«Η επίσκεψη στο Μαρακές υπήρξε μεγάλο σοκ για μένα. Αυτή η πόλη μού δίδαξε το χρώμα», είχε πει ο Ιβ Σεν Λοράν, ο διάσημος Γάλλος μόδιστρος που συνέδεσε το όνομά του με την «Κόκκινη Πόλη» του Μαρόκου όσο κανείς άλλος. Ταξίδεψε για πρώτη φορά στο Μαρακές το 1966, ανακαλύπτοντας το φως και την ατμόσφαιρα της πόλης που έμελλε να σημαδέψει τη δημιουργική του πορεία για τα επόμενα χρόνια. Σήμερα, το Μουσείο Ιβ Σεν Λοράν και ο Κήπος Μαζορέλ, ο οποίος αγοράστηκε από τον σχεδιαστή και τον συνεργάτη και σύντροφό του Πιερ Μπερζέ το 1980, αποτελούν δύο από τα πιο εμβληματικά αξιοθέατα της πόλης. «Η σφοδρότητα των αρμονιών, η αυθάδεια των συνδυασμών και ο ζήλος της δημιουργικότητας», που επηρέασαν τη δουλειά του θρύλου της μόδας του 20ού αιώνα, εξακολουθούν να εντυπωσιάζουν τους Ευρωπαίους ταξιδιώτες που κατακλύζουν τη μεθυστική πόλη του Μαγκρέμπ κάθε χρόνο.
Η ένταση των χρωμάτων, των αρωμάτων, των ήχων και των γεύσεων που κακομαθαίνουν τις αισθήσεις των επισκεπτών στον λαβύρινθο της Μεντίνας, στις εσωτερικές αυλές και στις ταράτσες των αρχοντικών ριάντ, στα πολύχρωμα σουκ και στους εξωτικούς κήπους είναι ακόμα εκεί. Ωστόσο, η εποχή που αυτή η πλανεύτρα πόλη παραδινόταν εξ ολοκλήρου στους Γάλλους καλλιτέχνες και τους μποέμ περιηγητές της εποχής έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Σήμερα, η ουρά στην οδό Ιβ Σεν Λοράν για την είσοδο στον Κήπο Μαζορέλ, στην «ευρωπαϊκή» συνοικία Γκελίζ, ξεπερνά τα 100 μέτρα. Ανάλογη είναι η εικόνα και στον λεγόμενο «Μυστικό κήπο», έναν ιστορικό κήπο του 16ου αιώνα, που από όαση ηρεμίας στο κέντρο της Παλιάς Πόλης έχει μετατραπεί σε ένα αδιάκοπο πηγαινέλα ταξιδιωτών στην προσπάθειά τους να εντοπίσουν ελεύθερη γωνιά για μια αναμνηστική φωτογραφία.
Όλο και περισσότεροι τουρίστες
«Το Μαρακές αλλάζει. Οι πτήσεις χαμηλού κόστους φέρνουν όλο και περισσότερο κόσμο, αλλά οι αληθινοί ταξιδιώτες γίνονται όλο και πιο σπάνιοι», λέει η Σαντρίν Βιρζίλ, ιδιοκτήτρια της μπουτίκ Warda la Mouche στην πολυσύχναστη οδό Κεναρία της Μεντίνα. «Πριν από 20 χρόνια ήταν όλα διαφορετικά. Ο τρόπος που σχετίζονταν οι άνθρωποι, τα βλέμματα και οι χειραψίες είχαν μια ένταση που δεν έβρισκες στην Ευρώπη», θυμάται η Γαλλίδα σχεδιάστρια που ζει στο Μαρακές τις τελευταίες δύο δεκαετίες. «Παλιά οι έμποροι στα σουκ θα σε προσκαλούσαν να πιεις ένα τσάι μαζί τους, να πεις μια κουβέντα. Τώρα όλοι είναι αφοσιωμένοι στο κινητό τους. Όπως παντού στον κόσμο».
Το Μαρακές είναι η πιο δημοφιλής πόλη του Μαρόκου, κυρίως για Γάλλους, Ισπανούς και Ιταλούς ταξιδιώτες. Σύμφωνα με την εφημερίδα Le Figaro, τη φετινή χειμερινή περίοδο, η εταιρεία χαμηλού κόστους Transavia πραγματοποιούσε έως και 61 πτήσεις την εβδομάδα προς το Μαρακές από πολλά γαλλικά αεροδρόμια. Το Μαρόκο θεωρείται άλλωστε ο νούμερο ένα μη ευρωπαϊκός προορισμός για τους Γάλλους, ενώ ανεβαίνει στις προτιμήσεις και πολλών ακόμη τουριστών, που το 2025 έφτασαν τα 20 εκατομμύρια, ξεπερνώντας και τις προσδοκίες της ίδιας της χώρας. Τα μεγέθη αυτά ίσως αυξηθούν ακόμη περισσότερο, καθώς το Μαρόκο κατατάσσεται πλέον ανάμεσα στις 50 ασφαλέστερες χώρες στον κόσμο για να ταξιδέψει κανείς το 2026, ενώ θεωρείται και η πιο ασφαλής στην Αφρική, σύμφωνα με τον δείκτη παγκόσμιας ασφάλειας της HelloSafe. «Ορισμένοι ταξιδιώτες ενδέχεται να αρχίσουν να βλέπουν το Μαρόκο ως πιθανή εναλλακτική έναντι προορισμών που βρίσκονται σε περιοχές με εντάσεις», δήλωσε πρόσφατα στον μαροκινό ειδησεογραφικό ιστότοπο Hespress ο Μουσταφά Αμαλέκ, γενικός γραμματέας του Περιφερειακού Τουριστικού Συμβουλίου του Μαρακές, τονίζοντας την πολιτική σταθερότητα της χώρας και την προνομιακή γεωγραφική της θέση μεταξύ Ευρώπης, Αφρικής και Μέσης Ανατολής.
Αυτή την εποχή, τα ιστορικά παλάτια, τα τζαμιά, τα μουσεία και οι πολυάριθμες αγορές της πόλης, ένας τεράστιος λαβύρινθος από χιλιάδες μαγαζιά με παραδοσιακές χειροτεχνίες αλλά και σύγχρονες μπουτίκ και γκαλερί, σφύζουν από κόσμο. Ανάμεσα στους επισκέπτες που συνωστίζονται στα στενά δρομάκια της Μεντίνας για να ανακαλύψουν τους θησαυρούς της, οι ντόπιοι, με ποδήλατα και μηχανάκια, μετά βίας καταφέρνουν να φτάσουν στον προορισμό τους. «Αγαπώ το Μαρακές. Για μια καλλιτέχνιδα σαν εμένα η πόλη είναι ιδιαίτερα εμπνευστική. Όμως, η ζωή στη Μεντίνα έχει γίνει πλέον δύσκολη. Έχει υπερβολική κίνηση και όλα είναι πολύ ακριβά», σχολιάζει η Λαλί Ραζαφιντράινιμπε, ιδιοκτήτρια της εταιρείας La Maison du Raphia, η οποία σχεδιάζει αξεσουάρ και διακοσμητικά αντικείμενα από φύλλα φοίνικα από τη Μαδαγασκάρη. Η Αφρικάνα δημιουργός δεν ακούγεται ιδιαίτερα ικανοποιημένη από την αύξηση της τουριστικής κίνησης. «Λιγότεροι τουρίστες, περισσότερη ποιότητα, περισσότεροι τουρίστες, λιγότερη ποιότητα», αναφέρει χαρακτηριστικά. «Οι άνθρωποι δεν έχουν την ίδια αγοραστική δύναμη που είχαν πριν από μερικά χρόνια και στρέφονται σε πιο οικονομικά προϊόντα».
Λίγα μέτρα πιο πέρα από το μίνιμαλ showroom της Λαλί, οι γητευτές των φιδιών, οι διασκεδαστές με τις αλυσοδεμένες μαϊμούδες, οι πλανόδιοι πωλητές σαλιγκαριών κι οι αμαξάδες της πλατείας Τζαμά ελ Φνα, Μνημείο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO από το 2001, μοιάζουν να έχουν βγει από άλλη εποχή. Αλλά καθώς πέφτει το σούρουπο, οι μικροπωλητές και οι καλυμμένες με νικάμπ τεχνίτριες της χένας δίνουν τη θέση τους στους αφηγητές, τους χορευτές και τους παραδοσιακούς μουσικούς γκνάουα και αμαζίχ. Οι τελευταίοι επιμένουν και συνεχίζουν τις μακραίωνες παραδόσεις ενός Μαρακές που αλλάζει πρόσωπο μέρα με τη μέρα, πιο γρήγορα και από τους ταξιδιωτικούς οδηγούς της.
