Καθώς ο δρόμος αφήνει πίσω το Γύθειο και κατηφορίζει προς την προσηλιακή Μάνη, το τοπίο αλλάζει σταδιακά. Οι μεγάλες αμμουδερές παραλίες του λακωνικού κόλπου, δίνουν τη θέση τους σε μικρές βοτσαλωτές ακτές. Η βλάστηση αραιώνει και χαμηλώνει, ώσπου η γη φιλοξενεί μόνο κοντούς θάμνους, πάνω στις ξερολιθιές. Οι πέτρινοι πύργοι, φρουροί μιας άλλης εποχής, αρχίζουν να κυριαρχούν στον ορίζοντα. Και οι μικροί οικισμοί, μια γειτονιά όλη κι όλη ο καθένας, παρασέρνουν τον επισκέπτη σε μια άλλη εποχή. Πιο μακρινή, αλλά σίγουρα πιο αυθεντική.
Στην ανατολική πλευρά της Μέσα Μάνης, το τοπίο εδώ και αιώνες είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την πέτρα και το φως. Η ζωή των Μανιατών, πάντοτε δύσκολη και απαιτητική σε ετούτη την ξερή γη, έχει μάθει να προσαρμόζεται και να εναρμονίζεται με το φυσικό περιβάλλον. Σήμερα, σχεδόν όλα τα χωριά αποτελούν παραδοσιακούς διατηρητέους οικισμούς.
Από τον Κότρωνα στη χερσόνησο Σκοπά
Στο σημείο όπου η κατάφυτη Λακωνία, αρχίζει να παραχωρεί τη θέση της στο άγριο τοπίο του μανιάτικου χάρτη, συναντάμε το χωριό Κότρωνας. Η ίδια η ονομασία του δηλώνει το στοιχείο που καθόρισε την αρχιτεκτονική και την ιστορία της περιοχής: την πέτρα.
Οι «κοτρώνες», οι μεγάλες πέτρες που αφθονούν στον τόπο, αποτελούν μέχρι σήμερα το βασικό οικοδομικό υλικό της Μάνης. Όχι μόνο για τους πύργους και τις εκκλησίες που είναι αμέτρητες και πολύ παλιές· αλλά για τους δρόμους, τα κτήματα και τα σύγχρονα γεφυράκια.
Η καρδιά του γραφικού οικισμού χτυπάει γύρω από το λιμάνι και τη μικρή παραλία, μία από τις λίγες αμμουδερές σε όλη την προσηλιακή Μάνη. Ωστόσο, το χωριό καταλαμβάνει μεγάλη έκταση, πίσω από τη θάλασσα. Ο Κότρωνας είναι εξάλλου ένας από τους μεγαλύτερους οικισμούς της περιοχής.
Πάνω από την ακτή, δεσπόζει το άγαλμα του καπετάν Νικηφόρου, του Μακεδονομάχου Ιωάννη Δεμέστιχα, με καταγωγή από τη Μάνη. Λίγα μόλις λεπτά από το λιμάνι, βρίσκεται η χερσόνησος Σκοπά. Σε αντίθεση με το λιτό τοπίο που την περιβάλλει, η Σκοπά ξεχωρίζει για την πλούσια βλάστησή της. Η μακραίωνη ιστορία της έχει ρίζες στην αρχαία Ελλάδα.
Το εκκλησάκι του Άη Νικόλα είναι χτισμένο πάνω σε ιερό της Ισσωρίας Αρτέμιδος, ενώ τα ευρήματα έχουν οδηγήσει τους αρχαιολόγους στην ταύτιση της περιοχής με την αρχαία Τευθρώνη. Μία από τις σημαντικότερες πόλεις του Κοινού των Ελευθερολακώνων, που γνώρισε ιδιαίτερη ακμή, χάρη στη στρατηγική της θέση στον Λακωνικό Κόλπο.
Σήμερα, η Σκοπά είναι το ιδανικό μέρος για μια ήρεμη στάση κάτω από τις ελιές, που φτάνουν μέχρι τη θάλασσα. Στη διπλή παραλία με τα μαύρα βότσαλα, τα νερά παραμένουν πάντα ήρεμα, ζεστά και καθαρά. Στην περιοχή, λειτουργούσαν μάλιστα ρωμαϊκά λουτρά, ερείπια των οποίων σώζονται έως τις μέρες μας.
Βουτιά στα σμαραγδένια νερά της Αλύπας
Αφήνοντας πίσω τον Κότρωνα, ο δρόμος ανεβαίνει στην πλαγιά, χαρίζοντας πανοραμική θέα προς τον Λακωνικό Κόλπο. Λίγο αργότερα κατηφορίζει προς την ακτογραμμή και οδηγεί στην Αλύπα, έναν από τους πιο χαρακτηριστικούς παραθαλάσσιους οικισμούς της προσηλιακής Μάνης. Το ιδιαίτερο τοπίο της αποτέλεσε σκηνικό για διεθνή κινηματογραφική παραγωγή τη δεκαετία του 1980. Ο μικρός όρμος, τα πέτρινα σπίτια και οι πύργοι που υψώνονται σαν πέτρινοι φρουροί πάνω από τη θάλασσα συνθέτουν μια εικόνα που δύσκολα περνά απαρατήρητη.
Η μικρή παραλία με τα μεγάλα βότσαλα έχει τις αποχρώσεις του σμαραγδιού. Στην ακτή δεν υπάρχουν ομπρέλες και ξαπλώστρες για τους λουόμενους κι αυτό απογειώνει την εμπειρία. Ακριβώς πάνω στην παραλία, λειτουργεί μια παραδοσιακή ψαροταβέρνα. Τα ψάρια είναι απευθείας από τα καΐκια των αλιέων και όλα τα πιάτα βασισμένα στην τοπική γαστρονομία και κουλτούρα.
Ο Άγιος Κυπριανός και η μοναχική παραλία Άμπελος
Ενώ ο κεντρικός δρόμος συνεχίζει προς τα γνωστότερα σημεία της Μέσα Μάνης, μια μικρή παράκαμψη οδηγεί στον Άγιο Κυπριανό, ένα από τα χωριά αντιστάρ της προσηλιακής Μάνης. Η πρώτη εικόνα του αποκαλύπτεται λίγο πριν από την τελευταία στροφή του δρόμου. Ο χρωματικός καμβάς, απόλυτα εναρμονισμένος με το τοπίο, αφήνει μια αίσθηση νοσταλγίας από τα παιδικά μας καλοκαίρια.
Θα δούμε τον μικρό οικισμό, χτισμένο σε έναν απάνεμο όρμο της ανατολικής ακτής. Τα παραδοσιακά μανιάτικα σπίτια φτάνουν μέχρι τη θάλασσα, δημιουργώντας μια αίσθηση πέτρινου αμφιθέατρου.
Παρότι μέσα στο χωριό υπάρχει μια μικρή βοτσαλωτή παραλία, οι περισσότεροι συνεχίζουν μέχρι την Άμπελο (ή το Άμπελο). Η οδήγηση σε αυτό το κομμάτι είναι απαιτητική και ο δρόμος στενός και χωμάτινος. Ο τελικός προορισμός ανταμείβει τον επισκέπτη με μια απομονωμένη ακτή με κρυστάλλινα νερά. Η Άμπελος παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεπηρέαστη από τον μαζικό τουρισμό. Περιορισμένες υποδομές λειτουργούν κατά τους μήνες της υψηλής τουριστικής περιόδου.
