Όταν το I follow rivers ακούστηκε σε ένα remix του Βέλγου ντιτζέι και παραγωγού The Magician στη Ζωή της Αντέλ, το 2013, ο χρόνος σταμάτησε και η Λίκε Λι χρίστηκε μία από τις μεγαλύτερες ελπίδες της ευρωπαϊκής μουσικής βιομηχανίας. Μιλάμε για ένα κομμάτι που στο Spotify, σήμερα, πλησιάζει το 1 δισεκατομμύριο αναπαραγωγές, παραμένοντας η μεγαλύτερη επιτυχία μιας καριέρας που γνώρισε μεγάλες διακυμάνσεις εμπορικής αποδοχής. Παρά τα σκαμπανεβάσματα, η ίδια έμεινε πιστή στο indie καλλιτεχνικό της όραμα και μέσα στα χρόνια ηχογράφησε πλείστα άλλα διαμάντια: το Knife in the heart από τον έκτο της δίσκο The afterparty που κυκλοφόρησε τον Μάιο, το No rest for the wicked, το Youth knows no pain, το Rich kids blues. Κομμάτια που λογικά θα ερμηνεύσει στο μπρουταλιστικό –όπως η ίδια υπόσχεται–, εφ’ όλης της ύλης λάιβ της στο Ηρώδειο. «Είναι μια μεταλλαγμένη Γκρέτα Γκάρμπο», σκέφτομαι ενώ φτιάχνω το προφίλ αυτής της ξεχωριστής autrice της ποπ. «Εσωστρεφής, αντιστάρ, γοητευτική καίτοι αλλόκοτη».
Γεννημένη τον Μάρτιο του 1986, τα πρώτα της χρόνια τα έζησε στη Στοκχόλμη. Η μητέρα της ήταν φωτογράφος, ο πατέρας της έπαιζε στους Dag Vag, μια πανκ-ρέγκε μπάντα που έκανε χαμό στη Σουηδία των ’80s. Δημοτικό πήγε στην Πορτογαλία, ενώ μέχρι να μετακομίσει στη Νέα Υόρκη, στα 19 της, έζησε στο Μαρόκο, στο Νεπάλ και στην Ινδία. Στα 21 της γύρισε στην πατρίδα της και ηχογράφησε τον πρώτο της δίσκο, Youth novels. Πλέον, έχει ως βάση της το Λος Άντζελες. Σωστή σφίγγα, την εκτός μουσικής βιομηχανίας ζωή της την κρατάει ιδιωτική. Γνωρίζουμε όμως πως είναι μητέρα δύο γιων, δέκα και τριών χρονών. Την καλώ σε ένα Zoom στις αρχές Μαΐου, πριν κυκλοφορήσει το The afterparty, που το ηχογράφησε στο παλιό στούντιο των Abba.
Άκουσα τα τρία πρώτα του σινγκλ…
Περιλαμβάνει άλλα έξι τραγούδια.
Είναι όλα στο ίδιο στιλ;
Κοίτα, πρόκειται για ένα έργο που τα επιμέρους κομμάτια του, όταν ενώνονται, φτιάχνουν έναν κόσμο με τις δικές του παραμέτρους.
Ξεχωρίζεις κάποιο;
Το Euphoria, που είναι το τελευταίο στο tracklisting. Πρόκειται για ένα πολύ απλό τραγούδι, παιγμένο με μια κιθάρα, ένα φλάουτο και ένα τσέλο. Νιώθω ότι κλείνει μέσα του, με έναν πολύ ωραίο τρόπο, την ουσία του άλμπουμ.
Τα βιντεοκλίπ των πρώτων τραγουδιών που κυκλοφόρησαν είναι αρκετά πειραματικά, πιστά σε ένα «do it yourself» κόνσεπτ.
Ναι, αυτό ισχύει απόλυτα. Θα έλεγα ότι ο συγκεκριμένος δίσκος, πέρα από τα τραγούδια και τα βιντεοκλίπ, έχει και τη δική του οπτική γλώσσα, είναι κάτι σαν εγκατάσταση. Η αισθητική του επιδίωξα να παραπέμπει στον μαγικό ρεαλισμό. Όσον αφορά τα βίντεο, ήθελα να κάνουν μια πολύ Dogme95 εντύπωση, να είναι πολύ αληθινά. Γι’ αυτό και τα γυρίσαμε με ένα iPhone. Έτσι, αποπνέουν μια εξαιρετικά σύγχρονη αίσθηση και αντικατοπτρίζουν τον τρόπο με τον οποίο προσλαμβάνουμε τον κόσμο σήμερα, έναν κόσμο παραδομένο στο χάος.
Στις περισσότερες φωτογραφίες για την προώθηση του άλμπουμ, το πρόσωπό σου είναι καλυμμένο με ένα καλσόν, ενώ συχνά φοράς μαντίλια ή μεγάλα μαύρα γυαλιά. Γιατί το κάνεις αυτό;
Επειδή δεν θέλω η μουσική μου να ταυτίζεται με την εικόνα μου, αλλά να μπορεί ο κόσμος να την κάνει, πραγματικά, δική του. Κι ενώ ήμουν πάντα έτσι, τώρα είμαι περισσότερο. Δεν θέλω να με παρατηρούν από πολύ κοντά. Θέλω να είμαι αόρατη.
Υποθέτω ότι ο κόσμος δεν σε αναγνωρίζει στον δρόμο.
Όχι, ποτέ.
Το απολαμβάνεις αυτό;
Ναι, δεν νομίζω ότι θα μπορούσα να διαχειριστώ την αναγνωρισιμότητα.
Δουλεύεις όμως στη μουσική βιομηχανία, έχεις παίξει σε ταινίες και έχεις κάνει καμπάνιες μόδας, πράγματα που σχετίζονται πάρα πολύ με την έκθεση, με το να βρίσκεσαι στο επίκεντρο της προσοχής.
Όλα αυτά δεν έχουν να κάνουν με την καθημερινότητά μου και με το πώς είμαι όταν ξυπνάω, αλλά με τη δημιουργία και την προβολή ενός οράματος. Κι εγώ προτιμώ να χτίζω κόσμους με την εργασία και την τέχνη μου, ενώ κατά τα άλλα ιδιωτεύω, παρά να είμαι όλη την ώρα στο TikTok ή στο Instagram.
Στην Κοατσέλα που έπαιξες τον Απρίλιο, πώς ήταν;
Η Κοατσέλα είναι μια σαρωτική εμπειρία, μπορεί να σε συνθλίψει. Αυτό που μπορώ να πω είναι ότι, κατά τη διάρκεια της συναυλίας, απλώς προσπαθούσα να επιβιώσω.
Τα κατάφερες;
Ναι, θέλω να πιστεύω.
Τραγούδησες και εκεί το I follow rivers. Όταν το έβαζες στο δεύτερο άλμπουμ σου πριν από δεκαπέντε χρόνια, περίμενες την τεράστια επιτυχία και τη διαχρονικότητά του;
Όχι μόνο δεν την περίμενα, αλλά δεν ήθελα καν να το συμπεριλάβω σε εκείνον τον δίσκο. Όλο αυτό που ακολούθησε ήταν μια έκπληξη. Επίσης, οφείλω να πω πως το να έχεις γράψει ένα τραγούδι που σε ξεπερνάει και αποκτάει τη δική του ζωή είναι τεράστιο δώρο για έναν τραγουδοποιό. Κι εγώ, ως τραγουδοποιός, είμαι πολύ περήφανη που μου δόθηκε και που συνεχίζω να το απολαμβάνω.
Δεν έχεις βαρεθεί να το τραγουδάς;
Όχι. Άλλωστε, μεσολαβούν μεγάλα χρονικά διαστήματα ανάμεσα στις περιοδείες μου, δεν είμαι όλη την ώρα στον δρόμο.
Ο οποίος δρόμος σε λίγο θα σε φέρει στην Αθήνα. Έχεις ξαναέρθει εδώ;
Όχι, έχω πάει μόνο στη Σαντορίνη.
Πώς και προέκυψε η συναυλία στο Ηρώδειο;
Με ρώτησαν αν με ενδιαφέρει να την κάνω και χάρηκα πολύ. Είναι ύψιστη τιμή, με έχει συνεπάρει το γεγονός.
Πιστεύεις ότι αυτό το λάιβ θα διαφέρει από τα άλλα της περιοδείας σου, λόγω της αρχαίας «αύρας» του ρωμαϊκού ωδείου;
Το να βρίσκεσαι σε μια σκηνή όπως αυτή είναι σαν να είσαι σε έναν βωμό και να γίνεσαι το μέσο για να εκφραστούν οι θεοί των παραστασιακών τεχνών. Θαρρώ, επίσης, ότι θα είναι πραγματικά ξεχωριστή η συναυλία επειδή, προσωπικά, αισθάνομαι μια σύνδεση με την αρχαία ελληνική μυθολογία.
Τι τραγούδια θα πεις;
Τα καλύτερα από ό,τι έχω γράψει μέχρι τώρα.
«Πιστεύω ότι θα είναι πραγματικά ξεχωριστή η συναυλία στο Ηρώδειο επειδή αισθάνομαι μια σύνδεση με την αρχαία ελληνική μυθολογία».
Θα έχεις εφέ;
Όχι, θα είναι μια αρκετά μπρουταλιστική συναυλία. Δεν χρησιμοποιώ προτζέκτορες και τέτοια.
Θέλεις να στείλεις κάποιο μήνυμα, εν αναμονή της, στους θαυμαστές σου στην Ελλάδα;
Θέλω να ξέρουν ότι θα κάνω τα πάντα για να είμαι κατά τη διάρκειά της συνειδητά παρούσα στη στιγμή, έτσι ώστε να δώσω ένα σπουδαίο σόου. Και εύχομαι να έρθουν να με δουν.
Αλήθεια, πώς ξεκίνησες να ασχολείσαι με τη μουσική και πώς μπήκες στη σχετική βιομηχανία;
Μικρή, κυκλοφορούσα παντού με ένα walkman. Άκουγα μουσική και με απορροφούσε τελείως, χανόμουν κυριολεκτικά μέσα της, ήμουν εθισμένη στους ήχους. Παρ’ όλα αυτά, μέχρι τα δεκαπέντε μου, που μπήκα σε μια γκόσπελ χορωδία και ξεκίνησα να παίζω πιάνο, ασχολούμουν κυρίως με τον χορό. Στα δεκαοκτώ μου ξεκίνησα να φτιάχνω τραγούδια και έναν χρόνο μετά βρέθηκα στη Νέα Υόρκη. Εκεί, άρχισα να εμφανίζομαι σε μαγαζιά στα οποία μπορούσε να ανεβεί ο οποιοσδήποτε στη σκηνή τους και να παίξει τη μουσική του. Εγώ έλεγα τρία τραγούδια ή κάτι τέτοιο. Έπειτα, όταν επέστρεψα στη Σουηδία, άρχισα να κάνω επαφές με έναν σωρό κόσμο. Κάπως έτσι γνώρισα τον Μπγιορν [Ίτλινγκ], με τον οποίο ξεκινήσαμε αμέσως να δουλεύουμε μαζί.
Από κοινού γράψατε το πρώτο σου άλμπουμ, το Youth novels, από την κυκλοφορία του οποίου συμπληρώθηκαν φέτος δεκαοκτώ χρόνια. Ο συγκεκριμένος αριθμός θα μπορούσε να σηματοδοτεί την «ενηλικίωση» της καριέρας σου. Ισχύει κάτι τέτοιο ή μήπως λέω βλακείες;
Όχι, όχι! Το πιστεύω αυτό το πράγμα, και οφείλω να πω ότι με εκπλήσσει το γεγονός ότι παρέμεινα στον χώρο τόσο πολύ. Επίσης, νομίζω ότι μόλις τώρα άρχισα να κατανοώ τη μουσική. Ξέρεις, όταν ξεκινούσα, δεν είχα την κλασική, επίσημη μουσική παιδεία, δεν είχα καν υπάρξει, ποτέ μου, μέλος σε κάποια μπάντα. Ήμουν πολύ ναΐφ και απλώς πειραματιζόμουν. Πλέον, νιώθω ότι ολοκλήρωσα την εκπαίδευσή μου και γι’ αυτό, ενδεχομένως, να αισθάνομαι ότι βρίσκομαι σε μια φάση της ζωής μου κατά την οποία μπορώ να ξεκινήσω να δημιουργώ πραγματικά καλή μουσική.
Τα πρώτα σου άλμπουμ, παρ’ όλα αυτά, χαρακτηρίστηκαν αριστουργήματα.
Ναι, ήταν όμως, κατά κάποιον τρόπο, έργα μιας πολύ νεαρής ηλικίας.
Άκουγα πρόσφατα ξανά και ξανά κάποια τραγούδια από το Wounded rhymes, που είναι όλο «νιάτα και μελαγχολία». Ήσουν όντως έτσι τότε ή μιλούσε μέσω των τραγουδιών σου μια επινοημένη περσόνα, που δεν ταυτιζόταν με το ποια ήσουν εσύ;
Νεότερη, υπήρξα αρκετά μελαγχολική και δυστυχισμένη. Ως άνθρωπος, έχω αλλάξει πάρα πολύ από τότε και πιστεύω ότι ένα μεγάλο μέρος από εκείνο το σκοτάδι κατάφερα να το μεταστοιχειώσω σε φως μέσω της μουσικής. Πλέον, δεν θα έλεγα ότι ως άνθρωπος είμαι σούπερ μελαγχολική. Απλώς με έλκει αυτό το είδος μουσικής και τέχνης.
Η μουσική σου συχνά μπαίνει κάτω από την ομπρέλα της indie pop, αλλά εμένα μου φαίνεται ότι είναι ένα είδος από μόνη της. Εσύ πιστεύεις ότι έχεις «συγγενείς» στη μουσική βιομηχανία;
Όχι. Πάντα αισθανόμουν αρκετά αουτσάιντερ της βιομηχανίας, χωρίς ομοϊδεάτες. Και αυτό παρότι υπάρχουν καλλιτέχνες που θαυμάζω πολύ και τους θεωρώ καταπληκτικούς. Απλώς δεν μοιάζουμε.
Όταν ήσουν έφηβη και κυκλοφορούσες με ένα walkman στα αυτιά, υπήρχε κάποιος ή κάποια μουσικός που να ήθελες να τους μοιάσεις;
Σίγουρα, υπήρχαν. Τα γούστα μου, όμως, άλλαζαν συνέχεια. Κάθε χρονιά ήθελα να είμαι και κάποιος άλλος.
Οκέι, ας παίξουμε ένα παιχνίδι. Αν ήσουν πίνακας, ποιος πίνακας θα ήθελες να ήσουν;
Η Μόνα Λίζα.
Ουάου! Αν ήσουν λουλούδι;
Μια μαύρη ορχιδέα. Όχι, όχι! Ένας μαύρος κρίνος!
Αν ήσουν δίσκος;
Το άλμπουμ Songs of love and hate του Λέοναρντ Κοέν.
Αν ήσουν μυθιστόρημα;
Κάτσε, πρέπει να το σκεφτώ αυτό, είναι δύσκολο. Επόμενη ερώτηση;
Αν ήσουν ποίημα;
Μάλλον κάποιο του Χαφέζ.
Αν ήσουν ταινία;
Το Παρίσι, Τέξας.
Κι αν δεν ήσουν ο εαυτός σου;
Ο Ντέιβιντ Μπόουι.
Μπίνγκο! Να επιστρέψουμε στο μυθιστόρημα;
Λατρεύω το διάβασμα… Σκέφτομαι, σκέφτομαι… Ποιο βιβλίο διάβασα πρόσφατα και πραγματικά με άγγιξε; Λοιπόν, βρήκα πραγματικά ενδιαφέρουσα τη Σάρκα του Ντέιβιντ Σολόι [σ.σ. στα ελληνικά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός]. Μπόρεσε και με έβαλε βαθιά μέσα στον ανδρικό ψυχισμό.
Από πού αντλείς την έμπνευσή σου, ως καλλιτέχνιδα;
Από το σινεμά. Και από ανθρώπους που είναι κάπως πανκ, που είναι εντελώς ο εαυτός τους· ατρόμητοι και γενναίοι.
Έχεις κάποια ιεροτελεστία, κάτι που να κάνεις πάντα, όπου κι αν βρίσκεσαι;
Ναι, προσπαθώ να κάνω διαλογισμό.
Όταν το διάβασα αυτό στο λήμμα που υπάρχει για σένα στη Βικιπαιδεία, ήταν σαν να βρήκα το κομμάτι του παζλ που μου έλειπε για να σε κατανοήσω. Πότε ξεκίνησες τον διαλογισμό;
Πρέπει να ήταν λίγο αφού κυκλοφόρησα το πρώτο μου άλμπουμ. Ξεκίνησα κάνοντας υπερβατικό διαλογισμό, στον οποίο με μύησε ο Ντέιβιντ Λιντς. Μάλιστα, παρακολούθησα για μερικά χρόνια το σχετικό εκπαιδευτικό του πρόγραμμα. Έπειτα, άρχισα να κάνω γιόγκα νίντρα και κάποιες άλλες μορφές καθοδηγούμενου διαλογισμού.
Πώς σε έχουν βοηθήσει όλα αυτά τα πράγματα;
Πιστεύω πως έχει ενδιαφέρον το να ερχόμαστε σε επαφή με ό,τι θα μπορούσαμε να ονομάσουμε ζωτική δύναμη ή υποσυνείδητο, με ό,τι πραγματικά είμαστε ως ενέργεια. Το να κλείνεις τα μάτια σου και να κατανοείς τον εσωτερικό σου κόσμο το θεωρώ πολύ σημαντικό.
Τον Μάρτιο έκλεισες τα σαράντα. Αυτός ο αριθμός σε έκανε να αναλογιστείς το τι έχεις κάνει μέχρι τώρα στη ζωή σου και το πώς θέλεις να κινηθείς στη συνέχεια ή πέρασε και δεν σε άγγιξε;
Ω, ναι, με άγγιξε και νομίζω ότι ακόμη είμαι σε αυτή τη φάση. Όταν κλείνεις τα σαράντα, ειδικά αν εργάζεσαι στη βιομηχανία της ψυχαγωγίας και είσαι γυναίκα, κυριαρχεί πολύς φόβος. Εξ ου και, κατά κάποιον τρόπο, έχεις να αντιμετωπίσεις πολλούς δαίμονες. Επίσης, ναι, σε κάνει να αμφισβητήσεις πολλά πράγματα. Είναι μια πολύ σημαντική περίοδος για να δώσεις τις απαντήσεις σου σε ερωτήματα που έχουν να κάνουν με το ποιος θέλεις να γίνεις στο επόμενο κεφάλαιο της ζωής σου.
Κι εσύ έχεις βρει ποια θέλεις να γίνεις;
Ακόμη το επεξεργάζομαι, αλλά νομίζω –ελπίζω, τουλάχιστον– να αποδειχτώ αρκετά γενναία για να παραμείνω ο εαυτός μου.
Ο εαυτός σου;
Ξέρεις, στον κόσμο που ζούμε είναι εύκολο να παρασυρθείς από τα πρότυπα ομορφιάς, από τον καπιταλισμό, από τον μισογυνισμό… Για μένα, το ζητούμενο είναι να βρω έναν τρόπο να κρατήσω ζωντανή την κάπως πανκ φλόγα που καίει μέσα μου.
Η Λίκε Λι θα εμφανιστεί στο Ηρώδειο στις 22 Ιουνίου. Το έκτο και τελευταίο της άλμπουμ The afterparty κυκλοφόρησε στις 8 Μαΐου από τη Neon Gold Records.
