Έχετε παραθέσει γεύμα στο τραπέζι του γραφείου σας; Έχετε κοιμηθεί ποτέ σε υπερυψωμένο στρώμα; Έχετε αποθηκεύσει τα ρούχα σας στο κεφαλάρι του κρεβατιού; Τα πράγματα που μπορούμε να κάνουμε για να ζήσουμε αρμονικά σε μικρούς χώρους είναι άπειρα. Αυτή, άλλωστε, είναι η κεντρική ιδέα της δημοφιλούς ιστοσελίδας Never Too Small. Μιλήσαμε με τον δημιουργό της, Κόλιν Τσι, για το DIY, την επανάχρηση, τον μινιμαλισμό και όλα όσα μπορούν να δώσουν μεγάλες δυνατότητες σε μικροσκοπικούς χώρους.
«Η πρότασή μας ηχούσε απλοϊκή, αλλά ήταν υπόκωφα ριζοσπαστική: ήμασταν πεπεισμένοι ότι η ζωή σε μικρούς χώρους δεν αποτελεί συμβιβασμό, αλλά μια επιλογή που αξίζει να τιμήσουμε», λέει ο δημιουργός του NTS, ο οποίος ζει σε ένα διαμέρισμα λίγων τετραγωνικών στη Μελβούρνη. Σήμερα, το εγχείρημα που ξεκίνησε από το YouTube έχει εξελιχθεί σε μια ολοκληρωμένη πλατφόρμα μέσων και εκδόσεων, που περιλαμβάνει ένα κανάλι βίντεο με παγκόσμια βάση συνδρομητών, ένα έντυπο περιοδικό, βιβλία, ψηφιακούς οδηγούς και εκθέσεις. Το κοινό του δεν είναι μόνο αρχιτέκτονες και σχεδιαστές, αλλά ένα ευρύτερο φάσμα ανθρώπων που επανεξετάζουν το πού και πώς θέλουν να ζουν.
Κάθε βίντεο μας μεταφέρει στο εσωτερικό ενός μικρού διαμερίσματος κάπου στον πλανήτη, το οποίο αναδεικνύει το πώς ο προσεκτικός σχεδιασμός μπορεί να κάνει έναν περιορισμένο χώρο βιώσιμο, αλλά και όμορφο. Αυτό, όμως, που κάνει το NTS ξεχωριστό είναι η οπτική των συντακτών του. «Δεν δημιουργούμε απλώς περιεχόμενο για μικρά διαμερίσματα. Συμμετέχουμε στον διεθνή δημόσιο διάλογο για την οικιστική πυκνότητα, την αξία των σχεδιαστικών περιορισμών και την ιδέα ότι η ποιότητα ζωής δεν εξαρτάται άμεσα από τα τετραγωνικά μέτρα ενός σπιτιού», λέει.
Το NTS είναι ένας ιστότοπος για όσους ζουν σε μικρότερα σπίτια ή σκέφτονται να το κάνουν, για να βρουν ιδέες, σχέδια και αποδείξεις ότι το να ζεις καλά δεν σημαίνει ότι πρέπει να ζεις σε μεγάλο χώρο. «Αν αυτό που χρειάζεσαι είναι ένα μεγαλύτερο σπίτι, υπάρχουν πολλά μέρη για να ψάξεις. Το NTS είναι εδώ για όλους τους άλλους», αναφέρει ο Τσι.
Ένας έντιμος συμβιβασμός
Το NTS στηρίχθηκε εν πολλοίς στις προσωπικές εμπειρίες των δημιουργών του. Το 2013, ο Τσι αγόρασε ένα διαμέρισμα 37 τετραγωνικών μέτρων στη Μελβούρνη. Δεδομένου ότι τα οικονομικά ήταν μεσαίου επιπέδου, η επιλογή ήταν μονόδρομος: διάλεξε ένα μικρότερο σπίτι στη γειτονιά που αγαπούσε, κοντά σε φίλους, κοντά στη δουλειά και κατάλληλο για τον τρόπο ζωής του. Δεν έκανε καμία θυσία, πήρε μια ορθολογική απόφαση. «Σε όλο τον κόσμο, η αγορά σπιτιού σε μια τοποθεσία όπου θέλεις να ζήσεις έχει υπέρμετρα υψηλό κόστος. Τα μικρότερα διαμερίσματα καθιστούν την αστική διαβίωση οικονομικά εφικτή για ανθρώπους που διαφορετικά θα κατέφευγαν στα προάστια των πόλεων. Η ζήτηση για μικρότερα σπίτια αυξάνεται, επειδή οι άνθρωποι αξιολογούν ρεαλιστικά το τι έχει σημασία γι’ αυτούς».
Tο NTS, ωστόσο, δεν αποτελεί πρόταση για να ζουν όλοι σε μικρούς χώρους. Ποτέ δεν ήταν. «Οι πόλεις χρειάζονται όλη την γκάμα κατοικιών, από μικρά στούντιο για εργένηδες και ζευγάρια έως μεγαλύτερα διαμερίσματα που μπορούν να φιλοξενήσουν οικογένειες. Η αύξηση των νοικοκυριών με ένα ή δύο μέλη, όμως, δείχνει ότι οι μικρότερες κατοικίες καλύπτουν μια πραγματική και αυξανόμενη ανάγκη, που απαιτεί προσεκτικό σχεδιασμό, γνήσια έμπνευση και μια εξειδικευμένη πλατφόρμα».
Τα οφέλη του DIY
Τα περισσότερα σπίτια που παρουσιάζονται στο NTS έχουν σχεδιαστεί από επαγγελματίες, αρχιτέκτονες και σχεδιαστές. «Αυτό υπήρξε πάντα το θεμέλιο της δουλειάς μας», σχολιάζει ο Τσι, που όταν θέλησε αρχικά να αναδιαμορφώσει το δικό του μικρό διαμέρισμα, έψαξε για αρχιτέκτονα και γρήγορα διαπίστωσε ότι οι αμοιβές τους ξεπερνούσαν κατά πολύ τον προϋπολογισμό του. Έτσι ξεκίνησε το NTS, ως έναν δικό του τρόπο, εν μέρει, να πλησιάσει τον καλαίσθητο σχεδιασμό: επισκεπτόμενος όμορφα σχεδιασμένα μικρά διαμερίσματα, μιλώντας με τους ανθρώπους που τα δημιούργησαν και κατανοώντας τι μπορεί πραγματικά να πετύχει ένας προσεκτικός σχεδιασμός σε έναν περιορισμένο χώρο.
«Μετά την πανδημία, τα κριτήριά μας άλλαξαν. Αρχίσαμε να παρουσιάζουμε σπίτια όπου οι ιδιοκτήτες είχαν πάρει την κατάσταση κυριολεκτικά στα χέρια τους, μερικές φορές ήταν ήδη λάτρεις του DIY (Do It Yourself), άλλες φορές ήταν άνθρωποι με εμπειρία στον σχεδιασμό, αλλά όλοι τους εργάζονταν με περιορισμένο προϋπολογισμό, ήταν όμως πρόθυμοι να βρουν λύσεις μόνοι τους», διηγείται ο Τσι. Και αυτή η στάση ζωής ήταν μια υγιής αντίδραση στις προκλήσεις της καθημερινότητας. «Δεν μπορούν όλοι να αντέξουν οικονομικά την παραγγελία μιας κουζίνας ή μιας ντουλάπας φτιαγμένης ειδικά γι’ αυτούς, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορούν να αναβαθμίσουν το σπίτι τους. Αυτό που μας συγκίνησε πραγματικά ήταν το να ακούμε τους ανθρώπους να μιλάνε για το τι τους προσέφερε αυτή η διαδικασία, πέρα από το τελικό αποτέλεσμα. Το να κατασκευάζεις τα δικά σου έπιπλα ή να τοποθετείς τα δικά σου ράφια αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο βλέπεις το σπίτι σου αλλά και τον εαυτό σου μέσα σε αυτό. Οι ατέλειες παύουν να είναι αποτυχίες και αρχίζουν να σου υπενθυμίζουν ότι κάτι φτιάχτηκε με τα χέρια σου, από εσένα τον ίδιο. Αυτή είναι μια διαφορετική και, θα έλεγα, πιο δημιουργική σχέση με τον χώρο στον οποίο ζεις».
Παρακολουθούμε, επίσης, να αναπτύσσεται μια μορφή δημιουργικής «συνομιλίας» μέσω της ιστοσελίδας. «Κάποιος χωρίς προϋπολογισμό βλέπει μια ιδέα σε ένα από τα επαγγελματικά πρότζεκτ και βρίσκει τον τρόπο να την υλοποιήσει μόνος του. Η ιδέα ταξιδεύει, προσαρμόζεται και καταλήγει κάπου αλλού», σχολιάζει με ικανοποίηση.
Μινιμαλισμός δεν θα πει μικρό σπίτι
«Το να ζεις καλά σε ένα μικρό σπίτι δεν έχει τόσο να κάνει με το να ακολουθείς κανόνες, όσο με το να κατανοείς τις δικές σου συνήθειες και ανάγκες. Όσο καλύτερα τις γνωρίζεις, τόσο καλύτερες αποφάσεις θα πάρεις για τον χώρο σου», παρατηρεί ο Τσι. «Ας διευκρινίσουμε όμως το εξής: το να ζεις σε μικρό χώρο δεν είναι το ίδιο με το να ζεις μινιμαλιστικά. Το ακούω συχνά αυτό και είναι πραγματικά λάθος.
«Το να κατασκευάζεις τα δικά σου έπιπλα ή να τοποθετείς τα δικά σου ράφια αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο βλέπεις το σπίτι σου αλλά και τον εαυτό σου μέσα σε αυτό».
Όταν μετακόμισα για πρώτη φορά σε ένα μικρό διαμέρισμα, δοκίμασα τη μινιμαλιστική προσέγγιση και την βρήκα εξαντλητική. Το να επεξεργάζεσαι συνεχώς τα πράγματα που έχεις, να είσαι προσεκτικός με ό,τι φέρνεις μέσα, να διατηρείς τις επιφάνειες άδειες, ήταν ανυπόφορο. Δεν ένιωθα σαν στο σπίτι μου. Ένιωθα σαν να ήμουν στο γραφείο και να δούλευα!» θυμάται. «Ο μινιμαλισμός είναι μια έγκυρη σχεδιαστική γλώσσα. Λειτουργεί υπέροχα σε ξενοδοχεία, γκαλερί, δημόσιους χώρους. Αλλά ένα σπίτι δεν είναι ξενοδοχείο, αλλά ένας χώρος που πρέπει να σου ταιριάζει. Πρέπει να “χωράει” τα πράγματά σου, την άνεση σου, το σκυλί σου στον καναπέ, τα βιβλία που δεν έχεις τελειώσει, τα αντικείμενα που έχουν ιδιαίτερη αξία για σένα. Προσωπικά, ένα υπέροχο σπίτι είναι αυτό που σε αντιπροσωπεύει και σε κάνει να νιώθεις ασφαλής όταν περνάς την πόρτα· και αυτό δεν είναι μινιμαλισμός».
Ο ίδιος, αντίθετα, πιστεύει στη μεγιστοποίηση. «Όχι το να γεμίζεις τον χώρο με πράγματα, αλλά το να μεγιστοποιείς την απόδοση του χώρου σου», διευκρινίζει. «Να βρίσκεις δηλαδή τα σωστά έπιπλα, να δημιουργείς χώρο για τα χόμπι και τα πάθη σου, να είσαι έξυπνος όσον αφορά την αποθήκευση. Μπορείς να έχεις ένα γεμάτο, προσωπικό, ζωντανό σπίτι σε ένα μικρό διαμέρισμα και να εξακολουθεί να δίνει μια αίσθηση ηρεμίας και τάξης. Ζω σε ένα στούντιο με τον σύντροφό μου και τον σκύλο μας. Έχουμε πολλά πράγματα. Το σπίτι μας, όμως, εξακολουθεί να φαίνεται τακτοποιημένο».
Συγκάτοικοι σε λίγα τετραγωνικά
«Η ερώτηση που δεν κάνουμε αρκετά συχνά είναι αν ένα μεγαλύτερο σπίτι σημαίνει αυτόματα καλύτερη ζωή», σημειώνει. «Ξέρω ένα ζευγάρι που ζει σε ένα σπίτι 400 τετραγωνικών μέτρων και τα Σαββατοκύριακά τους τα περνάνε συντηρώντας το. Δεν έχουν και πολλή κοινωνική ζωή. Ο χώρος έχει τις δικές του απαιτήσεις», αναφέρει. «Από οικονομική άποψη, υπάρχει κάτι που έχω παρατηρήσει στον κύκλο μου, άξιο αναφοράς. Είναι διαφορετικό ένα σπίτι που αντιμετωπίζεται ως ασφαλής χώρος και άλλο εκείνο που αποτελεί επένδυση, αλλά συχνά τα μπερδεύουμε. Όταν τα επιτόκια μεταβάλλονται ή η οικονομία αλλάζει, οι άνθρωποι με πολύ μεγάλα στεγαστικά δάνεια σε πολύ μεγάλες ιδιοκτησίες χάνουν τον ύπνο τους. Αντίθετα, παρατηρώ ότι ένα χαμηλότερο στεγαστικό μπορεί να συμβαδίσει καλύτερα με την καθημερινότητα ενός ζευγαριού ή μιας οικογένειας, που έχουν και άλλες ανάγκες να καλύψουν πέραν αυτού», επισημαίνει.
«Ένα σπίτι δεν είναι ξενοδοχείο, αλλά ένας χώρος που πρέπει να σου ταιριάζει. Πρέπει να “χωράει” τα πράγματά σου, την άνεση σου, το σκυλί σου στον καναπέ».
«Η συγκατοίκηση είναι κάτι βαθιά προσωπικό και, νομίζω, βαθιά πολιτισμικό. Είμαι αρκετά εσωστρεφής και απόμακρος, αλλά μεγάλωσα στην Ασία, όπου οι γείτονες αποτελούν πραγματικά μέρος της καθημερινής ζωής, ακόμα και όταν ζεις σε ένα μεγαλύτερο σπίτι. Οι πόρτες είναι ανοιχτές, οι μυρωδιές διαχέονται, κάποιος βάζει το κεφάλι του μέσα για να ρωτήσει τι μαγειρεύεις για δείπνο και είναι απλώς μια Τρίτη. Δεν είναι εισβολή, είναι απλώς ο τρόπος του σχετίζεσθαι», διηγείται. «Στις σκανδιναβικές χώρες και στη Βόρεια Ευρώπη, η ιδιωτικότητα είναι μια διαφορετική αξία. Η μυρωδιά του δείπνου σου είναι δική σου υπόθεση. Καμία από τις δύο προσεγγίσεις δεν είναι λάθος, είναι απλώς διαφορετικές αντιλήψεις για το τι σημαίνει συγκατοίκηση. Η ζωή σε ένα μικρό διαμέρισμα σε ένα πυκνοκατοικημένο αστικό κτίριο απαιτεί να διαπραγματευτείς την εγγύτητα. Το αν αυτό σου φαίνεται άνετο ή κλειστοφοβικό εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την καταγωγή σου και το ποιος είσαι».
Τεχνικές και έπιπλα για μικρά σπίτια
«Τα έπιπλα με λεπτότερα, ψηλά πόδια κάνουν πραγματική διαφορά σε έναν μικρό χώρο. Όταν φαίνεται μεγαλύτερο μέρος του δαπέδου, το δωμάτιο φαίνεται πιο ευάερο και ευρύχωρο. Η ίδια λογική ισχύει για τα τραπεζάκια σαλονιού και τα τραπέζια τραπεζαρίας με γυάλινη επιφάνεια. Επειδή μπορείτε να δείτε μέσα από αυτά, δεν φαίνονται βαριά ή ογκώδη όπως ένα τραπέζι από μασίφ ξύλο», προτείνει ενδεικτικά ο Τσι.
Αν έχετε έναν σκοτεινό διάδρομο, ένας καθρέφτης τοποθετημένος έτσι ώστε να συλλαμβάνει και να αντανακλά το φυσικό φως πίσω στον χώρο είναι ένα από τα πιο απλά και αποτελεσματικά πράγματα που μπορείτε να κάνετε. Ομοίως, σε ένα σκοτεινό διαμέρισμα τοποθετούμε ένα δάπεδο με ανακλαστικές ιδιότητες, που αντανακλά διακριτικά το φως με τρόπο που αναδεικνύει ολόκληρο τον χώρο.
«Για μικρά υπνοδωμάτια, αξίζει να εξετάσετε την επιλογή συρόμενων πορτών τύπου pocket. Μια τυπικά ανοιγόμενη πόρτα καταλαμβάνει περισσότερο χώρο στο δάπεδο από ό,τι συνειδητοποιούν οι περισσότεροι, και η αντικατάστασή της με μια πόρτα τύπου pocket σάς τον επιστρέφει».
Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όλο και πιο συχνά βλέπουμε να διαφημίζονται τα κρεβάτια τοίχου, τύπου Murphy. «Κάναμε μια έρευνα στην κοινότητα του NTS και η απάντηση ήταν αρκετά σαφής. Οι περισσότεροι δεν θέλουν να ανεβοκατεβάζουν το κρεβάτι τους κάθε μέρα. Αυτό που προτιμούν στην πραγματικότητα είναι ένα κρεβάτι πάνω σε υπερυψωμένη πλατφόρμα με αποθηκευτικό χώρο από κάτω ή έναν σκελετό κρεβατιού με ενσωματωμένο χώρο αποθήκευσης. Επιτελεί την ίδια λειτουργία χωρίς το καθημερινό τελετουργικό της ταλαιπωρίας».
Τέλος, αν ζείτε σε ένα στούντιο και θέλετε να δημιουργήσετε μια αίσθηση διαχωρισμού μεταξύ των χώρων, σκεφτείτε να χρησιμοποιήσετε τα έπιπλα ως διαχωριστικά αντί να χτίσετε έναν τοίχο. «Μια ραφιέρα ή ένας καναπές τοποθετημένος με προσοχή μπορεί να ορίσει ζώνες, διατηρώντας παράλληλα τον χώρο ευέλικτο. Καθώς η ζωή σας αλλάζει, μπορείτε να αναδιατάξετε τα έπιπλα».
Ο σχεδιασμός για ένα μικρό σπίτι είναι μια εντελώς διαφορετική επιστήμη. Απαιτεί περισσότερη ακρίβεια, περισσότερη εξατομίκευση, περισσότερη δημιουργικότητα μέσα σε περιορισμούς.
Ένα σπίτι για εμάς, όχι για το Instagram
«Συνεχώς επικοινωνούν άνθρωποι μαζί μας για να μας πουν πώς διαμόρφωσαν τα σπίτια τους, και πραγματικά το λατρεύω», σχολιάζει ο Τσι. «Ιδιαίτερη, όμως, εντύπωση μου κάνει το πόση πίεση νιώθουν κάποιοι να κάνουν το σπίτι τους μοντέρνο. Μετά από μια συζήτηση στρογγυλής τραπέζης στη Σιγκαπούρη, με βρήκε μια γυναίκα και μου είπε ότι ντρεπόταν για το δικό της διαμέρισμα. Τα έπιπλα ήταν κληρονομιά από τα πεθερικά της, κυρίως μεταχειρισμένα, και είχε σταματήσει να καλεί φίλους στο σπίτι επειδή το σπίτι της δεν έμοιαζε με αυτά που έβλεπε στο διαδίκτυο ή τα σπίτια των ανθρώπων γύρω της». Στο πάνελ είχαν μιλήσει για τον σχεδιασμό, τη μνήμη και τις ανθρώπινες σχέσεις, και αυτό συγκίνησε τη γυναίκα. «Αυτά τα έπιπλα έφεραν ιστορίες. Έφεραν σχέσεις. Την έκαναν αυτή που είναι με τρόπους που ένας ολοκαίνουργιος καναπές δεν θα μπορούσε ποτέ». Αυτή η συζήτηση έχει μείνει ανεξίτηλα χαραγμένη στη μνήμη του. «Ένα σπίτι δεν χρειάζεται να είναι ένα έκθεμα. Δεν χρειάζεται να είναι μοντέρνο, κομψό ή έτοιμο για το Instagram. Πρέπει να είναι δικό σου. Υπάρχει μια αίσθηση αυτοπεποίθησης που πηγάζει από αυτή τη συνειδητοποίηση, και αυτή αξίζει περισσότερο από οποιαδήποτε ανακαίνιση». Το σπίτι είναι ένα από τα πιο προσωπικά πράγματα που υπάρχουν. «Κάν’ το όπως θέλεις».
H αξία της ανακαίνισης και της επανάχρησης
«Υπάρχει κάτι το ξεχωριστό σε αυτό που συμβαίνει όταν ένας έμπειρος αρχιτέκτονας ή σχεδιαστής διατηρεί ανέπαφη τη δομή ενός παλιού κτιρίου και προσθέτει πάνω της ένα σύγχρονο στοιχείο, χωρίς να σβήνει αυτό που υπήρχε πριν. Μπαίνεις μέσα και νιώθεις την ιστορία του χώρου. Δεν έχει βαφτεί ή εξομαλυνθεί. Είναι ακόμα παρόν, απλώς σε διάλογο με κάτι καινούργιο», περιγράφει ο Τσι. «Τα σπίτια που με τραβάνε περισσότερο είναι αυτά όπου νιώθεις ότι γνωρίζεις τον ιδιοκτήτη τη στιγμή που μπαίνεις. Ο συνδυασμός παλιών και καινούργιων επίπλων. Η ντουλάπα που είναι ελαφρώς ακατάστατη, αλλά όλα έχουν ακόμα τη θέση τους. Τα αντικείμενα που έχουν σαφώς συλλεχθεί σε βάθος χρόνου και όχι αγοραστεί όλα μαζί από τον ίδιο κατάλογο. Αν κάποιος έχει ταξιδέψει κάπου και έχει φέρει πίσω ένα άσχημο μαγνητάκι για το ψυγείο ως ενθύμιο του ταξιδιού, για μένα αυτό είναι εξαιρετικό ντιζάιν. Όχι επειδή είναι όμορφο, αλλά επειδή είναι αληθινό. Σου λέει κάτι πραγματικό για το άτομο που ζει εκεί».
Αυτό ακριβώς πρέπει να κάνει ένα σπίτι. «Να δίνει την αίσθηση ότι είναι κατοικημένο. Πρέπει να φέρει τα σημάδια μιας ζωής που βιώνεται, τα πάθη, τα ταξίδια, το ελαφρώς χαοτικό ντουλάπι της κουζίνας, τα πάντα. Αυτό δεν είναι σχεδιαστική αποτυχία. Αυτό είναι το νόημα», καταλήγει ο Τσι. «Με τη δημιουργία του περιοδικού NTS συνειδητοποιήσαμε ότι η ζωή στην πόλη επαναπροσδιορίζει το τι πρέπει να είναι ένα σπίτι. Η ίδια η πόλη γίνεται η αυλή σου. Η βιβλιοθήκη είναι μια επέκταση του γραφείου σου. Το σούπερ μάρκετ είναι το ντουλάπι σου. Όταν το αποδεχτείς αυτό, η πίεση για ένα διαμέρισμα που πρέπει να κάνει τα πάντα εξαφανίζεται και αρχίζεις να βλέπεις τη “μικρή διαβίωση” διαφορετικά».
Για περισσότερες ιδέες και πληροφορίες επισκεφτείτε το nevertoosmall.com
