Οι καμήλες, γνωστές ως τα «πλοία της ερήμου» και ιδιαίτερα ανθεκτικές στις θερμοκρασίες της ερήμου, δεν γλιτώνουν πλέον από τις ακραίες θερμικές συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί στην Αφρική.
Η περιοχή Αφάρ στη βορειοανατολική Αιθιοπία είναι ένα από τα πιο ζεστά και ξηρά μέρη της Γης, όπου οι νομάδες συχνά οδηγούν καραβάνια καμηλών που μεταφέρουν αλάτι μέσα από την έρημο.
«Βλέπω τις καμήλες μου να υποφέρουν από την ακραία ζέστη», λέει στο BBC ο Αλί Ουμέρ, ένας καμηλιέρης από τη Σεμέρα στην Αφάρ.
«Βγάζουν φουσκάλες στα πόδια, τα μάτια τους δακρύζουν και η καυτή άμμος καίει το δέρμα τους και τα μαλλιά τους όταν κάθονται», συνεχίζει ο 40χρονος, ο οποίος διαθέτει ένα κοπάδι με περίπου 500 καμήλες.
«Τον τελευταίο μήνα έχασα οκτώ καμηλάκια λόγω της ακραίας ζέστης· η κατάσταση έχει γίνει πολύ πιο έντονη και δύσκολη. Ακόμη και ο άνεμος, που παλιά έφερνε δροσιά, τώρα φέρνει ζέστη», λέει, προσθέτοντας ότι ο ίδιος έχει παρατηρήσει τα τελευταία χρόνια δραματικές αλλαγές στη θερμοκρασία.
Και δεν είναι ο μόνος: Επιστήμονες, εργαζόμενοι στον τομέα της προστασίας των ζώων και διάφορες μελέτες καταγράφουν το άγχος, την κόπωση, την αφυδάτωση και την εκδήλωση ολοένα και περισσότερων ασθενειών ως άμεσες επιπτώσεις της ακραίας ζέστης.
Οι υψηλότερες θερμοκρασίες επίσης πλήττουν έμμεσα τις καμήλες, καθώς οδηγούν σε σοβαρή λειψυδρία, μείωση της βλάστησης και περιορισμό των περιοχών με σκιά.
Η Βόρεια Αφρική και το Κέρας της Αφρικής φιλοξενούν περίπου το 80% του μεγαλύτερου παγκοσμίως πληθυσμού αραβικών καμηλών (dromedary) με τη μία καμπούρα.
Στο πέρασμα του χρόνου, οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι αυτών των περιοχών στράφηκαν σε αυτά τα ζώα λόγω της ανθεκτικότητάς τους στις σκληρές συνθήκες ζέστης και ξηρασίας.
Ωστόσο, μια μελέτη του 2025 με μαρτυρίες καμηλοτρόφων στη νότια Αιθιοπία που δημοσιεύθηκε το 2025 κατέδειξε ότι οι υψηλές θερμοκρασίες και η κλιματική μεταβλητότητα είχαν αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία των κοπαδιών.
«Οι ερωτηθέντες ανέφεραν ότι η κλιματική αλλαγή και η κλιματική μεταβλητότητα έχουν επηρεάσει την υγεία, την παραγωγικότητα και την αναπαραγωγική απόδοση των ζώων», ανέφερε η μελέτη.
Στη γειτονική Σομαλία, η κατάσταση φαίνεται να είναι πιο σοβαρή. Ερευνα που δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο έδειξε ότι η θνησιμότητα των καμηλών λόγω της ξηρασίας αποτελεί μια εκτεταμένη κρίση, η οποία πλήττει σχεδόν το 46% των κτηνοτρόφων που διαθέτουν καμήλες.
Η μελέτη περιελάμβανε σχεδόν 6.000 φάρμες κτηνοτρόφων και έδειξε ότι η θνησιμότητα συγκεντρωνόταν στις βόρειες περιοχές, με την περιοχή Σουλ να καταγράφει «ένα συγκλονιστικό ποσοστό θνησιμότητας σχεδόν 73%».
Η ακραία ζέστη αποτελεί την κύρια αιτία του προβλήματος, αν και άλλοι παράγοντες, όπως οι ανεπαρκείς κτηνιατρικές υπηρεσίες και η κακή διαχείριση των ζώων, επιδεινώνουν την κατάσταση, σύμφωνα με τους ειδικούς.
Οι κτηνίατροι αναφέρουν ότι αντιμετωπίζουν όλο και περισσότερα περιστατικά άρρωστων ζώων, καταγράφοντας αυξημένο αριθμό θανάτων λόγω της ακραίας ζέστης και της ξηρασίας.
«Παρατηρούμε σημαντική αύξηση των περιπτώσεων υπερθερμίας στις καμήλες, με αποτέλεσμα να προσβάλλονται από πολλαπλές λοιμώξεις», δήλωσε στο BBC ο Χασάν Νούγια Γκούγιο, κτηνίατρος στην κομητεία Μαρσαμπίτ της βορειοανατολικής Κένυας, στα σύνορα με την Αιθιοπία.
«Τα τελευταία δύο χρόνια, έχουμε παρατηρήσει αύξηση άνω του 15% στους θανάτους καμηλών στην κομητεία μας λόγω της ακραίας ζέστης».
Ευπροσάρμοστες, αλλά και ευάλωτες
Οι ειδικοί αναφέρουν ότι οι καμήλες μπορούν να αντέξουν τη ζέστη έως και περίπου 40 °C, προσαρμόζοντας τη θερμοκρασία του σώματός τους κατά τη διάρκεια της ημέρας και βάσει θερμοκρασιακών συνθηκών.
Με αυτόν τον τρόπο αποφεύγουν την εφίδρωση και, σε συνδυασμό με τα συμπυκνωμένα ούρα και τα ξηρά κόπρανα, ελαχιστοποιούν την απώλεια νερού, ενώ το παχύ δέρμα τους τις βοηθά να προστατεύονται από την ηλιακή ακτινοβολία.
«Σε πολλά μέρη της Σαχάρας, οι θερμοκρασίες το καλοκαίρι υπερβαίνουν πλέον συχνά τους 50 °C, αυξάνοντας τον κίνδυνο σοβαρής θερμικής καταπόνησης, ιδίως όταν αυτό συνοδεύεται από μειωμένη βλάστηση, έλλειψη νερού και περιορισμένη πρόσβαση σε σκιά», δήλωσε στο BBC ο δρ Μοχάμεντ Μπενγκούμι του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) του ΟΗΕ.
«Οι έρευνές μας δείχνουν ότι η παρατεταμένη θερμότητα, τόσο την ημέρα όσο και τη νύχτα, πάνω από τους 41°C έως 45 °C, προσβάλλει άμεσα τα κύτταρά τους», συνηγορεί ο καθηγητής Αμπντελαντζίντ Τσεχμά του Πανεπιστημίου της Γκαρντάια στην Αλγερία, ο οποίος έχει διεξάγει πειραματικές μελέτες σε καμήλες στην έρημο της Σαχάρας.
«Το ανοσοποιητικό τους σύστημα υποφέρει, καθώς τέτοια επίπεδα θερμότητας βλάπτουν τα λευκά αιμοσφαίρια και άλλα κύτταρα. Λόγω του στρες, τα κύτταρα δυσκολεύονται να ρυθμιστούν και καταλήγουν να αυτοκαταστρέφονται».
Για τις καμήλες, αυτό σημαίνει ότι, νιώθοντας τη θερμική καταπόνηση, ο μεταβολισμός τους επιβραδύνεται προκειμένου να περιοριστεί η εσωτερική παραγωγή θερμότητας, γεγονός που οδηγεί σε απότομη μείωση της πρόσληψης τροφής, με αποτέλεσμα το λήθαργο και τη γενικευμένη κόπωση.
Αυτό προκαλεί μείωση της γαλακτοπαραγωγής και αναπαραγωγικές διαταραχές, αλλά και απώλεια βάρους, φλεγμονές, παθήσεις οστών και μυών, νεφρική δυσλειτουργία έως και μολυσματικές ασθένειες.
Πηγή: BBC
