Πριν το εναρκτήριο ματς της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης με τον Καναδά για τη φάση των ομίλων του Μουντιάλ στο Τορόντο, οι Βόσνιοι φίλαθλοι που βρέθηκαν εκεί -κυρίως μετανάστες που ζουν στη Βόρεια Αμερική- δε σταμάτησαν να χοροπηδούν στους ρυθμούς του «USA» των Dubioza Kolektiv, φωνάζοντας δυνατά το πρώτο κουπλέ του τραγουδιού. Στα ελληνικά πηγαίνει κάπως έτσι: «Είμαι από την Βοσνία, πήγαινε με στην Αμερική / Θέλω πραγματικά να δω το Άγαλμα της Ελευθερίας / Δεν μπορώ να περιμένω, πήγαινε με στις ΗΠΑ/ Πήγαινε με στην Γκόλντεν Γκέιτ, θα προσαρμοστώ».
Ήδη από τον περασμένο Μάρτιο, στο ματς της πρόκρισης στα τελικά του Παγκοσμίου Κυπέλλου, με την Ιταλία, οι φίλαθλοι τραγουδούσαν συνέχεια το τραγούδι, ενώ στο γήπεδο της Ζένιτσα, όπου διεξήχθη ο αγώνας, υπήρχε ένα τεράστιο πανό που έγραφε τους εναρκτήριους στίχους: «Ι am from Bosnia, take me to America».
Τελικά, οι Zmajevi («Δράκοι») πήραν το εισιτήριο για την αμερικανική ήπειρο και ζουν για δεύτερη φορά μετά το 2014 το όνειρο του Μουντιάλ, ενώ οι απανταχού Βόσνιοι ένωσαν τις φωνές τους στο Σαράγεβο, το Μόσταρ, τη Μπάνια Λούκα, αλλά και τις πόλεις που έχουν χτίσει κοινότητες εκτός συνόρων, πάνω στον ρυθμό αυτού του τραγουδιού που έχει μεγάλη σημασία για το συλλογικό ασυνείδητο αυτού το βαλκανικού λαού.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Ένα γλυκόπικρο τραγούδι για τη διασπορά
Αισθάνομαι πως οι Dubioza Kolektiv δε θα ένιωθαν άνετα με τον χαρακτηρισμό «ένα από τα δημοφιλή εξαγώγιμα πολιτιστικά προϊόντα της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης», αλλά είναι το μοναδικό συγκρότημα της χώρας που είναι γνωστό και σε άλλες χώρες της Ευρώπης, κάνοντας κάθε χρόνο περιοδείες σε μουσικές σκηνές και φεστιβάλ. Δύσκολο να τους χαρακτηρίσεις ως ένα αμιγώς ροκ συγκρότημα, διότι παίρνουν στοιχεία από τα «χάλκινα» παραδοσιακά όργανα, τη ρέγκε, την ηλεκτρονική μουσική, τη τζαζ και φυσικά τη ροκ, τα οποία ξεσηκώνουν το κοινό σε όποιο μέρος κι αν βρεθούν.
Οι στίχοι τους παραμένουν πάντοτε σατιρικοί, σχολιάζοντας την πολιτική πραγματικότητα των Βαλκανίων με τις μεγάλες (αλλά φρούδες) υποσχέσεις, την ακρίβεια και τη διαφθορά, δίχως να κατονομάζουν πρόσωπα. Ενδεικτικά, στο «USA», σχολιάζουν τη μαζική μετανάστευση των νέων που θέλησαν να μείνουν στην πατρίδα τους, αλλά η οικονομική επισφάλεια τους ανάγκασε να αναζητήσουν δουλειές εκτός Βοσνίας.
Το «USA» κυκλοφόρησε το 2011 στο άλμπουμ «Wild West East», ενώ διασκευάστηκε και στη γλώσσα μας από τους Koza Mostra, με τον φροντμαν του συγκροτήματος Ηλία Κόζα να τηρεί το ίδιο πνεύμα στην προσαρμογή των στίχων στα ελληνικά. Παρά την ευφορία που προκαλεί η μουσική του τραγουδιού, το νόημα πίσω από τις λέξεις περιγράφει τη θέληση των μεταναστών να κυνηγήσουν το Αμερικανικό Όνειρο για μια καλύτερη ζωή, με την πραγματική εμπειρία όμως να απομυθοποιεί τις προσδοκίες τους.
Τραγουδούν στο ρεφρέν: «Μια μέρα, όταν θα φτάσεις στο τέρμα, θα καταλάβεις (και θα γυρίσεις) πίσω στις ρίζες, φίλε μου, (διότι) δεν υπάρχει μέρος σαν την πατρίδα», μια πικρή πραγματικότητα που συνδέει τους λαούς στα Βαλκάνια. «Πρόκειται για την τυπική εμπειρία ενός ανθρώπου από τα Βαλκάνια που φεύγει στο εξωτερικό αναζητώντας μια καλύτερη ζωή. Όταν όμως έρχεται αντιμέτωπος με την πραγματικότητα της ζωής ενός μετανάστη στη διασπορά, συνειδητοποιεί ότι τα πράγματα δεν είναι και τόσο τέλεια εκεί. Καταλήγει, δηλαδή, στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει τίποτα καλύτερο από την πατρίδα του και επιστρέφει», δήλωσε ο μπασίστας των Dubioza Βέντραν Μούγιαγκιτς στην αγγλόφωνη ιστοσελίδα της Deutsche Welle.
Παρ’ όλα αυτά, η συνδιοργάνωση του Μουντιάλ από τις ΗΠΑ, τον Καναδά και το Μεξικό αναζωπύρωσε τη δημοφιλία του τραγουδιού, το οποίο έμεινε πια γνωστό με τον εναρκτήριο στίχο του, αποκτώντας μάλιστα και νέο περιεχόμενο. Αν και ξεκίνησε ως μια σατιρική προσέγγιση της μετανάστευσης και του αμερικανικού ονείρου, τελικά μετατράπηκε σε έναν ύμνο που συμβολίζει το όνειρο και την ελπίδα για όλους τους Βόσνιους που δεν σταματούν να ελπίζουν σε στιγμές που θα τους κρατούν ενωμένους και χαρούμενους, όπως συμβαίνει αυτό το καλοκαίρι.
