Giverny: Η αυγή του Ιμπρεσιονισμού
ΚΕΙΜΕΝΟ: ΜΑΡΙΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ
Η πρώτη «εντύπωση» θα μου μείνει αξέχαστη. Ηταν στο Παρίσι στα
φοιτητικά αλησμόνητα χρόνια. Στεκόμουν μετέωρη και εντυπωσιασμένη
μπροστά στους μεγάλους οβάλ πίνακες με τις «Νύμφες» του Κλοντ Μονέ,
τότε στον κήπο του Κεραμεικού. Ηταν οι σειρές με τα περίφημα
«νούφαρα», πιο γνωστά από το έργο του στο Giverny παρά σαν είδος
που ευδοκιμεί στη φύση! Από τότε λίγα άλλαξαν: οι «Νύμφες»
μετακόμισαν στην άλλη μεριά του Παρισιού, στο Μουσείο Μαρμοτόν, και
εσχάτως για δύο μήνες στο καινούργιο Μουσείο του Giverny, τόπο
προέλευσής τους.
Αφήνοντας το Παρίσι στα 70 χιλιόμετρα μακριά, το Giverny
βρίσκεται σε μια ασυνήθιστα ήσυχη γωνιά του Σηκουάνα με μικρές
γραφικές περιοχές ολόγυρα, αφημένες στην ησυχία τους αλλά καθόλου
στην τύχη, αφού οι ίδιοι οι κάτοικοι και μια πολυπληθής ομάδα
καλλιτεχνών και ανθρώπων του πνεύματος βάλθηκαν να χτίσουν εδώ τη
φήμη τους. Ο λόγος γνωστός και η εποχή ιδεώδης. Εδώ, βρίσκεται το
σπίτι και ο κήπος του μεγίστου των ιμπρεσιονιστών, Κλοντ Μονέ, ενός
από τους δημοφιλέστερους και μεγαλύτερους ζωγράφους του τέλους του
19ου – αρχών του 20ού αιώνα· του ανθρώπου που έδωσε υπόσταση στο
φως μέσα από μια χρωματική πανδαισία χωρίς προηγούμενο,
ανατρέποντας κανόνες και πρότυπα! Και όλα αυτά στο Giverny, στο
μικρό χωριό που αγναντεύει τον κάμπο γύρω του, λουσμένο στο φως του
ιμπρεσιονισμού. Μοναδική του ιστορία το χρονικό δημιουργίας του
κήπου μακριά από αγγλικά, γαλλικά και άλλα πρότυπα, με χλιδάτο
σκηνικό και ονομαστά γλυπτά, στοιχεία που αντιπαθούσε ο Μονέ.
Απλός, όπως και ο κάτοχός του που το δημιούργησε με κόπο και πολλή
προσωπική δουλειά, γύρω από το ροζ βαμμένο με πράσινα παντζούρια
σπίτι, που απαθανάτισε συχνά στο έργο του. Εδώ η άνοιξη δεν φεύγει
ποτέ. Κάθεται επάνω σε τέσσερις εποχές και περιμένει τα
βαρυφορτωμένα καλάθια με τα 100.000 και πλέον είδη φυτών που
εναλλάσσονται σαν πινελιές παντού στον τεράστιο χώρο, υπολογισμένα
με χρωματική αναλογία και ακρίβεια, όπως τα ‘θελε και ο μεγάλος
ζωγράφος.
Claude Monet
Η ιστορία έχει σύντομα ως εξής: στη διάρκεια κάποιου ταξιδιού
του το 1883, ανακαλύπτει τυχαία το Giverny από το παράθυρο ενός
τρένου. Δύο δρόμοι όλοι κι όλοι τότε, με τα νορμανδικού τύπου
σπίτια, τα περβόλια ολόγυρα με τις γλυσίνες και τις κληματαριές.
Και τριακόσιοι κάτοικοι, αγρότες και καλλιεργητές οι περισσότεροι.
Ο Μονέ βρίσκει εκεί το όμορφο νορμανδικό σπίτι «La maison du
pressoir» -παλιό τριβείο- με το οικόπεδο που αγοράζει με
ενθουσιασμό επτά χρόνια μετά. Θα μείνει εδώ 43 ολόκληρα χρόνια ώς
το θάνατό του, στις 6 Δεκεμβρίου του 1926, μετατρέποντας χίλια
εκτάρια άγονης γης σε πραγματικό κήπο της Εδέμ, όπου η μόνη
«αμαρτία» είναι μέχρι και σήμερα να κόψετε κάποιο λουλούδι! Αυτό
ήταν αποκλειστικό προνόμιο του ίδιου, που φύλαγε για τις μουντές
μέρες του χειμώνα όπως έλεγε, όταν έπρεπε να ζωγραφίζει μέσα.
Αλλωστε, οι πινακίδες σάς βάζουν αμέσως στο νόημα.
Το 1895 δημιούργησε την πασίγνωστη τεχνητή λίμνη, υδάτινο
παράδεισο, από την εκτροπή παραπόταμου του Σηκουάνα, καθώς αυτός
πέρναγε στα όρια του αγρού του, αντιμετωπίζοντας μάλιστα και την
αντίδραση των κατοίκων. Σε μια γωνιά της, πλάι στο γιαπωνέζικο
γεφυράκι, όπως θα δείτε, κάτω από τις γλυσίνες, τις κλαίουσες και
την πυκνή βλάστηση, βρίσκεται η θαλασσιά βαρκούλα του Μονέ, σήμα
κατατεθέν της δουλειάς του εκεί, καθώς συνήθιζε να παρατηρεί από
κοντά τα θέματά του. Εδώ και οι «Νύμφες», τις οποίες ζωγράφισε
ανάμεσα στο 1898 και το 1926, όταν πια τα μάτια του είχαν αρχίσει
να τον προδίδουν. Σ’ αυτό τον κήπο τίποτα δεν έμεινε στην τύχη. Η
τελευταία τουλίπα είχε το λόγο της που φύτρωνε εκεί, όπως και τα
κλαδιά της κλαίουσας τον δικό τους καθώς έπεφταν στη λίμνη. Οταν
δεν ζωγράφιζε, γινόταν κηπουρός. Εσκαβε και φύτευε. Μιλούσε λίγο
και δούλευε πολύ από την πρώτη αυγή ώς τη δύση του ήλιου,
προσπαθώντας να παγιδεύσει με το χρώμα τη στιγμιαία εντύπωση που
του γεννούσε το φως καθώς γέμιζε τους όγκους σε διάφορες ώρες της
μέρας, δίνοντάς τους τελικά μια άυλη μορφή. Αδιάφορο αν αυτό ήταν
λουλούδι ή νούφαρο, σταγόνα της βροχής, καθεδρικός ή σταροχώραφο!
Κι έφτιαξε αριστουργήματα, για τα οποία -τι παράξενο- αναγνωρίστηκε
πολύ αργότερα. Λένε, μάλιστα, πως στο παιχνίδισμα του
αντικατοπτρισμού στο νερό, ο κόσμος αγάπησε περισσότερο τη φύση. Σε
μια γωνιά, μετά τον πόλεμο του 1914, έφτιαξε ένα μεγάλο ατελιέ για
να ακουμπήσει τους τεράστιους πίνακες με τις Νύμφες, που έφταναν
και τα 12 μέτρα μήκος. Από εδώ και η γενική είσοδος στο βασίλειό
του!
Σ’ αυτόν το χώρο θα δείτε φωτογραφίες εποχής, πολλά αντίγραφα
των έργων του, όπως και θαυμάσιες εκδόσεις στο κατάστημα με τα
αναμνηστικά γύρω από τη ζωή και το έργο του. Σε μια άλλη άκρη του
κήπου υπάρχει το μποστάνι του με κηπευτικά και διάφορα μυρωδικά,
για να γευματίζει με τους φίλους του, μεγάλους ζωγράφους της
εποχής, σαν τον Γκογκέν ή τον Βαν Γκογκ και αμέτρητους άλλους. Στον
κατάλογο των υψηλών προσκεκλημένων ήταν ο Προυστ, ο Ζορζ Κλεμανσό,
πρωθυπουργός της Γαλλίας, ο οποίος έτρεφε απροσμέτρητο θαυμασμό για
το έργο του, ενώ σ’ εκείνον οφείλεται και η παραγγελία για τις
«Νύμφες». Στο σπίτι όλα τον θυμίζουν, όπως θα διαπιστώσετε κατά την
περιήγησή σας στο χώρο: η μεγάλη και άνετη κουζίνα στο ισόγειο με
τους τοίχους γεμάτους από χάλκινα σκεύη και η συλλογή με τα μπλε
κεραμικά θα σας γοητεύσουν. Παροιμιώδης, επίσης, έμεινε η μαγειρική
του τέχνη και φαντασία. Η κρεβατοκάμαρα με τα σημειωματάρια και το
κυλινδρικό γραφείο. Στους τοίχους του σαλονιού υπήρχαν τότε
κρεμασμένα έργα από την ιδιωτική του συλλογή που περιελάμβανε
δώδεκα πίνακες του Σεζάν, κάποιους Ρενουάρ, οκτώ Μανέ, δύο Ντεγκά
και δύο γλυπτά του Ροντέν, σε διάφορα μουσεία σήμερα. Αντίγραφα
ξαναζωντανεύουν την ατμόσφαιρα του παρελθόντος. Ενας αληθινός τόπος
αναμνήσεων!
Ο κεντρικός δρόμος που περνάει το χωριό από τη μία ώς την άλλη
άκρη με το δικό του όνομα, η οδός Κλοντ Μονέ, είναι γεμάτη από
γκαλερί και διάφορα καταστήματα με παραδοσιακά είδη. Αν ο κήπος και
το σπίτι του Μονέ έκαναν το γύρο του κόσμου και διάσημο το Giverny
από το 1970 και μετά, μια άλλη πολύ σημαντική πλευρά έμελλε να
ολοκληρώσει τη φήμη του χωριού: η εγκατάσταση εδώ μιας ολόκληρης
αποικίας καλλιτεχνών κυρίως από την Αμερική, από το 1856 ώς το
1890, υιοθετώντας τις μεθόδους του μεγάλου δασκάλου και μέντορά
τους.
Σήμερα στέκεσαι σημειωτόν για να μπεις στο περίφημο Μουσείο των
Ιμπρεσιονιστών, το οποίο στεγάζει μια μόνιμη έκθεση με τίτλο
«Εντυπώσεις για πάντα», παρουσιάζοντας μια μεγάλη συλλογή
Αμερικανών ζωγράφων που έζησαν εδώ, επηρεασμένοι από το έργο του
Μονέ. Μετά το θάνατό του, ο κήπος εγκαταλείφθηκε στην τύχη του.
Μόνο τη δεκαετία του 1950, κοντά στην αναγνώριση του έργου του ήρθε
και η ώρα της σωτηρίας. Συντηρητές και γεωπόνοι μαζεύτηκαν για την
ανακατασκευή του κήπου και τη διατήρηση των διάφορων κτιρίων στα
παλιά σχέδια. Το 1966 ο γιος του Μονέ, Μισέλ, δώρισε στην Ακαδημία
Καλών Τεχνών το Giverny. Οι πόρτες για το κοινό άνοιξαν το 1980.
Από τότε πάνω από πεντακόσιες χιλιάδες άνθρωποι συνωστίζονται κάθε
χρόνο στις πύλες του Giverny, όπου ο Μονέ έκανε την εικόνα σύμβολο
της ζωγραφικής. Η γη της Νορμανδίας τον έκρυψε για πάντα κοντά της
το 1926. Ο τάφος του Μονέ βρίσκεται εδώ στο Giverny και μπορείτε να
τον επισκεφτείτε.
ΚΟΣΤΟΣ
Υπολογίστε γύρω στα 800 ευρώ κατ’ άτομο για τρεις μέρες, εκτός
και αν επιλέξετε να το επισκεφτείτε στο πλαίσιο μονοήμερης εκδρομής
απ’ το Παρίσι, οπότε συμπεριλαμβάνεται στα έξοδα του ταξιδιού σας
στην Πόλη του Φωτός.
ΠΩΣ ΝΑ ΠΑΤΕ
Αεροπορικώς ώς το Παρίσι με Ολυμπιακές Αερογραμμές, Aegean, Air
France και easyJet και από εκεί με τρένο ώς το Giverny.
ΠΟΥ ΝΑ ΜΕΙΝΕΤΕ
Στο Vernon, στη μεσαιωνική πολιτεία που απέχει μόλις 7 χλμ. απ’
το Giverny, αλλά και ολόγυρα στην περιοχή θα βρείτε πανέμορφα
παραδοσιακά, οικονομικά πανδοχεία αλλά και μεγαλύτερα καλά και
οικονομικά ξενοδοχεία.
Ολα σχεδόν διαθέτουν πολύ καλά εστιατόρια.
Auberge de jeunesse (τηλ.: 0030-325166-48): Κοιτώνας για
νέους. Πρόκειται για το πιο φθηνό κατάλυμα λίγο πιο έξω από το
Vernon. Ολα τα δωμάτια βγαίνουν σε έναν θαυμάσιο κήπο. Το καλοκαίρι
λειτουργεί εστιατόριο. Στην τιμή των 18 ευρώ το βράδυ.
Normandy (τηλ.: 0030-32519797): Τριών αστέρων, στο παλιό
νοσοκομείο από την εποχή του πολέμου του 1870, θεωρείται αδιάσπαστο
μέρος της ιστορίας του Vernon. Ανακτορικού τύπου ξενοδοχείο με
δωμάτια παραδοσιακού χαρακτήρα. Από 78 ευρώ.
Hotel d’ Eureux: Πανέμορφο παραδοσιακό ξενοδοχείο τριών
αστέρων με μια πολύ γραφική αυλή, θαυμάσιο εστιατόριο με κυνήγι και
άλλα παραδοσιακά εδέσματα. Από 70 ευρώ και πάνω.
La Musardière (www.lamusardiere.fr): Μικρό γραφικό
ξενοδοχείο. Το δίκλινο από 77 ευρώ και πάνω.
ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΔΕΙΤΕ
ΣΤΟ GIVERNY:
• Το καινούργιο Μουσείο των Ιμπρεσιονιστών, την έκθεση με τις
«Νύμφες» του Μονέ, που μόλις έφτασαν εδώ από το Μουσείο Μαρμοτόν
του Παρισιού για δύο μήνες.
• Εως 28-6-2009 παρουσιάζεται η έκθεση «Από τον Corot στον
Bonnard». Οι φιλότεχνοι δεν θα μείνουν παραπονεμένοι.
• Το Hotel Baudy, παμπάλαιο γραφικό πανδοχείο και σήμερα
εξαιρετικό εστιατόριο.
ΣΤΟ VERNON:
• Το Μουσείο Alphonse – G. Poulain από το όνομα του Γάλλου
αρχαιολόγου στον οποίο οφείλεται η ανακάλυψη προϊστορικών ευρημάτων
στην περιοχή. Μια από τις αίθουσες είναι αφιερωμένη στους
ιμπρεσιονιστές με έργα από περιοχές ολόγυρα, όπως και δύο
αυθεντικούς πίνακες του Μονέ. Επίσης:
• Κάθε Τετάρτη και Σάββατο στο Vernon στήνεται ένα μεγάλο
παζάρι στους κεντρικούς δρόμους με αγροτικά και παραδοσιακά
είδη.
ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ
www.cape-tourisme.fr
