Συνήθως στα ταξιδιωτικά κείμενα αναφερόμαστε στους τελικούς προορισμούς, με άλλα λόγια, στην κατάληξη ενός ταξιδιού, στον τόπο που επισκεπτόμαστε. Τι συμβαίνει όμως με τη διαδρομή, ειδικά όταν αυτή γίνεται αεροπορικώς; Μια θέση αεροπλάνου πλάι σε παράθυρο, και όταν η πτήση πραγματοποιείται κατά τη διάρκεια της ημέρας, είναι, στην κυριολεξία, ένα παράθυρο στον κόσμο: στον πλανήτη, στους ωκεανούς και στα όρη του, στα μεγάλα ποτάμια και στις ερήμους του, καθώς και στις πόλεις. Στιγμές περισυλλογής, εσωτερικών μονολόγων και ονειροπολήσεων, η θέα της Γης από μια τόσο προνομιούχα θέση, όσο κι αν μοιάζει δεδομένη σε έναν επιβάτη αεροπλάνου, μπορεί να γίνει μια ολόκληρη αφήγηση από μόνη της.
Σκεφτήκαμε λοιπόν να μοιραστούμε μαζί σας κάτι από τις πτήσεις στις οποίες βρεθήκαμε κατά καιρούς. Να δούμε σε ποιο βαθμό μία φωτογραφία που τραβήχτηκε από χιλιάδες πόδια ύψος μπορεί να αποτελέσει το έναυσμα για ιστορίες, σκέψεις, εικόνες, ακόμα και πηγή έμπνευσης για αποδράσεις, νοητές και κυριολεκτικές. Σε αυτό το πνεύμα, συντάκτες του Πολιτιστικού Τμήματος της «Κ» μοιραζόμαστε τέτοιες φωτογραφίες και σκέψεις, γνήσια αιθεροβάμονες – με την καλή έννοια αυτή τη φορά!
Ανάλογα, προσκαλούμε τους αναγνώστες της «Κ» να μοιραστούν μαζί μας τέτοιες φωτογραφίες από δικές τους πτήσεις μαζί με στοιχειώδεις πληροφορίες, τις σκέψεις τους σχετικά με το τοπίο που απεικονίζει η φωτογραφία, τον τελικό προορισμό της πτήσης, τη σημασία ενδεχομένως του ταξιδιού (ή της επιστροφής από αυτό πίσω στην έδρα τους), μιας εναέριας διαδρομής εν κατακλείδι κατά τη διάρκεια της οποίας τραβήχτηκε η φωτογραφία. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να αποταθούν στην ηλεκτρονική διεύθυνση [email protected].
Η. Μ.
ΔΑΝΙΑ
Τεχνητές οάσεις εναλλακτικού παράδεισου
Ο αθηναϊκός φθινοπωρινός ήλιος μοιάζει έτη φωτός μακριά, καθώς βυθιζόμαστε σ’ ένα πυκνό στρώμα σκανδιναβικών σύννεφων. Ομως, πριν από την προσγείωση, η καταχνιά υποχωρεί αρκετά για να διακρίνουμε το αιολικό πάρκο του Oresund. Ενα διαφορετικό «αξιοθέατο» λειτουργεί ως πρώτη υπενθύμιση πως η Δανία βρίσκει εναλλακτικές λύσεις σε προβλήματα που στην Ελλάδα θεωρούνται ανεπίλυτα. Αργότερα, εξερευνώντας την Κοπεγχάγη του πρωτοποριακού ντιζάιν, των ποδηλατόδρομων και των καλλίγραμμων μαμάδων που τρέχουν στα πάρκα σπρώχνοντας παιδικά καροτσάκια, αναρωτιέμαι αν ζω σε λάθος χώρα. Οταν πια η ψύχρα και η πρόωρη νύχτα με αναγκάζουν να καταφύγω κάπου ζεστά, συνειδητοποιώ πως ίσως δεν πρόκειται για σύμπτωση. Στις αντίξοες συνθήκες, οι άνθρωποι αναγκάζονται να δημιουργήσουν τεχνητές οάσεις. Αν τύχει να γεννηθούν σε έναν φυσικό παράδεισο, θεωρούν τόσο δεδομένη την ομορφιά, που αργά ή γρήγορα αρχίζουν να την καταστρέφουν.
ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΣΑΝΟΥΔΟΥ
ΣΑΧΑΡΑ
Οταν και η Γη έχει κάτι το εξωγήινο
Πετώντας για Νότιο Αφρική, αναπόφευκτα διασχίζεις την αφρικανική ήπειρο από τις βόρειες, μεσογειακές ακτές της έως το έσχατο ακρωτήρι της. Στη δική μας περίπτωση, παίρνοντας την πτήση της Swissair από τη Ζυρίχη, θαυμάσαμε τις Αλπεις, την Ιταλία, τη Σαρδηνία και τη Σικελία, ώσπου «πιάσαμε» Αφρική. Περίμενα με αδημονία να χαζέψω την έρημο της Σαχάρα. Οι βραχώδεις, αμμουδερές εκτάσεις της Βόρειας Αφρικής (στους ουρανούς της οποίας πετούσε με τη RAF o αγαπημένος συγγραφέας Ρόαλντ Νταλ το 1941-44) έδωσαν τη θέση τους σε έναν πορτοκαλοκίτρινο ωκεανό. Σαχάρα. Φυσικές κυματοειδείς γραμμές αυλάκωναν το άγριο, θανατερό τοπίο. Η μεταφυσική για την οποία μιλούσε ο Πολ Μπόουλς στα δικά του βιβλία, ήταν ακόμα και από το ύψος των χιλιάδων ποδών διάχυτη παντού. Κάποτε φάνηκε το τοπίο της φωτογραφίας. Μια απέραντη έκταση «φυτεμένων» λόφων. Θα μπορούσε να είναι ο «κόκκινος» πλανήτης Αρης -ενίοτε ακόμα και η Γη έχει κάτι το εξωγήινο. Λίγες ώρες αργότερα, το τοπίο σκούρυνε, πρασίνισε. Ανάμεσα στα πυκνά νέφη διέκρινα τις σκοτεινές ζούγκλες κι ένα τεράστιο φίδι να σέρνεται ανάμεσά τους: ο ποταμός Κόνγκο. Δεν έκλεισα μάτι σε αυτήν την ενδεκάωρη πτήση.
ΗΛΙΑΣ ΜΑΓΚΛΙΝΗΣ
ΑΙΓΑΙΟ
Σαν παιδικός χάρτης ιχνογραφίας
Το ανάγλυφο των νησιών είναι ένα πρόβλημα. Οταν βλέπει κανείς ένα αρχιπέλαγος, όπως το Αιγαίο, από ψηλά, διαταράσσεται η έννοια της κλίμακας καθώς ένα νησί όπως η Σύρος, π.χ., η Ικαρία, ή εν προκειμένω η άσημη ως προς το γεωφυσικό της ανάγλυφο Γυάρος (φωτ.) συρρικνώνονται αυτοτελώς σε ένα σχήμα που θυμίζει παζλ. Καθώς, αναπόφευκτα, σκέφτεται κανείς τη ζωή «εκεί κάτω» που προχωράει αδιατάρακτη χωρίς τη γνώση του άνωθεν βλέμματος και την αντιστροφή της κλίμακας, δημιουργείται ένα παράδοξο: τα νησιά καθώς «συστήνονται», παρελαύνουν και χάνονται από το οπτικό πεδίο ως ουδέποτε εμφανισθέντα. Το επόμενο νησί ντεκουπάρεται στο μπλε της θάλασσας, με διάστικτους οικισμούς και σμιλεμένες βουνοκορφές, για να χαθεί σε ελάχιστο χρόνο σαν χάση σελήνης. Το βλέμμα από ψηλά γίνεται αδηφάγο και τείνει να υπερθερμαίνεται συνειρμικά, καθώς συγκρούονται μνήμες από παιδικούς χάρτες ιχνογραφίας με σκηνές από όνειρα ή ταινίες θαμπές στον χρόνο.
ΝΙΚΟΣ ΒΑΤΟΠΟΥΛΟΣ
ΣΑΜΟΣ
Η τελευταία στροφή πριν την προσγείωση
«Η προσδοκία είναι το καλύτερο κομμάτι της ταξιδιωτικής εμπειρίας» υποστηρίζει ο Ελβετός συγγραφέας Αλέν ντε Μποτόν. Συμφωνώ απόλυτα, αν και πρέπει να εξειδικεύσω την προσδοκία και την επιρροή της πάνω μου. Ξεκινάει λοιπόν τη στιγμή που το αεροσκάφος αναπτύσσει ταχύτητα και οι ρόδες του αφήνουν απαλά -εντάξει μερικές φορές όχι και τόσο- τον αεροδιάδρομο. Κανένα άλλο ταξιδιωτικό μέσο δεν είναι για μένα τόσο αναπόσπαστο κομμάτι του ταξιδιού όσο το αεροπλάνο. Το πέταγμα προς τον προορισμό, οικείο ή εντελώς καινούργιο, η δυνατότητα ενός αφ’ υψηλού βλέμματος σε βουνά και θάλασσες, σε χιονισμένες κορυφές και πυκνοκατοικημένες πόλεις, σε πρωτόγνωρα γεωφυσικά ανάγλυφα, ο χρόνος που σαν να επιβραδύνει, η ελπίδα -κάθε φορά η ίδια- για μια θέα αδιαμεσολάβητη από βαριά σύννεφα. Στη φωτογραφία, η ελαφριά κλίση του φτερού προδίδει την τελευταία στροφή πριν από την προσγείωση στο αεροδρόμιο της Σάμου. Αλλη μια προσγείωση δυναμώνει τους δεσμούς αίματος. Από κάτω, η θάλασσα του Αιγαίου, μια αναλαμπή.
ΓΙΟΥΛΗ ΕΠΤΑΚΟΙΛΗ
ΑΘΗΝΑ
Η καλύτερη θέα της πόλης
Ο μοναδικός λόγος που λυπήθηκα όταν έκλεισε το αεροδρόμιο του Ελληνικού ήταν η στενάχωρη σκέψη ότι οι νέοι αεροδιάδρομοι απογείωσης και προσγείωσης θα «παρέκαμπταν» το κέντρο της Αθήνας.
Είμαι από αυτούς που μπορεί να μου χαλάσει το μισό ταξίδι αν δεν εξασφαλίσω θέση στο παράθυρο, επομένως η απώλεια των θεαματικών προσγειώσεων από τον Σαρωνικό, όταν τα αεροσκάφη τραμπαλίζονταν γλυκά πάνω από τον Λαιμό της Βουλιαγμένης, μου είχε κοστίσει.
Τελικά, δεν ήταν ακριβώς έτσι τα πράγματα. Μπορεί η συχνότητα των πτήσεων πάνω από το λεκανοπέδιο να περιορίστηκε σημαντικά εξαιτίας της γεωγραφικής θέσης των Σπάτων, αλλά με λίγη καλή τύχη οι νέοι αεροδιάδρομοι προσφέρουν ακόμα αναπάντεχες στιγμές ευτυχίας. Ενα καλό παράδειγμα είναι η παραπάνω φωτογραφία: σε πτήση για το Λονδίνο το αεροσκάφος πέταξε δυτικά, πάνω από την Πεντέλη, και καθώς είχα προνοήσει να καθίσω στην αριστερή πλευρά, ανταμείφθηκα με την καλύτερη θέα της Αθήνας που μπορώ να θυμηθώ.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΡΗΓΟΠΟΥΛΟΣ
