Το επόμενο Μουντιάλ θα πραγματοποιηθεί στις δύο χώρες της Ιβηρικής και στο Μαρόκο, ένα διαφορετικό κεφάλαιο που συνδέει τις περιοχές βόρεια και νότια του Γιβραλτάρ – για περισσότερα από χίλια χρόνια, οι μουσουλμανικές δυναστείες και τα χριστιανικά βασίλεια ανεβοκατέβαζαν τα σύνορά τους, χτίζοντας μια μυθολογία ατελείωτης τριβής. Κεντρική μορφή στη δυτική, τουλάχιστον, αφήγηση της σχέσης των δύο κόσμων υπήρξε ο Ροδρίγο Ντίας, ένας τρομερός πολεμιστής που έμεινε στην ιστορία ως Ελ Σιντ.
Κάποτε διάβαζα τις περιπέτειές του σε παιδικές-εφηβικές προσαρμογές του μεσαιωνικού ποιήματος που τον έκανε αθάνατο (Το έπος του Ελ Σιντ, εκδ. Ρώμη) και έβλεπα, κάθε φορά που παιζόταν στην τηλεόραση, την ταινία του 1961, με τον Τσάρλτον Ίστον και τη Σοφία Λόρεν στον ρόλο της υπέροχης και τραγικής δόνια Χιμένα. Και πάντα ανατρίχιαζα στην κλασική σκηνή του τέλους, με τον νεκρό ήρωα να καλπάζει δεμένος πάνω στο άλογό του, τρομοκρατώντας μόνο με την όψη του τους Μαυριτανούς στην παραλία της Βαλένθια. Κάτι που αργότερα έμαθα ότι δεν συνέβη ποτέ.
Αντιθέτως, πιο πιστό στα ιστορικά γεγονότα είναι το μυθιστόρημα του Αρτούρο Πέρεθ-Ρεβέρτε Χωρίς πατρίδα και θεό (εκδ. Πατάκη), στο οποίο ο Ισπανός συγγραφέας αφηγείται τις περιπέτειες του Ντίας τον καιρό της εξορίας του από την Καστίλη (μετά το 1080), έπειτα από τη διαφωνία του με τον βασιλιά Αλφόνσο ΣΤ΄. Είναι η περίοδος που ζει ως περιπλανώμενος ιππότης προσφέροντας τις υπηρεσίες του επί χρήμασι. Στο πρώτο μέρος του βιβλίου τον συναντάμε μαζί με λιγοστούς πιστούς συνοδοιπόρους να κυνηγά μια ομάδα Μαυριτανών που λεηλατεί τον τόπο. Όταν χαρίζει τη ζωή σε μερικούς απ’ αυτούς, εκείνοι αρχίζουν να τον αποκαλούν «σίντι», δηλαδή άρχοντα.
Ο Ρεβέρτε έχει τεράστια εμπειρία από τη δημιουργία μεσαιωνικών μύθων και εδώ η πρώτη ύλη του είναι δεδομένα θαυμάσια. Αυτό που κάνει το βιβλίο, όμως, κάτι περισσότερο από μια καλογραμμένη περιπέτεια είναι η πραγματολογική εμβάθυνση που αποτυπώνει πολύ ζωντανά το φρικτό χάος της εποχής. Βία, φανατισμός, παρασκήνιο, ηρωισμός και πάλι βία, βία, βία.
Το Χωρίς πατρίδα και θεό, Ελ Σιντ ή μια ιστορία συνόρων του Αρτούρο Πέρεθ-Ρεβέρτε κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη, σε μετάφραση Τιτίνας Σπερελάκη.
