Δεν έχω κάνει ακόμη το μακάβριο ρεπορτάζ για να διασταυρώσω την πληροφορία, και γι’ αυτό τη μεταφέρω με κάθε επιφύλαξη, αλλά μαθαίνω ότι έχει αυξηθεί η εκφώνηση επικηδείων στις εξόδιους ακολουθίες. Ακόμα και σε ταπεινά χωριά, εκεί όπου πολύ σπάνια ακούγονταν κοσμικά λόγια στις κηδείες, τώρα ολοένα και πιο συχνά βρίσκεται κάποιος συνάνθρωπος του τεθνεώτος, ο οποίος διαβάζει από ένα κομμάτι χαρτί κάποια λόγια. Επειδή δεν έχει αλλάξει κάτι τόσο δραστικά και ξαφνικά στο πνευματικό επίπεδο της χώρας και στην καλλιέργειά μας, όσο πιο περίτεχνα είναι αυτά τα λόγια, τόσο ο νους μας πάει στην τεχνητή νοημοσύνη και στα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα.
Ο πειρασμός να πας σήμερα στο ChatGPT, στο Claude, στο Gemini και να ζητήσεις ένα άρτιο κείμενο που θα έχει προκύψει από ιδέες του μοντέλου, είναι μεγάλος. Σε μια πρόσφατη έρευνα του νευροεπιστήμονα Άνταμ Γκριν σε 370.000 κείμενα μαθητών, βρέθηκε ότι όσοι χρησιμοποιούν το ChatGPT στη συγγραφή έχουν πολύ πλουσιότερο λεξιλόγιο, αλλά οι ιδέες τους τείνουν να είναι ίδιες μ’ εκείνες των άλλων. Η επιστημονική έρευνα μας προειδοποιεί ότι υπάρχει ο κίνδυνος να πνιγούμε σε μια ομογενοποιημένη μάζα με όμορφα, πειστικά κι άψυχα λόγια που ακούγονται σε κάθε περίσταση. Γιατί όχι και στις πιο ιδιαίτερες στιγμές μας;
Όσο περισσότερο αναθέτουμε τα λόγια μας και τη διατύπωση των συναισθημάτων μας στα στατιστικά μοντέλα, τόσο πιο περιζήτητη θα γίνεται η ανάγκη για αυθεντική ανθρώπινη έκφραση. Κάποιοι ικανοί στον λόγο θα επιδεικνύουν τις ικανότητές τους μόνο και μόνο για να αποδείξουν ότι δεν βασίστηκαν στην τεχνητή νοημοσύνη, ενώ άλλοι θα προσπαθούν να κρύψουν τη μηχανική αρωγή κάνοντας συνειδητά λάθη. Όπως και να ’χει, έχουμε μπει σε μια θάλασσα με απρόβλεπτα ρεύματα. Αν αφεθούμε εντελώς, το κύμα θα μας παρασύρει μακριά, αλλά αν καταβάλλουμε μεγαλύτερη προσπάθεια απ’ όσο πρέπει, θα εξαντληθούμε. Επί του παρόντος, ίσως μια καλή συμβουλή θα ήταν να μη χάσουμε την επαφή με την ακτή. Τα γλωσσικά μοντέλα δεν μπορούν να υποκαταστήσουν την ανθρώπινη δημιουργικότητα και πρωτοτυπία. Μπορούν να βρίσκουν τους ψύλλους στ’ άχυρα, αλλά είναι καταδικασμένα, σε μεγάλο βαθμό, να επαναλαμβάνουν όσα είναι ήδη γνωστά. Έστω και για λίγο, μπορεί να είναι πιο χρήσιμο κι ανθρώπινο απ’ τα όμορφα λόγια και την πολυλογία το να επιλέξουμε τη σιωπή. Εκεί συχνά κρύβονται περισσότερες συγκινήσεις.
