Η οδήγηση σε έντονη βροχή αποτελεί μια εντελώς διαφορετική συνθήκη, με άλλους κανόνες και πολύ μικρότερα περιθώρια λάθους. Η πρόσφυση μειώνεται δραστικά ακόμη και με μικρή ποσότητα νερού στο οδόστρωμα, ενώ η ορατότητα περιορίζεται προς όλες τις κατευθύνσεις.
Οι πεζοί γίνονται λιγότερο προβλέψιμοι, καθώς συχνά αλλάζουν πορεία απότομα για να αποφύγουν νερά ή κινούνται εκτός διαβάσεων.
Σε αυτές τις συνθήκες η ταχύτητα πρέπει να πέφτει αισθητά, τα φώτα πορείας να είναι αναμμένα ώστε το αυτοκίνητο να είναι ορατό και οι αποστάσεις από τα προπορευόμενα οχήματα να αυξάνονται.
Οι κινήσεις στο τιμόνι και στα φρένα χρειάζεται να είναι απολύτως ομαλές, γιατί ένα απότομο φρενάρισμα ή μια βίαιη διόρθωση αρκούν για να χαθεί ο έλεγχος του αυτοκινήτου.
Όταν οι δρόμοι πλημμυρίζουν
Τα πράγματα γίνονται πολύ πιο δύσκολα όταν σε κάποια σημεία του δρόμου αρχίζει να συγκεντρώνεται περισσότερο νερό. Το ζήτημα πλέον δεν είναι πως πρέπει να οδηγήσεις αλλά το αν πρέπει να συνεχίσεις την πορεία σου. Ο βασικός κανόνας είναι πως αν δεν φαίνεται η άσφαλτος, δεν προχωράς, γιατί το νερό κρύβει λακκούβες, ανοιχτά φρεάτια, χαμηλά σημεία του δρόμου και εμπόδια που δεν μπορούν να εκτιμηθούν από το κάθισμα του οδηγού. Νερό ύψους δέκα με δεκαπέντε εκατοστών αρχίζει ήδη να δημιουργεί σοβαρό κίνδυνο, ενώ στα είκοσι με τριάντα εκατοστά τα περισσότερα συμβατικά αυτοκίνητα απειλούνται άμεσα. Από εκεί και πάνω, ειδικά αν το νερό κινείται, ένα όχημα μπορεί να παρασυρθεί.
Σε πλημμυρισμένο δρόμο η λανθασμένη, αλλά συχνή, αντίδραση είναι η επιτάχυνση με τη λογική ότι «αν περάσω γρήγορα, θα τελειώνω». Στην πραγματικότητα ισχύει ακριβώς το αντίθετο. Η ταχύτητα δημιουργεί κύμα μπροστά από το αυτοκίνητο, το οποίο μπορεί να κατευθύνει νερό απευθείας στην εισαγωγή αέρα του κινητήρα. Η σωστή προσέγγιση, αν και μόνο αν έχει αποφασιστεί ότι μπορεί να συνεχίσει κανείς με ασφάλεια, είναι η πολύ αργή, σταθερή κίνηση, χωρίς απότομες επιταχύνσεις και χωρίς αλλαγές πορείας.
Αν η στάθμη ανεβαίνει και το αυτοκίνητο αρχίσει να δείχνει ελαφρύ, σαν να χάνει την επαφή του με το δρόμο ή να επιπλέει ελαφρά, τότε η προτεραιότητα δεν είναι να φτάσει λίγα μέτρα πιο πέρα αλλά να σταματήσει σε όσο το δυνατόν πιο ασφαλές σημείο. Σε αυτή τη φάση, το σβήσιμο του κινητήρα μπορεί να είναι προληπτικό μέτρο προστασίας.
Κι αν μου σβήσει;
Το σβήσιμο ενός αυτοκινήτου μέσα στο νερό δεν είναι τυχαίο γεγονός. Ο συνηθέστερος λόγος είναι η είσοδος νερού στην εισαγωγή αέρα, που μπορεί να οδηγήσει σε μια σοβαρή μηχανική βλάβη καθώς ο κινητήρας προσπαθεί να συμπιέσει πλέον νερό αντί για αέρα. Παράλληλα, το νερό μπορεί να φτάσει σε αισθητήρες ή ηλεκτρικά κυκλώματα, προκαλώντας σφάλματα που οδηγούν τον εγκέφαλο του αυτοκινήτου στο να διακόψει τη λειτουργία για λόγους προστασίας.
Σε αυτή την περίπτωση, η προσπάθεια επανεκκίνησης είναι από τα χειρότερα πράγματα που μπορεί να κάνει ένας οδηγός. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να περάσει περισσότερο νερό στον κινητήρα, να προκαλέσει μηχανική ζημιά ή να καταστρέψει ηλεκτρικά εξαρτήματα που μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν είχαν πληγεί σοβαρά. Αν το αυτοκίνητο έσβησε ενώ βρισκόταν σε νερό, η σωστή και ασφαλής επιλογή είναι να μη γίνει καμία προσπάθεια εκκίνησης και να κληθεί οδική βοήθεια.
Αν η στάθμη του νερού συνεχίζει να ανεβαίνει και η κατάσταση γίνεται επικίνδυνη, η προτεραιότητα μεταφέρεται αποκλειστικά στην ασφάλεια των επιβατών. Η ζώνη ασφαλείας πρέπει να λυθεί εγκαίρως και, αν χρειαστεί να εγκαταλειφθεί το όχημα. Το παράθυρο είναι συχνά πιο ασφαλής έξοδος από την πόρτα, καθώς η πίεση του νερού μπορεί να μην επιτρέπει το άνοιγμά της. Η απομάκρυνση πρέπει να γίνεται προς υψηλότερο σημείο και πάντα μακριά από ρεύματα νερού, που μπορούν να παρασύρουν ακόμη και ενήλικες.
Μετά την καταιγίδα…
Όταν ένα αυτοκίνητο σβήσει έπειτα από διέλευση ή παραμονή σε πλημμυρισμένο σημείο, πώς θα το θέσουμε ξανά σε λειτουργία; Αν ο κινητήρας έσβησε ενώ το όχημα βρισκόταν μέσα σε νερό, ακόμη κι αν αυτό φαινόταν περιορισμένο, η βασική αρχή είναι ότι δεν επιχειρείται καμία επανεκκίνηση. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η σωστή ενέργεια είναι η μεταφορά του αυτοκινήτου με πλατφόρμα οδικής βοήθειας, ώστε να παραμείνει σβηστό και να αποφευχθεί περαιτέρω ζημιά. Η ρυμούλκηση, οι «δυο-τρεις μιζιές για να πάει στην άκρη» ή η λογική του «ας δούμε αν παίρνει» μπορεί να μετατρέψουν ένα διαχειρίσιμο περιστατικό σε σοβαρή και δαπανηρή βλάβη. Μόνο στην περίπτωση που ο κινητήρας έσβησε εκτός νερού, μετά από έντονη βροχή αλλά χωρίς να έχει προηγηθεί διέλευση από πλημμυρισμένο σημείο, μπορεί να επιχειρηθεί προσεκτικά μία επανεκκίνηση, και αυτή μόνο εφόσον δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι έχει εισχωρήσει νερό σε κρίσιμα συστήματα.
Η σύγχυση γύρω από σπρέι επαφών προέρχεται κυρίως από εμπειρίες παλαιότερων αυτοκινήτων, όπου τα ηλεκτρικά ήταν απλά, εμφανή και περιορισμένα σε διανομέα, μπουζοκαλώδια και λίγες συνδέσεις. Σε εκείνες τις περιπτώσεις, ένα στέγνωμα και λίγη προστασία επαφών μπορούσαν πράγματι να επαναφέρουν τη λειτουργία. Στα σύγχρονα αυτοκίνητα, όμως, οι κρίσιμες ηλεκτρικές μονάδες βρίσκονται χαμηλά, μέσα σε πλεξούδες και αισθητήρες που δεν είναι ούτε προσβάσιμοι ούτε σχεδιασμένοι για επιτόπια επέμβαση.
Ο ψεκασμός σπρέι μπορεί να εγκλωβίσει υγρασία, να προκαλέσει βραχυκυκλώματα ή να δημιουργήσει προβλήματα που θα εμφανιστούν ημέρες ή εβδομάδες αργότερα. Γι’ αυτό, μετά από σβήσιμο σε πλημμύρα, το αυτοκίνητο πρέπει να μεταφερθεί σε συνεργείο, όπου γίνεται έλεγχος εισαγωγής και φίλτρου αέρα για παρουσία νερού, έλεγχος λαδιών για ενδείξεις υγρασίας, διαγνωστικός έλεγχος των ηλεκτρονικών και, αν χρειαστεί, στέγνωμα και καθαρισμός πλεξούδων και συνδέσεων.
Η ουσία είναι ότι η μεγαλύτερη ζημιά στα αυτοκίνητα που «πνίγηκαν» δεν προκαλείται τη στιγμή που έσβησαν, αλλά τη στιγμή που κάποιος, από βιασύνη ή άγνοια, προσπάθησε να τα επαναφέρει σε λειτουργία χωρίς έλεγχο. Σε αυτές τις συνθήκες, η ψυχραιμία και η μεταφορά με οδική βοήθεια είναι σχεδόν πάντα η φθηνότερη και ασφαλέστερη επιλογή.
Το σαλόνι μου πήρε νερά
Αφού περάσει το φαινόμενο, σειρά έχει ένα εξίσου κρίσιμο στάδιο, δηλαδή η αντιμετώπιση των συνεπειών, ιδιαίτερα αν έχει βραχεί το εσωτερικό του αυτοκινήτου. Ακόμη και μικρή ποσότητα νερού στην καμπίνα δεν είναι αθώα. Οι μοκέτες και τα υλικά κάτω από αυτές λειτουργούν σαν σφουγγάρι, κρατώντας υγρασία για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αν οι μοκέτες δεν μπορούν να αφαιρεθούν εύκολα, το άνοιγμα όλων των θυρών και του πορτμπαγκάζ είναι μόνο το πρώτο βήμα και όχι η λύση. Το απλό «να στεγνώσει μόνο του» σχεδόν ποτέ δεν αρκεί.
Η χρήση αφυγραντήρα ή ήπιου αερόθερμου μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά, αρκεί να γίνει σωστά. Ένας αφυγραντήρας τοποθετημένος μέσα στο αυτοκίνητο, ιδανικά σε κλειστό χώρο όπως γκαράζ, μπορεί να απομακρύνει την υγρασία από τα υλικά. Ένα αερόθερμο που φυσά ζεστό αέρα προς το εσωτερικό, με τα παράθυρα ελαφρώς ανοιχτά ώστε να υπάρχει διέξοδος για την υγρασία, είναι επίσης αποτελεσματικό. Αυτό που πρέπει να αποφεύγεται είναι η άμεση χρήση του κλιματισμού, των ηλεκτρικών καθισμάτων, του infotainment ή άλλων συστημάτων που βρίσκονται χαμηλά, όσο υπάρχει υγρασία στο εσωτερικό. Επίσης, η θερμότητα χωρίς σωστό έλεγχο μπορεί να «κλειδώσει» την υγρασία μέσα στα υλικά αντί να τη διώξει.
Στην πράξη, όταν έχει μπει νερό στην καμπίνα, η πιο ασφαλής και ολοκληρωμένη λύση είναι η επίσκεψη σε συνεργείο ή σε εξειδικευμένο καθαριστήριο αυτοκινήτων. Εκεί μπορούν να σηκώσουν μερικώς τις μοκέτες, να στεγνώσουν τα μονωτικά υλικά, να ελέγξουν πλεξούδες, συνδέσεις και ηλεκτρικά κυκλώματα και να προλάβουν προβλήματα που διαφορετικά θα εμφανιστούν αργότερα με τη μορφή μόνιμων οσμών, μούχλας ή ανεξήγητων ηλεκτρικών βλαβών. Το κόστος αυτής της διαδικασίας είναι σχεδόν πάντα μικρότερο από τις ζημιές που προκαλεί η παρατεταμένη υγρασία μεσοπρόθεσμα.
Κινδυνεύουν με ηλεκτροπληξία οι οδηγοί των ηλεκτρικών;
Στα αμιγώς ηλεκτρικά αυτοκίνητα τα πράγματα είναι τελείως διαφορετικά, καθώς απουσιάζει ο κινητήρας εσωτερικής καύσης και μαζί του ο κίνδυνος εισόδου νερού στον θάλαμο καύσης, που αποτελεί τη σοβαρότερη άμεση μηχανική απειλή στα θερμικά οχήματα. Οι μπαταρίες υψηλής τάσης, τα ηλεκτρονικά ισχύος και οι ηλεκτροκινητήρες είναι σχεδιασμένα ως στεγανά και πλήρως μονωμένα συστήματα, με πιστοποιήσεις για λειτουργία σε έντονη βροχή και διέλευση από νερά συγκεκριμένου ύψους, γεγονός που καθιστά τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα θεωρητικά λιγότερο ευάλωτα σε άμεση καταστροφή από νερό.
Παράλληλα, ένας από τους πιο διαδεδομένους φόβους, αυτός της ηλεκτροπληξίας από τη μπαταρία υψηλής τάσης, δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα καθώς τα καλώδια και οι συστοιχίες υψηλής τάσης είναι απομονωμένα από την καμπίνα και το αμάξωμα, ενώ το όχημα παρακολουθεί συνεχώς την ηλεκτρική μόνωση και, αν ανιχνευθεί ανωμαλία ή επαφή με νερό εκτός προδιαγραφών, αποσυνδέει αυτόματα τη μπαταρία μέσω ειδικών διακοπτών ασφαλείας. Αυτός είναι και ο λόγος που σε σοβαρή πλημμύρα ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο μπορεί να ακινητοποιηθεί προληπτικά, χωρίς να υπάρχει άμεσος κίνδυνος για τους επιβάτες. Σε κάθε περίπτωση, τα ηλεκτρικά οχήματα δεν είναι άτρωτα. Αν το νερό ξεπεράσει τα όρια σχεδίασης ή παραμείνει για ώρα στο όχημα, μπορεί να εισχωρήσει στην καμπίνα, σε χαμηλά ηλεκτρικά συστήματα, σε πλεξούδες και μονάδες ελέγχου, προκαλώντας βλάβες που συχνά εμφανίζονται καθυστερημένα. Σε τέτοιες περιπτώσεις δεν επιχειρείται επανεκκίνηση, αλλά μεταφορά με οδική βοήθεια και έλεγχος από εξουσιοδοτημένο συνεργείο, καθώς μόνο εκεί μπορεί να διαπιστωθεί αν έχει επηρεαστεί κάποιο σύστημα χαμηλής ή υψηλής τάσης. Συνολικά, ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο είναι λιγότερο ευάλωτο από ένα συμβατικό ως προς την άμεση μηχανική καταστροφή από νερό και δεν ενέχει πρακτικά κίνδυνο ηλεκτροπληξίας, αλλά παραμένει ευαίσθητο σε ηλεκτρονικές και ηλεκτρικές επιπτώσεις όταν η πλημμύρα ξεπεράσει τα όρια για τα οποία έχει σχεδιαστεί.
Αποφεύγοντας τα χειρότερα
Το τελικό συμπέρασμα είναι απλό αλλά κρίσιμο. Στην καταρρακτώδη βροχή και στην πλημμύρα, η ψυχραιμία και η πρόληψη είναι τα ισχυρότερα «συστήματα ασφαλείας» που έχει στη διάθεσή του ο οδηγός. Κανένα αυτοκίνητο δεν αξίζει περισσότερο από την ανθρώπινη ζωή και καμία γενναία προσπάθεια να περάσει κανείς λίγα μέτρα ακόμη δεν αντισταθμίζει το ρίσκο μιας μηχανικής καταστροφής ή, χειρότερα, ενός σοβαρού ατυχήματος. Η έγκαιρη απόφαση να σταματήσει κανείς, η σωστή αντίδραση τη στιγμή του κινδύνου και η προσεκτική αντιμετώπιση μετά το φαινόμενο κάνουν τη διαφορά ανάμεσα σε μια δύσκολη εμπειρία και σε μια πραγματική καταστροφή.
