«Νιώθω σαν να χάνω την όρασή μου», δήλωσε πρόσφατα στους New York Times ο Χάνι Φαρίντ, παγκόσμια αυθεντία στην ψηφιακή έρευνα. Ο 60χρονος ειδικός είπε ότι πλέον είναι σχεδόν αδύνατο να καταλάβει αν μια εικόνα, ένα ηχητικό ή ένα βίντεο είναι αληθινό ή ψεύτικο. Κάνει είκοσι χρόνια αυτή τη δουλειά, αλλά αυτό που συμβαίνει τους τελευταίους έξι μήνες τον έχει κλονίσει. Με τη σύζυγό του, η οποία είναι επίσης ερευνήτρια, σκοπεύουν να εγκαταλείψουν τη Σίλικον Βάλεϊ για να ζήσουν σε μια φάρμα στο Βερμόντ, μακριά από την τεχνολογική τρέλα.
Την ίδια στιγμή, όλο και περισσότερα σχολεία στις ΗΠΑ αντιμετωπίζουν πρόβλημα με τις εφαρμογές ΑΙ που ξεγυμνώνουν ανυποψίαστους συμμαθητές ή καθηγητές τους. Οι έφηβοι φωτογραφίζουν το θύμα τους και με τη βοήθεια των ειδικών εφαρμογών δημιουργούν μια αληθοφανή εικόνα, την οποία στη συνέχεια διακινούν όπου θέλουν. Πολλά από τα θύματα αναγκάζονται να αλλάξουν διεύθυνση και σχολικό περιβάλλον, για να αντιμετωπίσουν τον στιγματισμό. Τόσο ο Φαρίντ όσο και τα θύματα των γυμνών deepfakes μετακομίζουν, γιατί η τεχνολογία απειλεί ευθέως την ψυχική τους υγεία και την αξιοπρέπειά τους.
Οι δύο περιπτώσεις μοιάζουν ασύνδετες, αλλά μοιράζονται την αίσθηση ότι το ψηφιακό περιβάλλον παύει να είναι ασφαλές. Όταν η πραγματικότητα γίνεται όλο και πιο αμφισβητήσιμη, η απόσυρση προβάλλει ως μορφή αυτοπροστασίας. Ο κόσμος αρχίζει να αναζητά μια απόσταση ασφαλείας. Μία από τις κύριες αιτίες είναι ότι το ΑΙ εκδημοκρατίζει τις απειλές. Για να φτιάξει κάποιος ένα deepfake, δεν χρειάζεται πλέον εξειδικευμένες γνώσεις ή χιλιάδες δεδομένα. Με μια φωτογραφία που θα βρει στο ίντερνετ ή ένα σύντομο ηχητικό κλιπ, μπορεί να επιτεθεί σε όποιον θέλει, διάσημο ή μη. Η τεχνολογία είναι φθηνή, γρήγορη και προσβάσιμη στον καθένα.
Το προφανές αποτέλεσμα είναι ότι τα όρια ανάμεσα στο πραγματικό και το πλαστό ξεθωριάζουν. Στον νου όλων φωλιάζει η ριζική καχυποψία, κυριαρχεί ένα γενικευμένο κλίμα ανασφάλειας και η εμπιστοσύνη καταρρέει. Το ΑΙ παράγει αφειδώς αμφιβολία. Κι αν δεν μπορεί ένας κορυφαίος ειδικός να διακρίνει τι είναι ψεύτικο στον ονλάιν κόσμο, τότε όλοι μας, από το γυμνασιόπαιδο έως τον πιο καλά ενημερωμένο χρήστη, είμαστε απροστάτευτοι. Η Πολιτεία και οι τεχνολογικοί κολοσσοί αποδεικνύονται ανίκανοι ή απρόθυμοι κατά περίπτωση να παρέμβουν, αφήνοντας όλο το βάρος να πέφτει στις πλάτες των πολιτών. Τι παράδοξο κι αυτό: η τεχνολογία που μας υποσχέθηκε σύνδεση κι ελευθερία, να μας καταπιέζει και να μας ωθεί στην απομόνωση.
