«Ιερά σιωπή! Να ηχήσει όλος ο αιθέρας, η γη, η θάλασσα και οι πνοές των ανέμων. Όρη και τέμπη, σιγήστε. Ήχοι και φωνές πουλιών, παύσατε…» Η επίκληση της Πρωθιέρειας στον Απόλλωνα, ως θεό του φωτός, αποτελεί μία από τις κορυφαίες στιγμές κατά την τελετή αφής της Ολυμπιακής Φλόγας. Η εικόνα μιας γυναίκας με χιτώνα και αρχαιοελληνικά σανδάλια κάτω από τον ήλιο της Ολυμπίας είναι από τις πλέον αναγνωρίσιμες παγκοσμίως και κάθε φορά στρέφει το ενδιαφέρον προς την Ελλάδα.
Φέτος, η Ελληνική Ολυμπιακή Επιτροπή ανακοίνωσε ότι τη σκυτάλη αυτής της πνευματικής κληρονομιάς παραλαμβάνει η ηθοποιός Κατερίνα Μισιχρόνη. Διαδεχόμενη τη Μαίρη Μηνά, η νέα Πρωθιέρεια καλείται, σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία, να κάνει κάτι που ξεπερνά το προφανές: να αναδείξει την Ολυμπιακή Φλόγα όχι ως ένα γραφικό τουριστικό αξιοθέατο, αλλά ως ένα διαχρονικό σύμβολο ειρήνης και ανθρώπινης συνύπαρξης.
Συγκίνηση και έκπληξη
«Έκλαψα σαν παιδί όταν ανακοινώθηκε από την ΕΟΕ ότι θα είμαι η νέα Πρωθιέρεια. Ήταν εντελώς αναπάντεχο. Είχα κάνει κάποιες συναντήσεις με τα μέλη της επιτροπής, αλλά δεν πίστευα ότι θα ακούσω το όνομά μου», λέει με ειλικρίνεια. «Οι γονείς μου, εκπαιδευτικοί και οι δύο, μου έλεγαν πάντα να γίνω καλός και άξιος άνθρωπος. Είναι στοιχεία που θεωρώ ότι πρέπει να έχει μια Πρωθιέρεια». Η συγκίνησή της ήταν ακόμη μεγαλύτερη όταν άκουσε από το στόμα του προέδρου της ΕΟΕ, Ισίδωρου Κούβελου, πως επιλέχθηκε γι’ αυτή τη θέση επειδή «έχει κατακτήσει το προσόν της αριστείας».
Για την ιστορία, ο θεσμός της Πρωθιέρειας με τη σύγχρονη έννοια δεν υπήρχε στην αρχαιότητα. Ο τίτλος αυτός είναι νεότερος και καθιερώθηκε τον 20ό αιώνα για την εκάστοτε Ελληνίδα ηθοποιό ή χορογράφο που ανάβει την Ολυμπιακή Φλόγα. Λέγεται πως η ιδέα ανήκει στον Καρλ Ντιμ, εξέχουσα προσωπικότητα του αθλητικού χώρου στη Γερμανία, διευθυντή της Γυμναστικής Ακαδημίας του Βερολίνου και γ.γ. της Οργανωτικής Επιτροπής στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Βερολίνου. Όσο για την πρώτη Πρωθιέρεια; Αυτή δεν ήταν άλλη από την Κούλα Πράτσικα σε εκείνους τους Αγώνες, το 1936. «Νομίζω πως στην τελική κρίση της επιτροπής μέτρησε το γεγονός ότι, εκτός από ηθοποιός, έχω και σπουδές χορού. Επίσης, μιλάω πολύ καλά αγγλικά και γαλλικά, πράγμα πολύ χρήσιμο για τις τελετές εκτός Ελλάδας. Είναι κάτι που ήθελε και η διευθύντρια και χορογράφος της τελετής για την αφή της Φλόγας, Άρτεμις Ιγνατίου, στην οποία οφείλω πολλά για το πόσο γενναιόδωρη και υποστηρικτική υπήρξε μαζί μου», εξηγεί.
Ολυμπιακό Ιδεώδες, ελληνικό κάλλος
Η Κατερίνα έχει ασχοληθεί με τον κλασικό χορό σε μεγάλες σκηνές του εξωτερικού, έχει παίξει στο θέατρο και στον κινηματογράφο, ενώ πολλοί θα τη θυμούνται και για τον τηλεοπτικό της ρόλο στο Νησί. H εμπειρία της ως ηθοποιού θα κρίνει και το πώς ακριβώς θα αποδοθούν οι στίχοι του Κωστή Παλαμά, που γράφτηκαν το 1895, για τον Ολυμπιακό Ύμνο, ωστόσο η νέα Πρωθιέρεια βλέπει την τελετή με ευρύτερο πνεύμα. «Δεν γίνεται να το αντιμετωπίσω μόνο ως ηθοποιός. Δεν είναι ένας απλός ρόλος στον οποίο μπαίνεις και προσπαθείς να τον κάνεις δικό σου. Είναι κάτι πολύ πιο σημαντικό. Έχει να κάνει με το Ολυμπιακό Ιδεώδες, που το μήνυμά του στις μέρες μας μοιάζει πιο επίκαιρο από ποτέ. Προσωπικά, με συγκινούν πολύ αυτές οι ιδέες».
Η διάρκεια της «θητείας» της ως Πρωθιέρειας για τις Τελετές της Ολυμπιακής Φλόγας της επόμενης Ολυμπιακής περιόδου θα είναι τρία χρόνια. Η πρώτη της εμφάνιση θα γίνει στην αφή της Φλόγας για τους Ολυμπιακούς Αγώνες Νέων 2026, που θα διεξαχθούν στο Ντακάρ της Σενεγάλης. Έπειτα ακολουθεί η επίσημη τελετή της αφής της Ολυμπιακής Φλόγας για τους Ολυμπιακούς Αγώνες 2028, που θα διεξαχθούν στο Λος Άντζελες. Όπως μας εξηγεί, οι προετοιμασίες για την τελετή έχουν ήδη ξεκινήσει: από τα πλέον πρακτικά ζητήματα (τι χιτώνα θα φοράει) έως τη χορογραφία, που είναι μεν συγκεκριμένη, αλλά πάντα υπάρχουν κάποιες αλλαγές.
«Δεν γίνεται να το αντιμετωπίσω μόνο ως ηθοποιός. Δεν είναι ένας απλός ρόλος στον οποίο μπαίνεις και προσπαθείς να τον κάνεις δικό σου. Είναι κάτι πολύ πιο σημαντικό».
Σε μια εποχή όπου τα πρότυπα της ομορφιάς καθορίζονται εν πολλοίς από τα κοινωνικά δίκτυα, η Μισιχρόνη μάς επαναφέρει στο αρχαιοελληνικό μέτρο. Δεν είναι τυχαίο ότι όλες οι Πρωθιέρειες, κατά το μάλλον ή ήττον, έχουν κάποια κοινά χαρακτηριστικά. Από τη Θάλεια Προκοπίου έως τη Μαρία Ναυπλιώτου κι από την Κατερίνα Λέχου έως τη Μαίρη Μηνά (για να θυμηθούμε τις πλέον πρόσφατες), όλες τους φέρουν ένα κοινό χαρακτηριστικό, το οποίο διαθέτει και εκείνη: μια ομορφιά που δεν κραυγάζει.
«Καταλαβαίνω πως το κριτήριο της εξωτερικής εμφάνισης παίζει ρόλο στην ανάθεση. Συμφωνώ πως αυτό που αναζητά η επιτροπή είναι κάτι που δεν θα είναι κραυγαλέο. Αυτό που πρέπει να προβάλουμε είναι, όντως, το μέτρο όπως το δίδαξαν οι αρχαίοι Έλληνες. Επομένως, αυτό που πρέπει να βγει προς τα έξω είναι μια διακριτική παρουσία, εντελώς χαμηλότονη. Χαίρομαι ιδιαίτερα που η επιτροπή είδε σε εμένα αυτά τα χαρακτηριστικά, τα οποία έτσι κι αλλιώς θεωρώ πως με εκφράζουν. Πάντα ήθελα να είμαι διακριτική ως παρουσία αλλά και ως ηθοποιός. Δεν μου αρέσει να προκαλώ», αναφέρει.
Ιστορική μνήμη σε ζωντανή κίνηση
Η Πρωθιέρεια είναι αυτή που καλείται να μετατρέψει την ιστορική μνήμη σε ζωντανή κίνηση, χρησιμοποιώντας το σώμα και τη φωνή της ως αγωγούς των ολυμπιακών αξιών. Δεν αναπαριστά απλώς το παρελθόν· το ερμηνεύει εκ νέου, γεφυρώνοντας το χθες με το σήμερα, σε μια απαιτητική καλλιτεχνική επιτέλεση, όπου πρωταγωνίστρια δεν είναι μόνο η Πρωθιέρεια, αλλά και η Ελλάδα, η οποία εγγυάται σε συμβολικό επίπεδο την αναλλοίωτη δύναμη του Ολυμπιακού πνεύματος.
«Όταν αναλαμβάνω μια σημαντική ευθύνη, όπως συμβαίνει τώρα, μέσα μου αποκτώ μια παράξενη ελευθερία. Αναλαμβάνω πλήρως τις τύχες του εαυτού μου και την ίδια στιγμή βλέπω την παρουσία μου ως κάτι γενικότερο. Με αγγίζει πάρα πολύ η ιστορία των Ολυμπιακών Αγώνων, αλλά και το τι σημαίνει “καθαρός” αθλητισμός. Με κάποιον τρόπο βλέπω όλη αυτή τη διαδικασία ως κάτι πιο προσωπικό και όχι ως μια υποχρέωση που πρέπει να την ολοκληρώσω με επιτυχία».
