Πενήντα χρόνια αρκούν για να αλλάξουν σχεδόν τα πάντα· όχι, όμως, την ανάγκη να ειπωθούν ιστορίες και να βρουν τον δρόμο τους προς τον αναγνώστη. Το 1976, σε μια Ελλάδα που προσπαθούσε να ανασυγκροτηθεί μετά τα χρόνια της Δικτατορίας, η «Καθημερινή» προκήρυξε έναν Πανελλήνιο Διαγωνισμό Διηγήματος με σαφή προσανατολισμό: «Να παρακινήσει στη συγγραφή διηγημάτων γνωστούς και άγνωστους Έλληνες συγγραφείς» και «να βοηθήσει την ανάδειξη νέων διηγηματογράφων». Κριτές των διηγημάτων αυτών ήταν μορφές με ιδιαίτερο βάρος, που σφράγισαν την πνευματική ζωή της χώρας: Άγγελος Βλάχος, Παύλος Ζάννας, Γιώργος Ιωάννου, Καίη Τσιτσέλη, Δημήτρης Χατζής, Ελένη Βλάχου, Αλέξανδρος Κοτζιάς, Ανδρέας Φραγκιάς. Τα είκοσι διηγήματα που ξεχώρισαν τότε συγκεντρώθηκαν σε έναν τόμο που κατέγραψε, με αμεσότητα και πυκνότητα, το κλίμα μιας κοινωνίας σε μετάβαση. Μάλιστα, το πρώτο βραβείο απονεμήθηκε στον Γιώργη Γιατρομανωλάκη για το διήγημά του «Ο Μύρος».
Αυτή την Κυριακή, μισόν αιώνα αργότερα, η «Καθημερινή» επιστρέφει σε εκείνη την πρωτοβουλία και επανεκδίδει τη συλλογή αυτή, σε πολυτονικό και με τη γραμματοσειρά της περιόδου, διατηρώντας ακέραιο το ύφος και την εκδοτική ταυτότητα της εποχής. Ο αναγνώστης έρχεται έτσι σε επαφή με τα κείμενα στο αρχικό τους περιβάλλον, σε μια στιγμή κατά την οποία η δημοκρατία μόλις είχε αποκατασταθεί και πολλά από τα δεδομένα του σήμερα παρέμεναν ακόμη υπό διαμόρφωση.
Η χρονική απόσταση επιτρέπει σήμερα μια πιο καθαρή αποτίμηση των μεταβολών που ακολούθησαν. Από τη δεκαετία του ’70 έως σήμερα, οι αλλαγές είναι, «ομολογουμένως, τρομακτικές», αναφέρει ο Ηλίας Μαγκλίνης στο κείμενο που συνοδεύει την έκδοση: η κοινωνία, ο εκδοτικός κόσμος, οι αναγνωστικές συνήθειες μετασχηματίστηκαν σε βάθος. Κι όμως, μέσα σε αυτές τις μεταμορφώσεις, το βιβλίο διατηρεί μια σταθερή παρουσία. «Η ανάγνωση, η βιβλιοφιλία είναι ακόμα εδώ».
Και ίσως αυτό να αρκεί ως αφετηρία. Η «Καθημερινή» επανεκδίδει εκείνη τη συλλογή, αλλά δεν θα μείνει μόνο εκεί. Μέσα στο 2026 θα επαναφέρει τον Διαγωνισμό Διηγήματος, με μέλη της κριτικής επιτροπής «σημαντικούς ανθρώπους της σήμερον, ο κάθε ένας από τους οποίους υπηρετεί από διαφορετικό πόστο, και με τον δικό του τρόπο, την υπόθεση του βιβλίου στην Ελλάδα» και όρους συμμετοχής που θα ανακοινωθούν σύντομα. Ανάμεσα στον κόσμο των διηγημάτων του 1976 που απομακρύνεται και σε έναν κόσμο που συνεχίζει να αναζητά τρόπους να αφηγηθεί τον εαυτό του, η πρωτοβουλία αυτή λειτουργεί ως μια συνέχεια της άρρηκτης σύνδεσης της «Καθημερινής» με τους αναγνώστες της, τη λογοτεχνία και το βιβλίο.
Η σπάνια επανέκδοση «20 νέα διηγήματα από τον διαγωνισμό της ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ» κυκλοφορεί την Κυριακή 10 Μαΐου με την «Καθημερινή».
