Καθώς αδειάζαμε την αποθήκη στο χωριό, βρήκαμε μια κούτα με διάφορα αντικείμενα. Ψαχουλεύοντας να δούμε τι θα πετάξουμε και τι θα κρατήσουμε, στα χέρια μου έπεσε μια θήκη φωτογραφικής μηχανής. Μέσα της, μια αυτόματη Olympus, από τις πρώτες αναλογικές που έκαναν ζουμ, μαζί με τρια φιλμ, πιθανώς ληγμένα. Ο πατέρας μου περιεργάστηκε την κάμερα με νοσταλγία και μοιράστηκε τον καιρό που πήγαινε στο φωτογραφείο της πλατείας με ένα σακουλάκι γεμάτο φιλμ, πλήρωνε ένα σχετικά μικρό αντίτιμο. Ύστερα από λίγες ημέρες, με έπαιρνε τηλέφωνο, για να πάω πάλι στην πλατεία να παραλάβω τους φακέλους που είχαν τις φωτογραφίες των διακοπών, των γιορτών και της καθημερινότητάς μας και τα αρνητικά τους.
Θα έλεγε κανείς πως μοιάζει μακρινή η εποχή της αναλογικής φωτογραφίας. Σίγουρα, τα περισσότερα φωτογραφεία έχουν κλείσει, όπως αυτό της πλατείας του χωριού που έγινε καφέ. Στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, η ύπαρξη τους μετριέται στα δάχτυλα του ενός χεριού, ενώ σε πόλεις της περιφέρειας, μονάχα λίγοι πιστοί έχουν απομείνει να πουλάνε και να εμφανίζουν φιλμ. Ενδεικτικά, στην Τρίπολη, έτυχε να ρωτήσω διερευνητικά σε φωτογραφεία της πόλης για εμφάνιση και η απάντηση που πήρα ήταν: «Έχουμε σταματήσει εδώ και χρόνια να εμφανίζουμε, γιατί δεν υπάρχει ζήτηση. Να σας προτείνουμε κάποια στην Αθήνα, αν θέλετε».
Ένα ακριβό σπορ
Επίσης, το φιλμ κοστίζει ακριβά. Από 13 ευρώ ξεκινάει η τιμή για το έγχρωμο φιλμ και η εμφάνιση κυμαίνεται από 7 έως 10 ευρώ, ανάλογα με το πόσο χρεώνει το κάθε κατάστημα, ενώ κάποιοι ξεκίνησαν να πουλούν και ληγμένο φιλμ σε χαμηλότερο κόστος, για όσους θέλουν να πειραματιστούν. Όσο για την εκτύπωση των φωτογραφιών; Το συνολικό ποσό ανεβαίνει σημαντικά. Επομένως, όλη η διαδικασία μπορεί να κοστίσει κοντά στα 30 ευρώ.
Αναντίρρητα, ένα ακριβό σπορ, το οποίο βέβαια δεν αποτρέπει την ενασχόληση μαζί του, όπως μαρτυρά και ένα κομμάτι της Γενιάς Ζ που κρατάει την κάμερα των γονιών του ως αναπόσπαστο αξεσουάρ στις εξόδους, την ίδια στιγμή που ο αλγόριθμος του Instagram το «βομβαρδίζει» βίντεο που αφορούν το νέο -ή μήπως παλιό;- αυτό τρεντ. Μάλιστα, τα μίντια το πηγαίνουν ένα βήμα παραπέρα: μιλούν για μια επιστροφή μέσω του φιλμ των νεότερων στον αναλογικό κόσμο, ως αντίσταση στη συνεχή έκθεση στον ψηφιακό κόσμο και ως αντίδοτο στο burnout.
Ένα ωραίο παιχνίδι
Πέρα από τις βασικές του λειτουργίες, το κινητό αποτελεί την δική μου επιλογή για «φωτογραφική μου μηχανή». Πορεύομαι μαζί του εδώ και τρία χρόνια, από τον καιρό της στήλης «Δρομολόγια» (καθώς ήταν το βασικό εργαλείο για τις φωτογραφίες που δημοσιεύτηκαν στην τελευταία σελίδα του περιοδικού «Κ»), του έχω αλλάξει τρεις μπαταρίες και «καθαρίζω» ανά τετράμηνο τον αποθηκευτικό του χώρο, επειδή γεμίζει συνέχεια με βίντεο και φωτογραφίες από διάφορες αποστολές.
Ωστόσο, κρατώντας την αναλογική μηχανή, κάτι άλλαξε αυτόματα. Το ίδιο παρατηρώ σε όποιον παραδίδω την κάμερα, για να τραβήξει μια φωτογραφία. Περιεργάζεται τη συσκευή, ψηλαφεί τα κουμπιά και τους διακόπτες και θυμάται ξανά πώς είναι να βγάζεις έτσι φωτογραφίες, με λίγο τρακ στην αρχή, όπως όταν κάνει ποδήλατο για καιρό. Στην περίπτωσή μου, οι 36 ευκαιρίες που μου δίνει το χρυσοπληρωμένο φιλμ με κάνει να σκέφτομαι ότι έχω μία λήψη για κάθε φωτογραφία.Ύστερα, το παιχνίδι με το φλας. Το πού ταιριάζει και πού όχι, αλλά και το πώς μοιάζει η εικόνα αν το απενεργοποιήσεις είναι μόνιμες σκέψεις που συνοδεύουν κάθε λήψη. Ακόμη, η εύρεση της σωστής οπτικής γωνίας, καθώς μέσα από το σκόπευτρο επιβεβαιώνω ή απορρίπτω το αν αυτό που βλέπω με τα μάτια μου μπορεί να αποτυπωθει και φωτογραφικά.
Σιγά σιγά, άφησα το κινητό στην άκρη. Ακόμα και στις διακοπές, ξεκίνησα να φωτογραφίζω μόνο με τη μηχανή, τηρώντας το μότο «λίγες και καλές». Κάθε φορά, βέβαια, δεν ξέρω αν οι φωτογραφίες που έβγαλα είναι όντως καλές. Γι’ αυτό, μόλις αφήσω το φιλμ για εμφάνιση, την ημέρα που περιμένω να έρθουν οι φωτογραφίες, τσεκάρω ανυπόμονα το μέιλ μου, για να τις δω ψηφιακά.
Η μεγαλύτερη χαρά, όμως, είναι άλλη: Είναι η στιγμή που τα άτομα που φωτογράφισα βλέπουν τα προσωπά τους σε αυτές τις εικόνες και χαμογελούν, λες και ανακαλύπτουν μια πιο αυθόρμητη -συνεπώς και πιο αληθινή- εκδοχή του εαυτού τους, μέσα από τα μάτια και τον φακό ενός άλλου προσώπου. Κάποια άλλα, δεν έχουν την ίδια άποψη, χρειάζονται χρόνο να διαπραγματευτούν τη σχέση τους με την εικόνα τους και με το πώς φαίνονται μέσα στο κάδρο. Ωστόσο, ακόμη κι αυτές οι συζητήσεις υπενθυμίζουν διαρκώς ότι η φωτογραφία είναι ένα ωραίο παιχνίδι, το οποίο, μέσα στην ενήλικη ζωή, μπορεί να αλλάξει ριζικά οποιαδήποτε κακή διάθεση. Τη δική μου, σίγουρα τη μεταμόρφωσε.
