται, σαν να ακολουθεί -από την
ανάποδη- το ολυμπιακό σύνθημα «πιο λίγα, πιο μικρά, πιο φθηνά»,
παρότι το 2011 ήταν έτος απόσυρσης. Η εξέλιξη του στόλου των
αυτοκινήτων παίζει πολύ μεγάλο ρόλο για το περιβάλλον, ειδικά στην
Αθήνα και τις άλλες μεγάλες πόλεις. Aλλά και την κλιματική αλλαγή,
καθώς οι μετακινήσεις έχουν ένα διαρκώς αυξανόμενο μερίδιο στις
εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
Καθώς αυξάνεται το ποσοστό πωλήσεων των μικρών αυτοκινήτων, τα
ενεργοβόρα και ρυπογόνα τζιπ και άλλα οχήματα μεγάλης ιπποδύναμης
είτε μένουν απούλητα, είτε ακινητοποιούνται και αναζητούν μάταια
μεταπώληση. Τι σημαίνει για το περιβάλλον αυτή η διάρρηξη της
φούσκας της αγοράς αυτοκινήτων, με τις τόσο δραματικές συνέπειες
στους εργαζόμενους στον κλάδο; Από τη μία πλευρά, η κυκλοφορία
μικρότερων και λιγότερο ρυπογόνων Ι.Χ. θα έχει θετικές επιδράσεις
στο περιβάλλον και στην αντιμετώπιση του ατμοσφαιρικού νέφους.
Μπορεί επίσης να οδηγήσει σε μια πιο μετρημένη κάλυψη των
πραγματικών αναγκών μετακίνησης, που είχαν «ντοπαριστεί» από την
εμπορική προώθηση των ιδιαίτερα ακριβών και σπάταλων (σε ενέργεια
και χρήματα) οχημάτων.
Από την άλλη όμως η φτώχεια, δεν είναι ο καλύτερος σύμβουλος για
την προστασία του περιβάλλοντος, ούτε βέβαια για την ικανοποιητική
κάλυψη των αναγκών. Το ότι πολλοί αναζητούν φτηνές λύσεις σε
μεταχειρισμένα και κακοσυντηρημένα αυτοκίνητα, ότι τα οχήματα
προηγμένης τεχνολογίας (που είναι και πιο καθαρά), όπως τα
υβριδικά, μειώνουν τις πωλήσεις τους, δείχνει πόσο περίπλοκο είναι
το τοπίο.
Αυτό που λείπει, για μια ακόμα φορά, είναι ένα σχέδιο επιβίωσης
στην κρίση, φιλικό προς τον άνθρωπο και το περιβάλλον.
Οι αγοραστές ζητούν φθηνότερη κατανάλωση και χαμηλότερα
τέλη
Το μέγεθος μετράει, αλλά ανάποδα… Αυτή την περίοδο, οι
αγοραστές αυτοκινήτων αποφεύγουν τα μεγάλα, βαριά και ισχυρής
ιπποδύναμης, αυτοκίνητα και στρέφονται στα περιφρονημένα χιλιαράκια
και γενικά στα μικρά αυτοκίνητα. Εν μέσω μιας συνολικής σαρωτικής
πτώσης των πωλήσεων αυτοκινήτων, αλλάζει και η κατεύθυνση των
αγοραστών.
«Σήμερα, το όποιο ενδιαφέρον υπάρχει για αγορά αυτοκινήτου αφορά
μικρά αυτοκίνητα, χαμηλού κυβισμού από 1.000-1.400 κυβικά. Μεγάλο
μέρος των υποψηφίων αγοραστών αναζητούν μάλιστα μεταχειρισμένα
αυτοκίνητα, που κυκλοφόρησαν μετά το 2000 και με αξία που δεν θα
υπερβαίνει τα 4.000-7.000 ευρώ. Ενώ υπάρχει και η τάση για ακόμα
φθηνότερα, μέχρι 2.000 ευρώ», λέει στην «Κ» ο κ. Απόστολος
Πετιμεζάς, πρόεδρος του Συνδέσμου Εμπόρων Εισαγωγέων Αυτοκινήτων
Ελλάδας (ΣΕΕΑΕ). Και όλα αυτά μέσα σε συνθήκες απελπιστικής
κατάρρευσης της αγοράς νέων αυτοκινήτων, παρά την απόσυρση που
βρίσκεται σε εξέλιξη. «Από τις 260.000 νέες ταξινομήσεις Ι.Χ.
αυτοκινήτων το 2008, πέφτουμε κάτω από τις 100.000 σήμερα και
προβλέπουμε 60.000 για το 2012!», συμπληρώνει.
Μέσα στον μικρότερο όγκο των πωλήσεων, το μερίδιο των μικρών και
πολύ μικρών αυτοκινήτων διαρκώς μεγαλώνει. Σύμφωνα με στοιχεία
μεγάλων εταιρειών η κατηγορία των πολύ μικρών οχημάτων (κατηγορία
Α), που αφορά οχήματα πόλης, με μικρό μέγεθος και μηχανή γύρω στα
1.000 κυβικά, αποσπά από το 16,5% – 18% της αγοράς, ενώ προ
πενταετίας είχε περίπου 10%. Σε κυρίαρχη των πωλήσεων αναδεικνύεται
η κατηγορία Β, των μικρών αυτοκινήτων, με μηχανή 1.400 κυβικών
περίπου, που μπορεί να καλύψει ευρύτερες, αλλά συγκεκριμένες
ανάγκες. Η συγκεκριμένη κατηγορία κατέχει περίπου το 38% των
πωλήσεων το 2011, ενώ πριν από μερικά χρόνια ήταν κάτω από το 30%.
Στα μικρά αυτοκίνητα οι πολίτες δεν βλέπουν μόνο πιο προσιτή τιμή
αγοράς σήμερα, αλλά και πολύ φθηνότερη κατανάλωση (άρα λιγότερα
έξοδα για καύσιμα), χαμηλότερα τέλη και πιο οικονομική συντήρηση.
Τη στροφή στα μικρότερα αυτοκίνητα φανερώνουν και τα 10 πιο
ευπώλητα μοντέλα του 2011, όπου τα 6-7 είναι μικρά οχήματα.
Ταυτόχρονα τα μεγάλα ενεργοβόρα αυτοκίνητα, τζιπ, SUV,
πολυτελείας, έχουν μπει σε πλήρη απαξίωση. Τους προηγούμενους μήνες
οι στήλες των αγγελιών γέμιζαν με προσφορές παρόμοιων οχημάτων,
συχνά στη μισή τιμή της παλιότερης αξίας τους. Καθώς δεν πωλούνται
ούτε σε αυτά τα επίπεδα, οι τιμές έχουν κατρακυλήσει ακόμα πιο
χαμηλά, ενώ ανοίγει ο δρόμος για πωλήσεις μεταχειρισμένων οχημάτων
πολυτελείας από την Ελλάδα στο εξωτερικό! Να λοιπόν και κάτι που
μπορούμε να εξάγουμε: μεταχειρισμένα τζιπ πολυτελείας σε καλή
κατάσταση…
Κατηγορία που ενισχύεται
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, μια κατηγορία αυτοκινήτων που
ενισχύεται είναι τα οχήματα που εκπέμπουν λιγότερα από 100 γρ. CO2
ανά χιλιόμετρο. Τα αυτοκίνητα αυτά, τα οποία έχουν μικρή κατανάλωση
καυσίμων ή είναι υβριδικά, απαλλάσσονται και από τα τέλη
κυκλοφορίας. Προφανώς, είναι και τα πλέον φιλικά προς το
περιβάλλον. Σήμερα διατίθενται στην Ελλάδα επτά μοντέλα (βενζίνης
και υβριδικά) και μερικά ακόμα πετρελαιοκίνησης, τα οποία όμως δεν
επιτρέπεται να κυκλοφορούν σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.
Στροφή οδηγών στο υγραέριο
Μαζική είναι η στροφή των οδηγών στην υγραεριοκίνηση, ειδικά
μετά την απογείωση των τιμών της βενζίνης, λόγω της δυσβάσταχτης
φορολόγησής της. Το υγραέριο, από την άλλη, «προστατεύεται» (μέχρι
νεοτέρας) από την ευρωπαϊκή νομοθεσία, με υποχρεωτικά χαμηλότερη
φορολόγηση, ως καύσιμο φιλικότερο προς το περιβάλλον. Eτσι, σήμερα
το υγραέριο πωλείται φθηνότερο κατά 50% σε σχέση με την αμόλυβδη
βενζίνη. Η πραγματική οικονομία που έχουν οι οδηγοί είναι μικρότερη
κατά 5% περίπου, όσο μεγαλύτερη είναι η κατανάλωση υγραερίου σε
σχέση με τη βενζίνη.
Η υγραεριοκίνηση δεν έχει όμως θετικό ρόλο μόνο για τα
οικονομικά του οδηγού, αλλά και για το περιβάλλον. Οι εκπομπές
ρύπων ενός κινητήρα υγραερίου (LPG) είναι μειωμένες σε σχέση με την
καύση βενζίνης κατά 60% σε μονοξείδιο του άνθρακα (CO), 40% σε
υδρογονάνθρακες (HC) και 60% σε οξείδια του αζώτου (NOx), δηλαδή σε
βασικούς ρύπους του νέφους. Επίσης, η καύση υγραερίου εκπέμπει 10%
λιγότερο διοξείδιο του άνθρακα (CO2), συμβάλλοντας έτσι και στην
καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής.
Oσοι σπεύδουν για υγραεριοκίνηση, τοποθετούν ένα σύστημα που
επιτρέπει στον κινητήρα να καίει και υγραέριο και βενζίνη, ενώ
βεβαίως τοποθετείται και δεύτερο ντεπόζιτο. Το κόστος μετατροπής
είναι από 1.000 – 2.000 ευρώ (σπανίως φτάνει τις 3.000) και η
απόσβεση γίνεται σε λίγα χρόνια, ανάλογα με τα χιλιόμετρα που
διανύει το Ι. Χ. Πάντως, έχει αρχίσει πλέον και η διάθεση μοντέλων
με δυνατότητα υγραεριοκίνησης, τοποθετημένη από το εργοστάσιο
κατασκευής. Οι εταιρείες Fiat, Opel, Seat, Ford, Alfa Romeo, Kia,
εισάγουν πλέον μοντέλα με εργοστασιακό κιτ υγραερίου.
Αισθητή μείωση στις πωλήσεις υβριδικών
Στασιμότητα και υποχώρηση χαρακτηρίζει την αγορά και των
υβριδικών αυτοκινήτων, δηλαδή των οχημάτων που διαθέτουν δύο
κινητήρες (έναν βενζίνης και έναν ηλεκτρικό) και κινούνται με
συνδυασμό χρήσης των δύο κινητήρων, ανακτώντας ενέργεια και από την
κίνηση του αυτοκινήτου. Στα υβριδικά οχήματα μειώνεται σημαντικά η
κατανάλωση καυσίμου (έως και 40%) και άρα προκαλούνται μικρότερες
εκπομπές καυσαερίων και αερίων του θερμοκηπίου, ενώ ανάλογα
οικονομικά οφέλη έχει ο οδηγός.
Παρόλα αυτά τα τελευταία χρόνια οι πωλήσεις υβριδικών οχημάτων
μειώνονται σημαντικά στην Ελλάδα. Το 2008 είχαν πωληθεί 2.335
υβριδικά αυτοκίνητα, το 2009 έπεσαν στα 1.629, το 2010 στα 1.053,
ενώ τους πρώτους δέκα μήνες του 2011 έχουν ταξινομηθεί μόνο 709 Ι.
Χ. (ποσοστό 0,89% των πωλήσεων). Εάν συνεχιστεί αυτή η τάση και στο
τελευταίο δίμηνο, οι πωλήσεις υβριδικών δεν θα ξεπεράσουν φέτος τα
900 οχήματα.
Από την άλλη, βέβαια, η ποικιλία των υβριδικών μοντέλων έχει
αυξηθεί στην ελληνική αγορά, με την εμφάνιση και υβριδικών οχημάτων
μικρομεσαίας κατηγορίας. Καλύπτεται έτσι ένα αρνητικό στοιχείο του
παρελθόντος, όπου διετίθεντο κυρίως υβριδικά μοντέλα πολυτελείας ή
πολλών κυβικών.
Τα υβριδικά εμφανίστηκαν στην Ελλάδα το 2001 με το πρωτοποριακό
Prius της Τoyota, για να ακολουθήσει το 2003 το Prius ΙΙΙ και το
Honda Civic. Σήμερα, κυκλοφορούν τα εξής υβριδικά Ι. Χ. αυτοκίνητα:
Honda Jazz Hybrid, Honda CR-Z, Honda Civic 1,3 Hybrid, Ηonda
Insight, Lexus CT 200h, Toyota Auris HSD, Toyota Prius, ενώ έρχεται
και το υβριδικό Yaris. Εκτός δρόμου μοντέλα είναι τα BMW X6
ActiveHybrid, Lexus RX 450h, Porsche Cayenne S Hybrid και VW
Touareg 3,0 TSI Hybrid. Πολυτελή κυκλοφορούν τα Lexus GS 450h,
Lexus LS 600h και Mercedes S400 Hybrid.
Η τιμολογιακή αξία των υβριδικών είναι υψηλότερη 25-30% σε σχέση
με τα αντίστοιχα συμβατικά, ενώ το όφελος έρχεται σε βάθος χρόνου.
Σε εποχές τρομερής λιτότητας, ο κόσμος δεν μπορεί να τα
προσεγγίσει. Ταυτόχρονα, η απόσυρση που ισχύει φέτος δεν έδωσε
ώθηση στα υβριδικά, τα οποία καθώς εξαιρούνταν ήδη από τα τέλη
ταξινόμησης, δεν δίνουν κάποιο επιπλέον όφελος στους αγοραστές,
στρέφοντάς τους σε συμβατικά μοντέλα.
Υψηλή η φορολογία στα ηλεκτρικά
Κυκλοφορούν στην Ελλάδα ηλεκτρικά αυτοκίνητα; Δυστυχώς όχι,
παρότι υπάρχουν ήδη οχήματα που θα μπορούσαν να δοκιμαστούν στους
ελληνικούς δρόμους, καθώς έχουν βελτιωθεί δραστικά από τεχνολογικής
πλευράς. Ο λόγος; «Εδώ και ένα χρόνο περίπου, τα ηλεκτρικά
αυτοκίνητα φορολογούνται ως οχήματα πολυτελείας, ανεβάζοντας την
τιμή τους σε απαγορευτικά ύψη», λέει στην «Κ» ο κ. Διονύσιος
Νέγκας, πρόεδρος του Ελληνικού Ινστιτούτου Ηλεκτρικών Οχημάτων
(ΕΛΙΝΗΟ). Ο τυπικός λόγος είναι ότι τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα έχουν
υψηλή τιμολογιακή αξία, γιατί φέρουν προηγμένα τεχνολογικά
συστήματα. Με βάση αυτή τη λογική επιβαρύνονται με ιδιαίτερα υψηλή
φορολογία, αντί να έχουν φορολογικές ελαφρύνσεις. Η φορομπηχτική
μανία της κυβέρνησης κτύπησε και τα «καθαρά αυτοκίνητα».
Τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα αναπτύσσονται σε όλο τον κόσμο και
έχουν, σύμφωνα με μελέτη που παρουσιάζει το ΕΛΙΝΗΟ, τη μικρότερη
συνολική κατανάλωση ενέργειας, συνυπολογίζοντας ολόκληρη την
ενεργειακή αλυσίδα, από την εξόρυξη του καυσίμου μέχρι και την
κίνηση στους τροχούς τους.
Τα οφέλη που θα μπορούσε να φέρει η θαρραλέα προώθηση της
ηλεκτροκίνησης, με προγραμματισμό και κίνητρα, είναι -σύμφωνα με το
ΕΛΙΝΗΟ- η μείωση των εισαγωγών πετρελαίου, της ατμοσφαιρικής
ρύπανσης στα αστικά κέντρα, της στάθμης θορύβου, των εκπομπών των
αερίων του θερμοκηπίου. «Στην ουσία επέρχεται μερική απεξάρτηση του
τομέα μεταφορών από το εισαγόμενο πετρέλαιο και επομένως μεγαλύτερη
ασφάλεια στο εθνικό ενεργειακό ισοζύγιο», τονίζει το ΕΛΙΝΗΟ.
Βεβαίως, απαιτούνται έργα υποδομής για τη δημιουργία του δικτύου
τροφοδοσίας των ηλεκτρικών αυτοκινήτων, αλλά και αυτά μπορούν να
έχουν μια θετική αντανάκλαση στην εγχώρια οικονομική κίνηση.
Θετικό στοιχείο είναι η σύσταση στο υπουργείο Περιβάλλοντος
(ΥΠΕΚΑ) επιτροπής με στόχο την εκπόνηση επιχειρησιακού σχεδίου για
τη διείσδυση της ηλεκτροκίνησης. Αρκεί βέβαια να μην εκφράζει τη
γνωστή τακτική, σύμφωνα με την οποία όποιος δεν θέλει να πράξει
κάτι συγκροτεί και μια… επιτροπή για να το μελετήσει σε βάθος
χρόνου. Το ΕΛΙΝΗΟ συμμετέχει στην επιτροπή, με συγκεκριμένες
προτάσεις ενίσχυσης των ηλεκτρικών αυτοκινήτων.
