Στα βάθη των ωκεανών ζει ένα σκουλήκι που κατοικεί μέσα σε ένα «γυάλινο κάστρο», ένας μυστηριώδης «καρχαρίας-φάντασμα» και ένα σαρκοφάγο σφουγγάρι-«μπάλα θανάτου».
Αυτά είναι μόλις τρία από τα 1.121 άγνωστα μέχρι σήμερα είδη που ανακαλύφθηκαν στους ωκεανούς του κόσμου μέσα στον τελευταίο χρόνο, όπως ανακοίνωσε την Τρίτη ο οργανισμός Ocean Census, μια διεθνής πρωτοβουλία χαρτογράφησης της θαλάσσιας ζωής στην οποία συμμετέχουν περισσότεροι από 1.000 ερευνητές από 85 χώρες.
Οι ωκεανοί αποτελούν ένα από τα λιγότερο γνωστά οικοσυστήματα του πλανήτη, ιδιαίτερα στα μεγάλα βάθη. Κάποτε πιστευόταν ότι ελάχιστες μορφές ζωής μπορούσαν να επιβιώσουν σε αυτά τα ακραία περιβάλλοντα, όμως τα τελευταία χρόνια οι επιστήμονες ανακαλύπτουν οικοσυστήματα γεμάτα παράξενα, και συχνά εντελώς αλλόκοτα, είδη.
Η θαλάσσια πανίδα αντιμετωπίζει τεράστιες προκλήσεις λόγω της κλιματικής αλλαγής και της αύξησης της θερμοκρασίας των ωκεανών, αλλά και εξαιτίας ανθρώπινων δραστηριοτήτων, όπως η ρύπανση από τη βιομηχανία και τη γεωργία. Η προοπτική εξόρυξης ορυκτών από τον βυθό αποτελεί ακόμη έναν σοβαρό κίνδυνο.
«Με πολλά είδη να κινδυνεύουν να εξαφανιστούν προτού καν καταγραφούν, βρισκόμαστε σε έναν αγώνα δρόμου για να κατανοήσουμε και να προστατεύσουμε τη ζωή των ωκεανών», δήλωσε η Μισέλ Τέιλορ, επικεφαλής επιστημών του Ocean Census.
Τον τελευταίο χρόνο οι επιστήμονες του οργανισμού πραγματοποίησαν 13 αποστολές σε μερικές από τις θαλάσσιες περιοχές που εξερευνηθεί ελάχιστα μέχρι σήμερα. Το εγχείρημα υποστηρίζεται από το ιαπωνικό ίδρυμα Nippon Foundation και το βρετανικό ινστιτούτο εξερεύνησης ωκεανών Nekton, που επιβεβαίωσαν ότι οι ανακαλύψεις νέων ειδών αυξήθηκαν κατά 54% σε ετήσια βάση.
Στην Ιαπωνία, σε βάθος περίπου 800 μέτρων, οι επιστήμονες ανακάλυψαν ένα νέο είδος σκουληκιού που ζει μέσα σε ένα «γυάλινο σφουγγάρι», το οποίο διαθέτει ημιδιαφανή, πλεγματοειδή σκελετό από διοξείδιο του πυριτίου — το βασικό συστατικό του γυαλιού — και μοιάζει με γυάλινο κάστρο.
Το σφουγγάρι και το σκουλήκι έχουν συμβιωτική σχέση: το σκουλήκι προστατεύεται ζώντας μέσα στο «γυάλινο κάστρο», μια σταθερή δομή πλούσια σε θρεπτικά συστατικά, ενώ σε αντάλλαγμα απομακρύνει από την επιφάνεια του σφουγγαριού υπολείμματα που θα μπορούσαν να το βλάψουν.
Στην Αυστραλία, οι επιστήμονες εντόπισαν ένα καρχαρία-«φάντασμα», σε βάθος περίπου 820 μέτρων. Τα ψάρια αυτά είναι μακρινοί συγγενείς των καρχαριών και των σαλαχιών, από τα οποία διαχωρίστηκαν εξελικτικά πριν από σχεδόν 400 εκατομμύρια χρόνια.
Στο Ανατολικό Τιμόρ ανακαλύφθηκε ένα είδος νηματοειδούς σκουληκιού μήκους μόλις 2,5 εκατοστών, με έντονες πορτοκαλί ρίγες – ένδειξη των ισχυρών χημικών αμυντικών μηχανισμών του. Οι τοξίνες που παράγουν τα σκουλήκια αυτά εκτιμάται πως θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν στις έρευνες για φαρμακευτική αγωγή για τη νόσο Αλτσχάιμερ και τη σχιζοφρένεια.
Στη Βόρεια Τάφρο των Νήσων Νότιου Σάντουιτς, ένα σύμπλεγμα ακατοίκητων νησιών στον νότιο Ατλαντικό, οι επιστήμονες ανακάλυψαν ένα σαρκοβόρο σφουγγάρι, μια «μπάλα θανάτου» σε βάθος σχεδόν 3.700 μέτρων.
Το είδος αυτό καλύπτεται από μικροσκοπικά άγκιστρα που μοιάζουν με βέλκρο και παγιδεύουν μικρά καρκινοειδή τα οποία παρασύρονται από τα θαλάσσια ρεύματα και καταλήγουν να γίνουν η τροφή του σφουγγαριού.
Σύμφωνα με το Ocean Census, απαιτούνται κατά μέσο όρο 13,5 χρόνια από την ανακάλυψη ενός είδους έως την επίσημη είσοδό του στην επιστημονική βιβλιογραφία. Για να επιταχύνει τη διαδικασία, το Ocean Census καθιερώνει τον χαρακτηρισμό «ανακαλυφθέν» ως στάδιο που μπορεί να καταγράφεται άμεσα στη βάση δεδομένων του. Μόλις ένας ειδικός επιβεβαιώσει μια ανακάλυψη, μπορεί να την καταχωρίσει σε μια πλατφόρμα ανοιχτής πρόσβασης, καθιστώντας το είδος άμεσα ορατό στην επιστημονική κοινότητα.
Η Τάμι Χόρτον, ερευνήτρια στο Εθνικό Κέντρο Ωκεανογραφίας του Ηνωμένου Βασιλείου, σημείωσε ότι κάποιες φορές ένα είδος που αρχικά θεωρείται νέο αποδεικνύεται τελικά ότι δεν είναι, ύστερα από πιο λεπτομερή εξέταση. «Δεν νομίζω όμως ότι αυτό συμβαίνει πολύ συχνά», ανέφερε.
Η επίσημη διαδικασία περιγραφής είναι σημαντική, καθώς «επιβεβαιώνει την πρωτοτυπία του είδους», εξήγησε στο CNN. «Χωρίς αυτή την επίσημα αναγνωρισμένη ονομασία, το είδος ουσιαστικά δεν υπάρχει για την επιστήμη και, κατ’ επέκταση, ούτε για την πολιτική προστασίας. Είδη χωρίς όνομα δεν μπορούν να προστατευθούν».
«Το σημαντικό είναι ότι οι επιστήμονες συνεχίζουν κάθε χρόνο να κάνουν πολυάριθμες και ενδιαφέρουσες ανακαλύψεις νέων ειδών σε όλους τους ωκεανούς και σε κάθε βάθος», πρόσθεσε.
Το Ocean Census ελπίζει ότι οι ανακαλύψεις αυτές θα λειτουργήσουν ως καταλύτης για δράσεις προστασίας της θαλάσσιας ζωής – η οποία έχει τεράστια οικολογική, επιστημονική και οικονομική αξία – και ζητά περισσότερες επενδύσεις στις προσπάθειες ανακάλυψης νέων ειδών.
«Ξοδεύουμε δισεκατομμύρια αναζητώντας ζωή στον Αρη ή εξερευνώντας τη σκοτεινή πλευρά της Σελήνης», σχολίασε ο διευθυντής του Ocean Census, Ολιβερ Στιντς. «Η ανακάλυψη της πλειονότητας των ειδών στον πλανήτη μας, στους δικούς μας ωκεανούς, κοστίζει ένα κλάσμα αυτών των ποσών. Το ερώτημα δεν είναι αν μπορούμε να το αντέξουμε οικονομικά. Είναι αν μπορούμε να αντέξουμε να μην το κάνουμε».
Πηγή: CNN
