Οποιος έχει βρεθεί πρόσφατα στην Αμερική θα έχει εντυπωσιαστεί από τα ρομποταξί της Waymo, της θυγατρικής της Google, που πραγματοποιούν διαδρομές μέσα στις πόλεις χωρίς οδηγό και δίχως καν την επιτήρηση από κάποιον που επιβαίνει στο όχημα. Αν όλο αυτό μοιάζει βγαλμένο από επιστημονική φαντασία, ποιος θα το πίστευε ότι πριν από είκοσι και πλέον χρόνια είχαν οργανωθεί ακόμα και αγώνες ανάμεσα σε αυτόνομα οχήματα.
Η ιδέα δεν ήταν να απαξιωθεί η συμβολή του οδηγού στους αγώνες αυτοκινήτου. Στην ουσία επρόκειτο για ένα πείραμα της αμερικανικής άμυνας, με απώτερο στόχο να μη χρειάζεται οδηγός σε μια επικίνδυνη αποστολή. Κι αυτό γιατί στις αρχές της δεκαετίας του 2000, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις αντιμετώπιζαν ένα πολύ συγκεκριμένο πρόβλημα, καθώς οι πομπές των οχημάτων που μετέφεραν εφόδια σε περιοχές όπως το Ιράκ και το Αφγανιστάν αποτελούσαν εύκολο στόχο. Οι ανθρώπινες απώλειες ήταν υψηλές και η ανάγκη για αυτοματισμό των μεταφορών έγινε επιτακτική.
Εκεί ακριβώς εντάσσεται η παρέμβαση της DARPA (Defense Advanced Research Projects Agency), δηλαδή της Υπηρεσίας Προωθημένων Αμυντικών Ερευνητικών Προγραμμάτων των ΗΠΑ. Η ερευνητική υπηρεσία του Πενταγώνου αποφάσισε να επιταχύνει την ανάπτυξη τεχνολογιών αυτόνομης κίνησης όχι μέσα από κλειστά προγράμματα, αλλά μέσα από μια ανοιχτή, σχεδόν προκλητική διαδικασία, όπως αυτή ενός αγώνα αυτοκινήτων, διαφορετικού όμως από αυτούς που γίνονταν έως τότε.
Αγώνας χωρίς οδηγούς
Eτσι, το 2004 προκηρύχθηκε το λεγόμενο DARPA Grand Challenge. Στην εν λόγω αναμέτρηση θα μπορούσαν να λάβουν μέρος οχήματα χωρίς οδηγό, τα οποία θα έπρεπε να διανύσουν εκατοντάδες χιλιόμετρα σε μια διαδρομή στην έρημο Μοχάβε, ακολουθώντας οδηγίες που θα δίνονταν λίγο πριν από την εκκίνηση.
Το αποτέλεσμα ήταν ενδεικτικό της τεχνολογικής εξέλιξης της εποχής, αφού κανένα όχημα δεν κατάφερε να τερματίσει. Κάποια από αυτά συγκρούστηκαν με εμπόδια, άλλα έχασαν τον προσανατολισμό τους, ενώ ορισμένα ακινητοποιήθηκαν σχεδόν αμέσως μετά την εκκίνηση. Μπορεί η συγκεκριμένη διοργάνωση να έμοιαζε με πανωλεθρία, εντούτοις ήταν η πρώτη φορά που δεκάδες ομάδες από πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα είχαν ασχοληθεί ταυτόχρονα με το ίδιο πρόβλημα, δημιουργώντας έτσι μια κρίσιμη μάζα τεχνογνωσίας πάνω στο συγκεκριμένο αντικείμενο.
Το 2005 πέντε οχήματα κατάφεραν να ολοκληρώσουν τη διαδρομή, αποδεικνύοντας ότι η αυτόνομη οδήγηση δεν ήταν απλώς μια θεωρητική ιδέα
Εναν χρόνο αργότερα, το ίδιο εγχείρημα επαναλήφθηκε και το αποτέλεσμα ήταν εντελώς διαφορετικό. Το 2005 πέντε οχήματα κατάφεραν να ολοκληρώσουν τη διαδρομή, αποδεικνύοντας ότι η αυτόνομη οδήγηση δεν ήταν απλώς μια θεωρητική ιδέα. Το αυτοκίνητο που επικράτησε, ένα τροποποιημένο SUV της Volkswagen από την ομάδα του Πανεπιστημίου Stanford, ενσωμάτωνε τεχνολογίες που σήμερα θεωρούνται αυτονόητες, όπως αισθητήρες λέιζερ, ραντάρ, κάμερες και αλγορίθμους επεξεργασίας δεδομένων που επέτρεπαν στο όχημα να αντιλαμβάνεται το περιβάλλον του.
Προσομοιώνοντας τις συνθήκες κυκλοφορίας
Το επόμενο βήμα ήρθε το 2007, όταν η πρόκληση μεταφέρθηκε από την έρημο στην πόλη. Στο DARPA Urban Challenge τα αυτόνομα οχήματα κλήθηκαν να κινηθούν σε ένα περιβάλλον που προσομοίαζε πραγματικές συνθήκες κυκλοφορίας με διασταυρώσεις, οδική σήμανση, προτεραιότητες και την παρουσία άλλων οχημάτων στον ίδιο δρόμο. Για πρώτη φορά, τα οχήματα που λάμβαναν μέρος δεν αρκούσε να αποφεύγουν εμπόδια, αλλά έπρεπε να λαμβάνουν πολύπλοκες αποφάσεις. Αυτό θα αποτελούσε την πρώτη χειροπιαστή απόδειξη ότι η αυτόνομη οδήγηση μπορεί να λειτουργήσει σε συνθήκες αντίστοιχες των πραγματικών δρόμων.
Στον τελικό της συγκεκριμένης διοργάνωσης προκρίθηκαν 11 ομάδες με πλήρως αυτόνομα οχήματα. Χώρος διεξαγωγής δεν ήταν ένα πραγματικό αστικό περιβάλλον, αλλά μια προσομοίωση πόλης που στήθηκε μέσα σε πρώην στρατιωτική βάση στην Καλιφόρνια.
Στη διάρκεια του αγώνα υπήρχαν οχήματα που δίσταζαν σε διασταυρώσεις, μπέρδευαν την προτεραιότητα ή καθυστερούσαν υπερβολικά να ενταχθούν στην κυκλοφορία, ενώ δεν έλειψαν και μικροατυχήματα με χαμηλή όμως ταχύτητα
Η διαδρομή περιλάμβανε περίπου 90 χιλιόμετρα με διασταυρώσεις, λωρίδες διπλής κατεύθυνσης και κυκλοφορία όπου συνυπήρχαν αυτόνομα και επανδρωμένα οχήματα. Σε αντίθεση με την έρημο, εδώ τα προβλήματα δεν ήταν μόνο τεχνικά αλλά και συμπεριφορικά. Στη διάρκεια του αγώνα υπήρχαν οχήματα που δίσταζαν σε διασταυρώσεις, μπέρδευαν την προτεραιότητα ή καθυστερούσαν υπερβολικά να ενταχθούν στην κυκλοφορία, ενώ δεν έλειψαν και μικροατυχήματα με χαμηλή όμως ταχύτητα. Αλλωστε το ανώτατο όριο που είχε τεθεί για την κίνηση των οχημάτων ήταν μόλις 30 μίλια/ώρα (48 χλμ./ώρα).
Εξι ομάδες κατάφεραν να ολοκληρώσουν επιτυχώς την αποστολή τους, με νικητή το «Boss», ένα τροποποιημένο Chevrolet Tahoe της ομάδας του Carnegie Mellon University, ενός από τα κορυφαία ερευνητικά ιδρύματα παγκοσμίως στη ρομποτική και την τεχνητή νοημοσύνη.
Ηταν η τελευταία μεγάλη διοργάνωση αυτού του τύπου από την DARPA και ίσως η πιο καθοριστική, καθώς πολλοί από τους μηχανικούς και ερευνητές που συμμετείχαν σε αυτές τις προκλήσεις αποτέλεσαν στη συνέχεια τον πυρήνα των ομάδων που ανέπτυξαν τα πρώτα σύγχρονα συστήματα αυτόνομης οδήγησης στη βιομηχανία.
Η συνέχεια λίγο πολύ είναι γνωστή, καθώς στην Google, η οποία απορρόφησε μεγάλο μέρος του εξειδικευμένου αυτού προσωπικού, ξεκίνησε ένα από τα πρώτα μεγάλης κλίμακας προγράμματα αυτόνομης οδήγησης, που αργότερα εξελίχθηκε στη Waymo. Αλλοι επιστήμονες ακολούθησαν την Uber ή εντάχθηκαν σε αυτοκινητοβιομηχανίες και startups που κι αυτές με τη σειρά τους οδήγησαν στην επιτάχυνση της τεχνολογίας.
Ωρίμασε στον δρόμο, επιστρέφει στο πεδίο της μάχης
Τα τελευταία χρόνια, η ίδια τεχνολογία φαίνεται να επιστρέφει στο σημείο εκκίνησής της, αλλά πλέον σε πολύ πιο ώριμη μορφή. Στρατιωτικά προγράμματα σε Ηνωμένες Πολιτείες και Ευρώπη αναπτύσσουν αυτόνομα οχήματα που μπορούν να κινούνται χωρίς ανθρώπινη παρουσία. Η λογική παραμένει η ίδια, καθώς στοχεύει στη μείωση της έκθεσης ανθρώπων σε κίνδυνο. Η διαφορά είναι ότι πλέον η τεχνολογία έχει δοκιμαστεί και εξελιχθεί μέσα από εκατομμύρια χιλιόμετρα σε πραγματικές συνθήκες.
Με άλλα λόγια, η αυτόνομη οδήγηση δεν μοιάζει να ανήκει αποκλειστικά ούτε στον στρατό ούτε στην αγορά του αυτοκινήτου. Μετακινείται διαρκώς ανάμεσα στους δύο κόσμους, εξελίσσεται στον έναν και επιστρέφει στον άλλον πιο ισχυρή.
Καθώς η σχετική τεχνολογία εξελίσσεται συνεχώς, το διακύβευμα για εμάς τους λάτρεις της οδήγησης δεν είναι μόνο αν πίσω από το τιμόνι θα τα καταφέρνει καλύτερα από εμάς, αλλά αν είμαστε διατεθειμένοι να της παραχωρήσουμε έναν ρόλο τον οποίο μέχρι σήμερα θεωρούσαμε αυτονόητα δικό μας. Για να το θέσουμε αλλιώς, θα επιθυμούσαμε να έχουμε ένα κινητό με μια «έξυπνη» κάμερα που μπορεί να βγάζει την τέλεια φωτογραφία, η οποία όμως δεν θα είναι πραγματικά δική μας;
