Καζανάκια, ντουλάπια, κάδοι απορριμμάτων, στύλοι φωτισμού, οδικές πινακίδες. Μοτοσικλέτες, ποδήλατα και πατίνια. Καρέκλες, κατσαρόλες, πιάτα. Καθίσματα αυτοκινήτων και λάστιχα, ολόκληρες βάρκες. Ανιχνευτές μετάλλων, αλλά και απομεινάρια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όπως γερμανικά κράνη, νάρκες και οβίδες.
Αυτά είναι μερικά από τα εκατοντάδες αντικείμενα που ανασύρονται τις ημέρες αυτές μέσα από την Παμβώτιδα, χάρη στην επανέναρξη του προγράμματος καθαρισμού της από τον Οργανισμό Φυσικού Περιβάλλοντος (ΟΦΥΠΕΚΑ). Και ενδεικτικά του τρόπου που πολλοί από τους κατοίκους των Ιωαννίνων και των παραλίμνιων χωριών αντιμετωπίζουν τη λίμνη τους: ως τόπο για να ξεφορτώνονται τα άχρηστα.
«Αυτό που μας έκανε εντύπωση ήταν η ποικιλία των όσων οι άνθρωποι είχαν πετάξει στη λίμνη», λέει η Κατερίνα Χιωτέλλη, προϊσταμένη της μονάδας διαχείρισης προστατευόμενων περιοχών Ηπείρου.
Ο πρώτος καθαρισμός πραγματοποιήθηκε το 2024 στο αστικό μέτωπο, από την περιοχή Μάτσικα έως τα Σφαγεία. «Αυτό που μας έκανε τεράστια εντύπωση δεν ήταν μόνο ο όγκος, αλλά και η ποικιλία των όσων οι άνθρωποι είχαν πετάξει στη λίμνη. Δεν μιλάμε μόνο για κοινά σκουπίδια, αλλά για άπειρα μεγάλα αντικείμενα», λέει η Κατερίνα Χιωτέλλη, προϊσταμένη της μονάδας διαχείρισης προστατευόμενων περιοχών Ηπείρου στον ΟΦΥΠΕΚΑ.
«Η κατάσταση που βρήκαμε τότε στην αστική περιοχή, αλλά και κάποιες διερευνητικές καταδύσεις σε άλλα σημεία μάς απέδειξαν πόσο σημαντικό ήταν να συνεχίσουμε τον καθαρισμό περιμετρικά σε όλη τη λίμνη».
Πριν από 12 ημέρες ξεκίνησε η νέα επιχείρηση καθαρισμού, η οποία χρηματοδοτείται από ίδιους πόρους του ΟΦΥΠΕΚΑ με 600.000 ευρώ. Ο καθαρισμός καλύπτει τέσσερις επιπλέον περιοχές της λίμνης, μια ζώνη 328 στρεμμάτων: από τα Σφαγεία μέχρι τον πεζόδρομο Ανατολής – Κάτσικα, από τον Μάτσικα μέχρι τη Λιμνοπούλα, καθώς και στις περιοχές Περάματος, Αμφιθέας, Ντραμπάτοβας, σχεδόν το σύνολο της παραλίμνιας περιοχής. Το συνεργείο αποτελείται από έξι εξειδικευμένους δύτες (οι δύο επόπτες), οι οποίοι καθαρίζουν τον πυθμένα της λίμνης σε απόσταση έως 25 μέτρων από την ακτή.
Παράλληλα θα πραγματοποιηθεί επιθεώρηση και καταγραφή της κατάστασης των κρηπιδωμάτων και έλεγχος των κεντρικών αγωγών που απολήγουν στη λίμνη για τυχόν φραγές.
«Οι εκπλήξεις συνεχίζονται. Τις προηγούμενες ημέρες οι δύτες ανέσυραν μια μεγάλη τηλεόραση, ένα αναπηρικό αμαξίδιο, δύο βάρκες, πολλά οικιακά σκεύη, καρέκλες και άλλα. Σε κάποια χρειάστηκε η συνδρομή του στρατού, όπως μία νάρκη και δύο οβίδες. Ο σκοπός της δράσης μας είναι να βελτιωθεί η οικολογική κατάσταση της λίμνης αλλά και να ευαισθητοποιηθεί ο κόσμος. Το σλόγκαν μας είναι “Ο,τι βυθίζεται, δεν εξαφανίζεται”.
Η επιχείρηση αφορά σχεδόν όλη την παραλίμνια περιοχή. Σκοπός δεν είναι μόνο η βελτίωση του φυσικού περιβάλλοντος, αλλά και η ενίσχυση της περιβαλλοντικής συνείδησης των πολιτών.
Τα ευρήματα που ανασύρονται φωτογραφίζονται, ώστε μετά το τέλος του καθαρισμού να πραγματοποιηθεί μια έκθεση φωτογραφίας, ενδεχομένως και με τη συμμετοχή των σχολείων της περιοχής», λέει η κ. Χιωτέλλη. Η κοινωνία των Ιωαννίνων είναι πολύ θετική απέναντι στην επιχείρηση. «Μας λένε, επιτέλους, καιρός ήταν! Κάποιοι αστειεύονται, ότι θα βρούμε την Κυρά Φροσύνη ή τον θησαυρό του Αλή Πασά».
Η οικολογική κατάσταση
Οσον αφορά την οικολογική κατάσταση της λίμνης, αυτή παραμένει προβληματική. «Μην ξεχνάμε ότι είναι μια ευτροφική λίμνη. Κάθε φορά που βρέχει, ξεπλένεται μέσα στη λίμνη όλο το λεκανοπέδιο, από σκουπίδια έως κτηνοτροφικά απόβλητα και λιπάσματα. Ομως τα τελευταία χρόνια βλέπουμε κάποια σημάδια βελτίωσης. Είναι ενθαρρυντικό το ότι την περίοδο αυτή ολοκληρώνεται η αναβάθμιση του παλιού βιολογικού και η επέκτασή του στα χωριά γύρω από τη λίμνη, ώστε να περιοριστεί η εισροή λυμάτων στα υπόγεια νερά. Από την άλλη, πολλά προβλήματα διαιωνίζονται, όπως η άναρχη ανάπτυξη της περιοχής γύρω από τη λίμνη, αλλά και η ρύπανσή της από ασυνείδητους πολίτες. Εχουμε κάνει βήματα, αλλά υπάρχει πολύς δρόμος ακόμα».
Η λίμνη Παμβώτιδα αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους υγροτόπους της χώρας και συνδέεται άρρηκτα με τη φυσική και πολιτιστική ταυτότητα των Ιωαννίνων. Η διατήρηση της καλής οικολογικής της κατάστασης προϋποθέτει τη συνεργασία όλων. Μέσα από τη συγκεκριμένη δράση, ο ΟΦΥΠΕΚΑ επιδιώκει όχι μόνο τη βελτίωση του φυσικού περιβάλλοντος της λίμνης, αλλά και την ενίσχυση της περιβαλλοντικής συνείδησης των πολιτών.
